طباطبایی، سید محمدحسین: تفاوت میان نسخهها
Hbaghizadeh (بحث | مشارکتها) جز (جایگزینی متن - 'سنن النبي(ص): آداب، سنن و روش رفتاري پیامبر گرامی اسلام' به 'سنن النبي(ص): آداب، سنن و روش رفتاری پیامبر گرامی اسلام') |
Hbaghizadeh (بحث | مشارکتها) بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| (۲۶ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۳ کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{کاربردهای دیگر|طباطبایی (ابهامزدایی)}} | |||
{{جعبه اطلاعات زندگینامه | |||
| عنوان = سید محمدحسین طباطبایی | |||
| | | تصویر = NUR01436.jpg | ||
| اندازه تصویر = | |||
| توضیح تصویر = | |||
|نامهای دیگر | | نام کامل = سید محمدحسین قاضی طباطبایی تبریزی | ||
| | | نامهای دیگر = علامه طباطبایی، صاحب المیزان | ||
| لقب = علامه | |||
| تخلص = | |||
| نسب = سادات طباطبایی (از نوادگان امام حسن مجتبی(ع) از طرف پدر و امام حسین(ع) از طرف مادر) | |||
طباطبایی | | نام پدر = سید محمد طباطبایی | ||
| ولادت = ۱۲۸۱ شمسی | |||
| محل تولد = تبریز | |||
| کشور تولد = ایران | |||
| محل زندگی = تبریز، نجف، قم | |||
| | | رحلت = ۲۴ آبان ۱۳۶۰ شمسی (۱۸ محرم ۱۴۰۲ قمری) | ||
| | | شهادت = | ||
| | | مدفن = حرم حضرت معصومه(س)، قم | ||
| | | طول عمر = ۷۹ سال | ||
| | | نام همسر = قمرالسادات مهدوی، منصوره روزبه | ||
| | | فرزندان = سید عبدالباقی، نجمه سادات | ||
| | | خویشاوندان = [[الهی طباطبایی، سید محمدحسن|سید محمدحسن الهی طباطبایی]] (برادر)، [[قاضی طباطبایی تبریزی، سید علی|سید علی قاضی طباطبایی]] (استاد و خویشاوند) | ||
| | | دین = اسلام | ||
| | | مذهب = شیعه دوازده امامی | ||
| | | پیشه = فقیه، فیلسوف، مفسر، عارف | ||
| | | درجه علمی = اجتهاد | ||
| | | دانشگاه = | ||
| | | حوزه = حوزه علمیه قم | ||
| | | علایق پژوهشی = تفسیر قرآن، فلسفه اسلامی، عرفان، کلام | ||
| | | منصب = استاد حوزه علمیه قم | ||
| پس از = | |||
[[ | | پیش از = | ||
| اساتید = {{فهرست جعبه عمودی | [[قاضی طباطبایی تبریزی، سید علی|سید علی قاضی طباطبایی]] | [[نائینی، محمدحسین|میرزا محمدحسین نائینی]] | [[اصفهانی، محمدحسین|محمدحسین غروی اصفهانی]] | [[اصفهانی، سید ابوالحسن|سید ابوالحسن اصفهانی]] | [[بادکوبهای، سید حسین|سید حسین بادکوبهای]]}} | |||
[[اصفهانی، سید ابوالحسن|سید ابوالحسن | | مشایخ = [[قاضی طباطبایی تبریزی، سید علی|سید علی قاضی طباطبایی]] | ||
| معاصرین = سید حسین بروجردی، امام خمینی | |||
[[ | | شاگردان = {{فهرست جعبه عمودی | [[مطهری، مرتضی|مرتضی مطهری]] | [[خامنهای، سید علی|سید علی خامنهای]] | [[بهشتی، سید محمد|سید محمد حسینی بهشتی]] | [[جوادی آملی، عبدالله|عبدالله جوادی آملی]] | [[مکارم شیرازی، ناصر|ناصر مکارم شیرازی]] | [[مصباح یزدی، محمدتقی|محمدتقی مصباح یزدی]] | [[حسنزاده آملی، حسن|حسن حسنزاده آملی]]}} | ||
| | | اجازه اجتهاد از = | ||
