علي بن أبيطالب(ع)، بقية النبوة و خاتم الخلافة
| علی بن أبي طالب بقیة النبوة و خاتم الخلافة | |
|---|---|
 | |
| پدیدآوران | خطیب، عبدالکریم (نويسنده) |
| ناشر | دار المعرفة |
| مکان نشر | لبنان - بیروت |
| سال نشر | 1395ق - 1975م |
| چاپ | 2 |
| زبان | عربی |
| تعداد جلد | 1 |
| کد کنگره | /خ6ع8 37/35 BP |
| نورلایب | مطالعه و دانلود pdf |
علي بن أبيطالب(ع)، بقية النبوة و خاتم الخلافة ، تألیف عبدالکریم خطیب، به زندگانی امام علی(ع) در دوران جاهلیت و نیز پس از اسلام و در زمان حیات رسولالله(ص) و در زمان خلافت تا مقطع شهادت پرداخته است.
ساختار
کتاب، مشتمل بر مقدمه، مدخل، مصادر و راویان، دو مبحث و خاتمه است که مبحث اول، در دو باب و مبحث دوم در سه باب مطرح شده است.
گزارش محتوا
مبحث اول کتاب، به زندگانی امیرالمؤمنین علی(ع) در مصاحبت با رسولالله(ص) اختصاص یافته است. در باب اول این مبحث، مقطع جاهلیت تا اسلام بررسی شده است. رسولالله(ص) قبل از ازدواج با خانواده عمویش ابوطالب زندگی میکرد. به اعتقاد نویسنده عمویش ابوطالب و زنعمویش فاطمه، برای او بهتر از پدر و مادر بودند و با او نیز همانند فرزندانشان با مودت و عطوفت رفتار میکردند[۱]. از دیگر مباحث این باب، تقدم علی(ع) بر همگان در اسلام آوردن است و در طبقات ابن سعد، اخبار فراوانی درباره اولویت علی(ع) در اسلام ذکر شده است[۲].
در دومین باب از مبحث اول، به فعالیتهای امام علی(ع) پس از اسلام در مقاطع مختلف از جمله در جنگ بدر و غزوه خندق اشاره شده است؛ از جمله اینکه اسامی کسانی که در جنگ بدر به دست ایشان و یا با مشارکت ایشان به هلاکت رسیدند بهتفکیک قبیله ذکر شده است[۳].
در مبحث دوم، زندگانی امام علی(ع) پس از حیات رسولالله(ص) تبیین شده است. درباب اول از این مبحث، نویسنده، مطابق دیدگاه اهل سنت خلافت را از شئون مسلمین دانسته و معتقد است که پیامبر(ص) در این رابطه وصیتی نداشتهاند. سپس دیدگاه کسانی چون ابن حزم را مورد نقد و بررسی قرار میدهد[۴].
از جمله موضوعاتی که در این باب مطرح شده، عبارت است از: مسئله غصب «فدک» پس از رحلت پیامبر(ص) و محاجه حضرت فاطمه(س) با ابوبکر و نیز استدلال علی(ع) با استناد به آیاتی چون «و ورث سليمان داود» (نمل: 16)، در برابر ابوبکر که مدعی بود انبیا ارث باقی نمیگذارند و...
در منابع چنین آمده که آنها در مقابل استدلال قرآنی امیرالمؤمنین ساکت شدند، ولذا نویسنده تنها دلیل ممانعت ابوبکر از بازگرداندن فدک را یک حدیث از پیامبر(ص) دانسته است که پیامبران ارث به جای نمیگذارند و...[۵].
باب دوم، به موضوع خلافت عثمان و حوادث پس از آن با نگاه به منابعی چون تاریخ طبری پرداخته است. آن حضرت تلاش کرد که از قتل عثمان ممانعت کند، اما بنیامیه آن حضرت را مورد اتهام قرار دادند[۶].
در سومین و آخرین باب کتاب، به حوادث دوران خلافت امام علی(ع) اشاره شده است. آن حضرت پس از آنکه به خلافت رسید، در خطبهای سبب پذیرفتن خلافت را هجوم مردم از هر طرف بهسوی او عنوان کرده تا جاییکه از ازدحام جمعیت حسن و حسین(ع) زیر دست و پا رفتند و دو طرف جامه آن حضرت پاره شد[۷]. حوادث بصره و اصحاب جمل، کشته شدن زبیر، معاویه و علی(ع)، عمار بن یاسر، مالک اشتر نخعی، اختلاف در صفوف علی(ع) و فریبکاری با مصحف از دیگر عناوین این باب است. به تعبیر نویسنده با شهادت امام علی(ع)، عهد نبوت و دوره خلافت به پایان رسید و دوره پادشاهی و سیاست آغاز شد[۸].
نویسنده در خاتمه به موضوع «قتال فی سبیل الله» و جنگ بین مسلمین و کافرین اشاره کرده و در حقیقت به شبهات برخی دشمنان پاسخ میدهد که اگرچه چهره جنگ بهظاهر کریه و شر است، اما شر بزرگتر و بلای عظیمی که عبارت است از «کفر» بهوسیله آن دفع میشود[۹].
پانویس
منابع مقاله
متن کتاب.