فضلالله، سید محمدحسین
سيد محمدحسین فضلاللّه (۱۳۵۴-۱۳۸۹ق)، از مراجع تقلید برجسته لبنان، فقیه، مفسر قرآن، نویسنده و شاعر نامدار معاصر بود. وی در سال ۱۳۵۴ق (۱۳۱۴ش) در نجف اشرف در خانوادهای علمی دیده به جهان گشود. پدرش سید عبدالرؤوف فضلالله از علماى بزرگ بود. تمام درسهای مقدماتی و سطوح را نزد پدر فراگرفت و دوره خارج اصول و فقه را نزد اساتید بزرگ حوزه نجف از جمله آیات عظام سید محسن حکیم، سید ابوالقاسم خویی، سید محمود شاهرودی، شیخ حسین حلی و سید محمد روحانی گذراند. همزمان با تحصیل، به تدریس لمعه، رسائل و کفایه اشتغال داشت و در فعالیتهای فرهنگی و ادبی نجف مشارکت میکرد. وی به همراه شهید سید محمدباقر صدر، مجله «الاضواء» را راهاندازی کرد و از بنیانگذاران حزب الدعوة الاسلامیه بود. در سال ۱۹۶۶م به درخواست جمعی از مؤمنان و به عنوان نماینده آیات عظام حکیم و خویی، راهی لبنان شد و فعالیتهای فرهنگی، اجتماعی، خدماتی و سیاسی خود را آغاز کرد. وی در لبنان چندین حوزه علمیه و مؤسسه خیریه بنیان نهاد و مدرسه «مدرسة القرآن الکریم» را در جنوب لبنان برای آموزش قرائت، تجوید و حفظ قرآن تأسیس کرد. از همان ابتدا در مسجد امام رضا(ع) در منطقه بئر العبد به اقامه نماز جمعه پرداخت. آیتالله فضلالله دارای آثار متعددی در زمینههای گوناگون است که مهمترین آنها تفسیر ۲۴ جلدی «من وحی القرآن»، رساله عملیه «فقه الشریعة»، «فقه الحیاة»، «آفاق الروح» (شرح صحیفه سجادیه در ۳ جلد)، «فاطمه الزهراء علیهاالسلام»، «الزهراء القدوة»، «تأملات فی الفکر السیاسی الإسلامی» و سه دیوان شعر است. وی همچنین مجموعهای از آثار خود را با عنوان «فقه زندگی» به فارسی منتشر کرده است. برادر ایشان سید محمدجواد فضلالله نیز از علمای برجسته بود. آیتالله فضلالله سرانجام در ۱۳ تیر ۱۳۸۹ش در لبنان درگذشت و در بیروت به خاک سپرده شد.
| سید محمدحسین فضلالله | |
|---|---|
 فضلالله، محمدحسین | |
| نام کامل | سید محمدحسین بن عبدالرؤوف فضلالله |
| نام پدر | سید عبدالرؤوف |
| ولادت | ۱۳۵۴ قمری (۱۹۳۵ میلادی / ۱۳۱۴ شمسی) |
| محل تولد | نجف اشرف، عراق |
| محل زندگی | نجف اشرف، لبنان |
| رحلت | ۱۳ تیر ۱۳۸۹ شمسی |
| مدفن | بیروت، لبنان |
| طول عمر | ۷۵ سال |
| خویشاوندان | سید محمدجواد فضلالله (برادر) |
| دین | اسلام |
| مذهب | شیعه |
| پیشه | فقیه، مرجع تقلید، نویسنده، شاعر |
| اطلاعات علمی | |
| حوزه | حوزه علمیه نجف |
| علایق پژوهشی | تفسیر قرآن، فقه، اندیشه اسلامی، شعر |
| اساتید | |
| معاصرین | شهید سید محمدباقر صدر |
| برخی آثار |
|
برادر سید محمدجواد فضلالله
ولادت
در سال 1354ق برابر با ۱۳۱۴ش در شهر نجف به دنيا آمد.
تحصیلات
پدرش سيد عبدالرئوف فضلللّه، از علماى بزرگ بود كه تمام درسهاى مقدمات و سطوح را نزد پدر تلمذ نمود، دورۀ بحث خارج اصول و فقه را نزد اساتيد بزرگى چون آيتاللّه حكيم، آيتاللّه خوئى، آيتاللّه سيد محمود شاهرودى، آيتاللّه شيخ حسين حلى و آيتاللّه سيد محمد روحانى گذراند.
در ضمن تحصيل، لمعه، رسائل و كفايه را تدريس مىنمود. همچنين در فعاليتهاى فرهنگى، ادبى نجف شركت مىكرد، داراى سه ديوان شعرى است كه دو جلد آن چاپ شده است.
در سال 1965م كه انقلاب در عراق عليه رژيم سلطنتى به سركردگى عبدالكريم قاسم، روى داد، جماعة العلماء در نجف، فعاليتهاى خود را آغاز كرد، ايشان نيز به همراه آنان وارد فعاليتهاى سياسى، اجتماعى گرديد و در راه اندازى مجله «الاضواء» به همراه شهيد سيد محمدباقرصدر، فعاليت داشت. در سال 1966 م. به تقاضاى جمعى از مؤمنين به عنوان وكيل آيتاللّه حكيم و آيتاللّه خوئى روانۀ لبنان گرديد و بعد ديگرى از فعاليتهاى فرهنگى، اجتماعى، خدماتى و سياسى خود را آغاز نمود، فكر تشكيل حكومت اسلامى از محورهاى فعاليتهاى فرهنگى، اجتماعى و سياسى ايشان بود.