| | | آثار = {{فهرست جعبه عمودی | [[تفسیر المیزان فی تفسیر القرآن]] (۲۰ جلد) | [[اصول فلسفه و روش رئالیسم]] | [[شیعه در اسلام]] | [[بدایة الحکمة]] | [[نهایة الحکمة]] | [[سنن النبی(ص)]] | [[رسالة الولایة]]}} | ||
| | | سبک نوشتاری = | ||
[[ | | وبگاه = | ||
| امضا = | |||
[[المیزان | | کد مؤلف = AUTHORCODE01436AUTHORCODE | ||
}} | |||
[[ | '''سید محمدحسین طباطبایی''' (۱۲۸۱-۱۳۶۰ش)، مشهور به علامه طباطبایی، فقیه، عارف، فیلسوف و مفسر بزرگ شیعه در دوران معاصر و از برجستهترین چهرههای علمی جهان اسلام در قرن چهاردهم هجری بود. وی در تبریز در خاندان سادات طباطبایی زاده شد و در پنجسالگی مادر و در نهسالگی پدر را از دست داد و تحت سرپرستی وصی پدر رشد یافت. او و برادرش [[الهی طباطبایی، سید محمدحسن|سید محمدحسن الهی طباطبایی]] همزمان با تحصیل در مدارس کلاسیک، به مدرسه طالبیه تبریز رفتند و مقدمات علوم حوزوی را فراگرفتند. در سال ۱۳۰۴ش برای تکمیل تحصیلات به نجف اشرف مهاجرت کرد و از محضر اساتید بزرگ عصر خود از جمله [[نائینی، محمدحسین|میرزای نائینی]]، شیخ [[محمدحسین غروی اصفهانی|محمدحسین غروی اصفهانی (کمپانی)]] و سید ابوالحسن اصفهانی در فقه و اصول و از [[بادکوبهای، سید حسین|سید حسین بادکوبهای]] در فلسفه بهره برد. در عرفان و سلوک معنوی تحت تربیت [[قاضی طباطبایی تبریزی، سید علی|سید علی قاضی طباطبایی]] قرار گرفت و از شاگردان خاص ایشان شد. در سال ۱۳۱۴ش بهدلیل تنگدستی ناگزیر به تبریز بازگشت و ده سال را در آنجا گذراند. در سال ۱۳۲۵ش به قم هجرت کرد و تا پایان عمر به تدریس و تألیف مشغول شد. وی در قم جلسات تفسیر و فلسفه تشکیل داد و شاگردان برجستهای تربیت کرد که هر یک از چهرههای ماندگار جهان تشیع شدند. مهمترین اثر او «[[الميزان في تفسير القرآن|تفسیر المیزان فی تفسیر القرآن]]» در ۲۰ جلد است که بزرگترین تفسیر قرآن به زبان عربی در عصر حاضر به شمار میرود. از دیگر آثار ارزشمند او میتوان به «[[اصول فلسفه و روش رئالیسم]]» (با پاورقیهای [[مطهری، مرتضی|شهید مطهری]])، «[[بداية الحكمة|بدایة الحکمة]]»، «[[نهاية الحكمة (ط. جامعه مدرسین)|نهایة الحکمة]]»، «[[شیعه در اسلام]]» (حاصل گفتگو با [[کربن، هانری|هانری کربن]]) و «سنن النبی(ص)» اشاره کرد. علامه طباطبایی سرانجام در ۲۴ آبان ۱۳۶۰ش در قم درگذشت و پس از تشییع باشکوه در حرم حضرت معصومه(س) به خاک سپرده شد. | ||
| | |||
| | ==ولادت== | ||
| | سید محمدحسین قاضی طباطبایی تبریزی در سال ۱۲۸۱ شمسی در تبریز در خانوادهای عالم و روحانی متولد شد. اجداد پدری وی از سادات طباطبایی و از نوادگان [[امام حسن علیهالسلام|امام حسن مجتبی(ع)]] و از طرف مادر از اولاد [[امام حسین علیهالسلام|امام حسین(ع)]] بودند. پدرش سید محمد طباطبایی و مادرش ربابه یحیوی نام داشت. وی در پنج سالگی مادر و در نه سالگی پدر خود را از دست داد و تحت سرپرستی وصی پدر قرار گرفت. | ||
'''سید | |||
== ولادت == | |||
اجداد | |||
در پنج | |||
== تحصیلات == | == تحصیلات == | ||
| خط ۶۷: | خط ۵۶: | ||
در سال 1304 براى تکمیل تحصیلات خود عازم حوزه علمیه نجف گردید و در مجلس درس [[اصفهانی، محمدحسین|مرحوم آیتالله شیخ محمدحسین اصفهانى(ره)]]، [[نائینی، محمدحسین|مرحوم آیتالله نایینى]]، مرحوم آیتالله آقاى [[اصفهانی، سید ابوالحسن|سید ابوالحسن اصفهانى]] حاضر گردید. کلّیات علم رجال را نیز پیش مرحوم [[حجت کوهکمری، محمد|آیتالله حجّت کوهکمرى]]، فلسفه را نزد حکیم و فیلسوف معروف وقت مرحوم [[بادکوبهای، سید حسین|آقا سید حسین بادکوبهاى]] کسب کرد. | در سال 1304 براى تکمیل تحصیلات خود عازم حوزه علمیه نجف گردید و در مجلس درس [[اصفهانی، محمدحسین|مرحوم آیتالله شیخ محمدحسین اصفهانى(ره)]]، [[نائینی، محمدحسین|مرحوم آیتالله نایینى]]، مرحوم آیتالله آقاى [[اصفهانی، سید ابوالحسن|سید ابوالحسن اصفهانى]] حاضر گردید. کلّیات علم رجال را نیز پیش مرحوم [[حجت کوهکمری، محمد|آیتالله حجّت کوهکمرى]]، فلسفه را نزد حکیم و فیلسوف معروف وقت مرحوم [[بادکوبهای، سید حسین|آقا سید حسین بادکوبهاى]] کسب کرد. | ||
«منظومه» [[سبزواری، هادی|سبزوارى]] و «[[الحكمة المتعالية في الأسفار العقلية الأربعة|اسفار]]» و «[[المشاعر|مشاعر]]» [[صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم|ملا صدرا]] و دوره «[[الشفاء|شفا]]»ى [[ابن سینا، حسین بن عبدالله|بوعلى]] و کتاب «اثولوجیا» و «[[تمهيد القواعد|تمهید]]» [[ترکه اصفهانی، علی بن محمد|ابن تُرکه]] و «[[تهذيب الأخلاق و تطهير الأعراق|اخلاق]]» [[مسکویه، احمد بن محمد|ابن مسکویه]] را نیز تحصیل نمود. ریاضیات را نزد مرحوم آقا سید ابوالقاسم خوانسارى که ریاضیدان زبردستى بود، آموخت. | «منظومه» [[سبزواری، هادی|سبزوارى]] و «[[الحكمة المتعالية في الأسفار العقلية الأربعة|اسفار]]» و «[[المشاعر|مشاعر]]» [[صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم|ملا صدرا]] و دوره «[[الشفاء|شفا]]»ى [[ابن سینا، حسین بن عبدالله|بوعلى]] و کتاب «اثولوجیا» و «[[تمهيد القواعد|تمهید]]» [[ترکه اصفهانی، علی بن محمد|ابن تُرکه]] و «[[تهذيب الأخلاق و تطهير الأعراق|اخلاق]]» [[ابن مسکویه، احمد بن محمد|ابن مسکویه]] را نیز تحصیل نمود. ریاضیات را نزد مرحوم آقا [[موسوی خوانساری، جعفر بن حسین|سید ابوالقاسم خوانسارى]] که ریاضیدان زبردستى بود، آموخت. | ||
علامه طباطبایی در زمان تحصیل در نجف اشرف؛ نزد مرحوم [[قاضی تبریزی، سید علی|آیةالحق | علامه طباطبایی در زمان تحصیل در نجف اشرف؛ نزد مرحوم [[قاضی طباطبایی تبریزی، سید علی|آیةالحق سید علیآقا قاضی طباطبایی تبریزی رحمةالله]] تحت تربیت سلوکی و عرفانی قرار گرفت و در زمره شاگردان خاص ایشان شد. | ||