در اين مدت به نوشتن مقالات و كتب اسلامى مشغول بود، در لبنان چند حوزۀ علميه و مؤسسۀ خيريه پايهگذارى نمود. مدرسهاى در جنوب لبنان به نام «مدرسة القرآن الكريم» جهت ياد دادن قرائت تجويد و حفظ قرآن تأسيس كرد و در كنار آن علوم قرآن را به دانش آموختگان، آموزش مىداد. از همان ابتدا در مسجد امام رضا «عليهالسلام» در منطقۀ بئر العبدبه اقامۀ نماز جمعه همت گمارده بطور خلاصه ايشان مرد طرح و انديشه، قلم و نگارش، شعر و ادب، سخن و خطابه، رزم و مبارزه و اجتهاد و فقاهت و عالمى است نو انديش.
وفات
سید محمدحسین فضلالله در ۱۳ تیر ۱۳۸۹ش در لبنان درگذشت و در بیروت به خاک سپرده شد.
آثار
الف) پژوهشهاى قرآنى:
- تفسیر من وحى القرآن (در ۲۴ جلد)؛
- الحوار فى القرآن؛
- اسلوب الدعوه فى القرآن؛
- من عرفان القرآن؛
- حرکة النبوة فى مواجهه الانحراف؛
- دراسات و بحوث قرآنیة.
ب) کتابهاى فقهى:
- المسائل الفقهیه؛
- الفتاوى الواضحه؛
- فقه الحیاة؛
- کتاب الجهاد؛
- کتاب النکاح؛
- القرعة والاستخارة؛
- الیمین والعهد والنذر؛
- الاجارة؛
- رسالة فى الرضاع؛
- فقه الشریعة (رساله عملیه)؛
- الصید والذباحة؛
- دلیل المناسک؛
- الشرکة؛
- الوصیة؛
- المواریث.
ج) اندیشه اسلامى:
- خطوات على طریق الاسلام؛
- قضایانا على ضوء الاسلام؛
- الاسلام و منطق القوة؛
- الحرکة الاسلامیة، هموم و قضایا؛
- من اجل الاسلام؛
- مفاهیم اسلامیة عامه (۱۰ جلد)؛
- فى آفاق الحوار الاسلامی المسیحى؛
- دنیا الشباب؛
- دنیا المرأة؛
- تأملات اسلامیة حول المرأة؛
- قراءة جدیدة لفقه المرأة الحقوقى؛
- الوحدة الاسلامیة بین الواقع والمثال؛
- قضایا اسلامیة معاصرة؛
- اسئلة و ردود من القلب؛
- المرجعیة و حرکة الواقع؛
- الاسلام و المسیحیه؛
- الاسلام و فلسطین؛
- الاسلامیون والتحدیات المعاصرة؛
- السلام والمشروع الحضارى؛
- خطاب الاسلامیین و المستقبل؛
- مع الحکمة فى خط الاسلام؛
- الندوة (۲۰ جلد)؛
- الجمعة منبر و محراب؛
- صلاة الجمعة، الکلمة و الموقف؛
- من وحى عاشورا؛
- حدیث عاشورا؛
- على طریق کربلا؛
- تأملات فى آفاق الامام موسى الکاظم علیهالسلام؛
- فى رحاب أهل البیت علیهمالسلام؛
- آفاق اسلامیه؛
- فى رحاب الدعاء؛
- الانسان و الحیاة؛
- حوارات فى الفکر و الاجتماع و السیاسه؛
- روى و مواقف (۳ جلد)؛
- المعالم الجدیدة للمرجعیة الشیعیة؛
- تأملات فى الفکر السیاسى الاسلامى؛
- صراع الارادات؛
- المقاومة الاسلامیة؛
- شرح خطبه الزهرا سلاماللهعلیها؛
- الفقیه والامة؛
- ارادة القوه؛
- بینات؛
- الهجرة والاغتراب؛
- الزهراء القدوة؛
- مطارحات فى قضایا قرآنیة؛
- تحدیات المهجر؛
- آفاق الروح (شرح صحیفه سجادیه در ۳ جلد)؛
- مجموعههاى شعرى؛
- یا ظلال الاسلام (رباعیات)؛
- قصائد من اجل الاسلام والحیاة؛
- على شاطئ الوجدان.
منابع مقاله
وابستهها
الحوار في القرآن (قواعده. أساليبه. معطياته)
تأملات فی الفکر السیاسی الاسلامی
آفاق الروح في أدعیة الصحیفة السجادیة
الفقيه و الأمة (تأملات في الفکر الحرکي و السیاسی و المنهج الإجتهادي عند الإمام الخميني)
الإجتهاد بین أسر الماضي و آفاق المستقبل
في رحاب دعاء الافتتاح و دعاءي استقبال و وداع شهر رمضان المبارک
کيميای نظر، تأملاتي در مباني نظري جنبشهای اسلامى
حوزه و تبليغ از ديدگاه آیتالله العظمي سيد محمدحسین فضلالله
نقش و جایگاه زن در حقوق اسلامى
الجانب الأخلاقي للقوة في الإسلام
اسلامنا فی التوفیق بین السنة و الشیعة
صد پرسش و پاسخ، بخش دوم از سلسله گفت و گوهای اعتقادی فقهی، قرآنی، و مفاهیم عمومی...