در سال 1314 بر اثر اختلال وضع معاش ناگزیر به مراجعت شده، به زادگاه اصلى خویش (تبریز) برگشت و ده سال و اندى در آن سامان به سر برد. در سال 1325، زادگاه اصلى را ترک گفت و متوجّه حوزه قم گردید و تا پایان عمر شریف و بابرکت خویش به تدریس و تألیف مشغول شد. | در سال 1314 بر اثر اختلال وضع معاش ناگزیر به مراجعت شده، به زادگاه اصلى خویش (تبریز) برگشت و ده سال و اندى در آن سامان به سر برد. در سال 1325، زادگاه اصلى را ترک گفت و متوجّه حوزه قم گردید و تا پایان عمر شریف و بابرکت خویش به تدریس و تألیف مشغول شد. | ||
==وفات== | ==وفات== | ||
سید محمدحسین طباطبایی سرانجام در ۲۴ آبان سال ۱۳۶۰ش (۱۸ محرم ۱۴۰۲ق) در قم درگذشت. پیکر وی از مسجد امام حسن عسکری تا حرم حضرت معصومه(س) تشییع شد و [[گلپایگانی، سید محمدرضا|آیتالله سید محمدرضا گلپایگانی]] بر آن نماز خواند. سپس در حرم حضرت معصومه(س) به خاک سپرده شد. | |||
==آثار== | |||
'''آثار تفسیری و قرآنی''' | |||
* تفسیر المیزان فی تفسیر القرآن (در ۲۰ جلد) | |||
* قرآن در اسلام | |||
* تفسیر البیان فی الموافقه بین الحدیث و القرآن (ناتمام) | |||
'''آثار فلسفی و حکمی''' | |||
{{ستون-شروع|2}} | |||
* اصول فلسفه و روش رئالیسم (با پاورقیهای مرتضی مطهری) | |||
* بدایة الحکمة | |||
* نهایة الحکمة | |||
* حاشیه بر اسفار ملاصدرا (در ۹ جلد) | |||
* رسائل التوحیدیه (شامل: اثبات ذات، اسماء و صفات، افعال الله، وسائط) | |||
* علی و الفلسفة الإلهیه | |||
{{پایان}} | |||
'''آثار کلامی و اعتقادی''' | |||
{{ستون-شروع|2}} | {{ستون-شروع|2}} | ||
* شیعه در اسلام | |||
* شیعه: مجموعه مذاکرات با پروفسور هانری کربن | |||
* رسالت تشیع در دنیای امروز | |||
* انسان قبل الدنیا، انسان فی الدنیا، انسان بعد الدنیا (با ترجمه "انسان از آغاز تا انجام") | |||
* رساله در ولایت | |||
* رساله در نبوت | |||
{{پایان}} | |||
'''آثار فقهی و اصولی''' | |||
* حاشیه بر کفایة الاصول | |||
* تعلیقه بر بحار الانوار (تا جلد هفتم) | |||
'''آثار اخلاقی و سلوکی''' | |||
* سنن النبی (سیره و روش پیامبر اکرم) | |||
* لب اللباب (درسهای اخلاق) | |||
* رسالة الولایة | |||
'''آثار اجتماعی و اسلامی''' | |||
* روابط اجتماعی در اسلام | |||
* حکومت در اسلام | |||
* خلاصه تعالیم اسلام | |||
* آموزش دین | |||
* بررسیهای اسلامی (مجموعه مقالات) | |||
'''آثار ادبی و دیگر تألیفات''' | |||
{{ستون-شروع|2}} | |||
* دیوان شعر فارسی | |||
* رساله در قوه و فعل | |||
* رساله در برهان | |||
* رساله در مغالطه | |||
* رساله در تحلیل و ترکیب | |||
* رساله در اعتباریات | |||
* منظومه در رسم خط نستعلیق | |||
* نسبنامه خاندان طباطبایی | |||
{{پایان}} | {{پایان}} | ||
== منابع مقاله == | == منابع مقاله == | ||
[https://hawzah.net/fa/Magazine/View/3814/4851/40366/%D8%B1%D9%88%D8%A7%DB%8C%D8%AA%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D8%B9%D9%84%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%B7%D8%A8%D8%A7%D8%B7%D8%A8%D8%A7%DB%8C%DB%8C(%D8%B1%D9%87) پایگاه اطلاع رسانی حوزه] | [https://hawzah.net/fa/Magazine/View/3814/4851/40366/%D8%B1%D9%88%D8%A7%DB%8C%D8%AA%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D8%B9%D9%84%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%B7%D8%A8%D8%A7%D8%B7%D8%A8%D8%A7%DB%8C%DB%8C(%D8%B1%D9%87) پایگاه اطلاع رسانی حوزه] | ||
{{پیامبر اعظم(ص)}} | |||
{{امام علی علیهالسلام}} | |||
{{علامه طباطبایی}} | {{علامه طباطبایی}} | ||
{{مفسران شیعه}} | {{مفسران شیعه}} | ||
{{فقیهان شیعه}} | {{فقیهان شیعه}} | ||
| خط ۱۲۳: | خط ۱۴۶: | ||
[[المنتقی من کتاب سنن النبي(ص)]] | [[المنتقی من کتاب سنن النبي(ص)]] | ||
[[یهود در المیزان: برگزیده از تفسیر المیزان علامه محمدحسین طباطبایی]] | |||
[[دلیل المیزان في تفسیر القرآن للعلامة السید محمدحسین الطباطبایي]] | |||
[[آداب زندگی پیامبر صلیاللهعلیهوآله (ترجمه سنن النبی)]] | [[آداب زندگی پیامبر صلیاللهعلیهوآله (ترجمه سنن النبی)]] | ||
| خط ۱۴۹: | خط ۱۷۶: | ||
[[رسائل توحیدى]] | [[رسائل توحیدى]] | ||
[[زن در قرآن (طباطبایی)]] | |||
[[نسبنامه خاندان طباطبائی؛ اولاد امیر سراجالدین عبدالوهاب]] | |||
[[الإنسان قبل الدنيا]] | [[الإنسان قبل الدنيا]] | ||
| خط ۱۹۲: | خط ۲۲۳: | ||
[[رسالة لب اللباب في سير و سلوك أولی الألباب]] | [[رسالة لب اللباب في سير و سلوك أولی الألباب]] | ||
[[نم یم ( | [[نم یم (قرآنشناسی عرفانی)]] | ||
[[نهایة الحکمة]] | [[نهایة الحکمة]] | ||
| خط ۳۰۰: | خط ۳۳۱: | ||
[[رسالة الولایة]] | [[رسالة الولایة]] | ||
[[کتاب | [[کتاب الإنسان]] | ||
[[یهود در المیزان]] | [[یهود در المیزان]] | ||
| خط ۴۵۷: | خط ۴۸۸: | ||
[[رده:شاگردان آیتالله سید محمد حجت کوهکمرهاى]] | [[رده:شاگردان آیتالله سید محمد حجت کوهکمرهاى]] | ||
[[رده:شاگردان آیتالله سید علی قاضی]] | [[رده:شاگردان آیتالله سید علی قاضی]] | ||
[[رده:بازنگری شده(آبان)]] | |||
نسخهٔ کنونی تا ۱۹ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۲۰:۵۵
| سید محمدحسین طباطبایی | |
|---|---|
 | |
| نام کامل | سید محمدحسین قاضی طباطبایی تبریزی |
| نامهای دیگر | علامه طباطبایی، صاحب المیزان |
| لقب | علامه |
| نسب | سادات طباطبایی (از نوادگان امام حسن مجتبی(ع) از طرف پدر و امام حسین(ع) از طرف مادر) |
| نام پدر | سید محمد طباطبایی |
| ولادت | ۱۲۸۱ شمسی |
| محل تولد | تبریز، ایران |
| محل زندگی | تبریز، نجف، قم |
| رحلت | ۲۴ آبان ۱۳۶۰ شمسی (۱۸ محرم ۱۴۰۲ قمری) |
| مدفن | حرم حضرت معصومه(س)، قم |
| طول عمر | ۷۹ سال |
| همسر | قمرالسادات مهدوی، منصوره روزبه |
| فرزندان | سید عبدالباقی، نجمه سادات |
| خویشاوندان | سید محمدحسن الهی طباطبایی (برادر)، سید علی قاضی طباطبایی (استاد و خویشاوند) |
| دین | اسلام |
| مذهب | شیعه دوازده امامی |
| پیشه | فقیه، فیلسوف، مفسر، عارف |
| منصب | استاد حوزه علمیه قم |
| اطلاعات علمی | |
| درجه علمی | اجتهاد |
| حوزه | حوزه علمیه قم |
| علایق پژوهشی | تفسیر قرآن، فلسفه اسلامی، عرفان، کلام |
| اساتید | |
| مشایخ | سید علی قاضی طباطبایی |
| معاصرین | سید حسین بروجردی، امام خمینی |
| شاگردان | |
| برخی آثار | |
سید محمدحسین طباطبایی (۱۲۸۱-۱۳۶۰ش)، مشهور به علامه طباطبایی، فقیه، عارف، فیلسوف و مفسر بزرگ شیعه در دوران معاصر و از برجستهترین چهرههای علمی جهان اسلام در قرن چهاردهم هجری بود. وی در تبریز در خاندان سادات طباطبایی زاده شد و در پنجسالگی مادر و در نهسالگی پدر را از دست داد و تحت سرپرستی وصی پدر رشد یافت. او و برادرش سید محمدحسن الهی طباطبایی همزمان با تحصیل در مدارس کلاسیک، به مدرسه طالبیه تبریز رفتند و مقدمات علوم حوزوی را فراگرفتند. در سال ۱۳۰۴ش برای تکمیل تحصیلات به نجف اشرف مهاجرت کرد و از محضر اساتید بزرگ عصر خود از جمله میرزای نائینی، شیخ محمدحسین غروی اصفهانی (کمپانی) و سید ابوالحسن اصفهانی در فقه و اصول و از سید حسین بادکوبهای در فلسفه بهره برد. در عرفان و سلوک معنوی تحت تربیت سید علی قاضی طباطبایی قرار گرفت و از شاگردان خاص ایشان شد. در سال ۱۳۱۴ش بهدلیل تنگدستی ناگزیر به تبریز بازگشت و ده سال را در آنجا گذراند. در سال ۱۳۲۵ش به قم هجرت کرد و تا پایان عمر به تدریس و تألیف مشغول شد. وی در قم جلسات تفسیر و فلسفه تشکیل داد و شاگردان برجستهای تربیت کرد که هر یک از چهرههای ماندگار جهان تشیع شدند. مهمترین اثر او «تفسیر المیزان فی تفسیر القرآن» در ۲۰ جلد است که بزرگترین تفسیر قرآن به زبان عربی در عصر حاضر به شمار میرود. از دیگر آثار ارزشمند او میتوان به «اصول فلسفه و روش رئالیسم» (با پاورقیهای شهید مطهری)، «بدایة الحکمة»، «نهایة الحکمة»، «شیعه در اسلام» (حاصل گفتگو با هانری کربن) و «سنن النبی(ص)» اشاره کرد. علامه طباطبایی سرانجام در ۲۴ آبان ۱۳۶۰ش در قم درگذشت و پس از تشییع باشکوه در حرم حضرت معصومه(س) به خاک سپرده شد.
ولادت
سید محمدحسین قاضی طباطبایی تبریزی در سال ۱۲۸۱ شمسی در تبریز در خانوادهای عالم و روحانی متولد شد. اجداد پدری وی از سادات طباطبایی و از نوادگان امام حسن مجتبی(ع) و از طرف مادر از اولاد امام حسین(ع) بودند. پدرش سید محمد طباطبایی و مادرش ربابه یحیوی نام داشت. وی در پنج سالگی مادر و در نه سالگی پدر خود را از دست داد و تحت سرپرستی وصی پدر قرار گرفت.
تحصیلات
آن دو زیر نظر مرحوم حاج میرزا باقر قاضی رشد میکنند و نخست به سبک آن زمان، کتابهایی چون گلستان، قرآن، نصاب و... را میخوانند و سپس بلافاصله آنها را به مدارس کلاسیک میفرستند که شاید نخستین مدرسه در ایران در تبریز دایر شده بود.
این کلاسها به سبک کلاسهای فرانسه تهیه شده بود و زبان فرانسه در آن تدریس میشد. این دو برادر با هم مشغول تحصیل میشوند و پس از کلاس ششم، در سال 1297، همزمان با حضور در کلاس هفتم، برای تحصیل صرف، تصریف و جامعالمقدمات به مدرسه طالبیه میفرستند این قضیه تا سال 1304 طول میکشد. در این مدت آنها کتابهای سطح را خیلی سریع به پایان میرسانند، چون در آن زمان بیش از این در تبریز تدریس نمیشد، برای ادامه تحصیل به نجف اشرف هجرت میکنند.
سفر به نجف
در سال 1304 براى تکمیل تحصیلات خود عازم حوزه علمیه نجف گردید و در مجلس درس مرحوم آیتالله شیخ محمدحسین اصفهانى(ره)، مرحوم آیتالله نایینى، مرحوم آیتالله آقاى سید ابوالحسن اصفهانى حاضر گردید. کلّیات علم رجال را نیز پیش مرحوم آیتالله حجّت کوهکمرى، فلسفه را نزد حکیم و فیلسوف معروف وقت مرحوم آقا سید حسین بادکوبهاى کسب کرد.
«منظومه» سبزوارى و «اسفار» و «مشاعر» ملا صدرا و دوره «شفا»ى بوعلى و کتاب «اثولوجیا» و «تمهید» ابن تُرکه و «اخلاق» ابن مسکویه را نیز تحصیل نمود. ریاضیات را نزد مرحوم آقا سید ابوالقاسم خوانسارى که ریاضیدان زبردستى بود، آموخت.
علامه طباطبایی در زمان تحصیل در نجف اشرف؛ نزد مرحوم آیةالحق سید علیآقا قاضی طباطبایی تبریزی رحمةالله تحت تربیت سلوکی و عرفانی قرار گرفت و در زمره شاگردان خاص ایشان شد.
در سال 1314 بر اثر اختلال وضع معاش ناگزیر به مراجعت شده، به زادگاه اصلى خویش (تبریز) برگشت و ده سال و اندى در آن سامان به سر برد. در سال 1325، زادگاه اصلى را ترک گفت و متوجّه حوزه قم گردید و تا پایان عمر شریف و بابرکت خویش به تدریس و تألیف مشغول شد.
وفات
سید محمدحسین طباطبایی سرانجام در ۲۴ آبان سال ۱۳۶۰ش (۱۸ محرم ۱۴۰۲ق) در قم درگذشت. پیکر وی از مسجد امام حسن عسکری تا حرم حضرت معصومه(س) تشییع شد و آیتالله سید محمدرضا گلپایگانی بر آن نماز خواند. سپس در حرم حضرت معصومه(س) به خاک سپرده شد.
آثار
آثار تفسیری و قرآنی
- تفسیر المیزان فی تفسیر القرآن (در ۲۰ جلد)
- قرآن در اسلام
- تفسیر البیان فی الموافقه بین الحدیث و القرآن (ناتمام)
آثار فلسفی و حکمی
- اصول فلسفه و روش رئالیسم (با پاورقیهای مرتضی مطهری)
- بدایة الحکمة
- نهایة الحکمة
- حاشیه بر اسفار ملاصدرا (در ۹ جلد)
- رسائل التوحیدیه (شامل: اثبات ذات، اسماء و صفات، افعال الله، وسائط)
- علی و الفلسفة الإلهیه
آثار کلامی و اعتقادی
- شیعه در اسلام
- شیعه: مجموعه مذاکرات با پروفسور هانری کربن
- رسالت تشیع در دنیای امروز
- انسان قبل الدنیا، انسان فی الدنیا، انسان بعد الدنیا (با ترجمه "انسان از آغاز تا انجام")
- رساله در ولایت
- رساله در نبوت
آثار فقهی و اصولی
- حاشیه بر کفایة الاصول
- تعلیقه بر بحار الانوار (تا جلد هفتم)
آثار اخلاقی و سلوکی
- سنن النبی (سیره و روش پیامبر اکرم)
- لب اللباب (درسهای اخلاق)
- رسالة الولایة
آثار اجتماعی و اسلامی
- روابط اجتماعی در اسلام
- حکومت در اسلام
- خلاصه تعالیم اسلام
- آموزش دین
- بررسیهای اسلامی (مجموعه مقالات)
آثار ادبی و دیگر تألیفات
- دیوان شعر فارسی
- رساله در قوه و فعل
- رساله در برهان
- رساله در مغالطه
- رساله در تحلیل و ترکیب
- رساله در اعتباریات
- منظومه در رسم خط نستعلیق
- نسبنامه خاندان طباطبایی
منابع مقاله
وابستهها
اصول فلسفه رئالیسم (سید هادی خسروشاهی)
تفسیر البیان فی الموافقة بین الحدیث و القرآن
سنن النبي صلیاللهعلیهوآله (تصحیح و ترجمه فقهی)
سنن النبي(ص): آداب، سنن و روش رفتاری پیامبر گرامی اسلام
سنن النبي صلیاللهعلیهوآله (ترجمه فقهی)
یهود در المیزان: برگزیده از تفسیر المیزان علامه محمدحسین طباطبایی
دلیل المیزان في تفسیر القرآن للعلامة السید محمدحسین الطباطبایي
آداب زندگی پیامبر صلیاللهعلیهوآله (ترجمه سنن النبی)
ترجمه سنن النبي صلیاللهعلیهوآله
الحکمة المتعالیة في الأسفار العقلیة الأربعة
الإعجاز و التحدي في القرآن الكريم
بداية الحكمة (طالبیان و غرویان)
حاشية الكفاية (علامه طباطبایی)
نهایت فلسفه (ترجمه نهایة الحکمة)
نسبنامه خاندان طباطبائی؛ اولاد امیر سراجالدین عبدالوهاب
مقالات تأسیسیة في الفکر الإسلامي
شیعه: مجموعه مذاکرات با پرفسور هانری کربن (خسروشاهی)
الشيعة نص الحوار مع المستشرق كوربان
رسالة لب اللباب في سير و سلوك أولی الألباب
فهرست راهنمای موضوعی المیزان (عربی- فارسی)
شرح نهایة الحکمة علامه طباطبایی (حقانی)
شرح نهایة الحکمة للعلامة الطباطبائي قدسسره
مجموعة رسائل العلامة الطباطبائی
آغاز فلسفه (ترجمه بدایة الحکمة)
رسالت تشیع در دنیای امروز (گفت و گویی دیگر با هانری کربن)
روابط اجتماعی در اسلام به ضمیمه چند رساله دیگر
تحریری بر اصول فلسفه و روش رئالیسم
فروغ حکمت: ترجمه و شرح نهایة الحکمة علامه سید محمدحسین طباطبائی
حکمت صدرایی به روایت علامه طباطبایی، مبحث عرض: کمیت و کیفیت
شرح نهایة الحکمة الإلهیات بالمعنی الأخص
شیعه در اسلام/ باللغه الانجلیزیه
شرح نهایة الحکمة: العقل و العاقل و المعقول
رساله لب اللباب در سیر و سلوک أولی الألباب
راز دل؛ شرحی بر منظومه «گلشن راز»، سروده نجمالدین شیخ محمود شبستری
درسهایی از تاریخ، یا، داستان زندهها
طریق عرفان (ترجمه رسالة الولایة)
آزادی از دیدگاه علامه طباطبایی
معنویت تشیع به ضمیمه چند مقاله دیگر
شرح مصطلحات فلسفی بداية الحكمة و نهاية الحكمة
یادنامه مفسر کبیر استاد علامه طباطبایی
بدایه الحکمه (همراه با مصطلحات فارسی و انگلیسی)
Muhammad in the Mirror of Islam
The Spiritual Message of Shi ism
شیعه: مصاحبات علامه طباطبایی با هانری کربن (شاهجوئی)
سيری کوتاه در زندگانی ائمه عليهمالسلام
الميزان في تفسير القرآن (فارسی)
بررسیهای اسلامی، شامل: مجموعه مقالات و رسائل
برگزيده الميزان في تفسير القرآن
انسان از آغاز تا انجام (نشر الزهرا)
خلاصهای از زندگی امام دوازدهم
نسب نامه خاندان طباطبایی (اولاد امیر سراجالدین عبدالوهاب)
ایضاح الحکمة فی شرح بدایة الحکمة
الحکمة المتعالیة في الأسفار العقلیة الأربعة
معنویت تشیع (به ضمیمه چند مقاله دیگر)
وعاية الحكمة في شرح نهاية الحكمة
علامه در المیزان از منظر پرسش و پاسخ
روش تفسیر قرآن به قرآن از دیدگاه علامه طباطبایى(ره)
سیری در سیره علمی و عملی علامه طباطبایی(ره) از نگاه فرزانگان
مرزبان وحی و خرد: یادنامه مرحوم علامه سید محمدحسین طباطبایی قدسسره