جمال کعبه؛ شرحی بر تاریخ اسلام به روایت امام علی علیهالسلام
| جمال کعبه؛ شرحی بر تاریخ اسلام به روایت امام علی علیه السلام | |
|---|---|
 | |
| پدیدآوران | دانشکیا، محمدحسین (نويسنده)
نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاهها. دانشگاه معارف اسلامی. معاونت پژوهشی (تهيه کننده) امام علی علیهالسلام ( نویسنده) |
| ناشر | نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاهها. دفتر نشر معارف |
| مکان نشر | ایران - قم |
| سال نشر | 1391ش |
| چاپ | 1 |
| شابک | 978-964-631-304-1 |
| موضوع | علی بن ابی طالب(ع)، امام اول، 23 قبل از هجرت - 40ق. نهجالبلاغه - نقد و تفسیر - علی بن ابی طالب(ع)، امام اول، 23 قبل از هجرت - 40ق. - اسلام - تاریخ - 11 - 35ق. |
| زبان | فارسی |
| تعداد جلد | 1 |
| کد کنگره | /د2ج8 38/23 BP |
| نورلایب | مطالعه و دانلود pdf |
جمال کعبه؛ شرحی بر تاریخ اسلام به روایت امام علی(ع)، اثر محمدحسین دانشکیا (متولد ۱۳۴۰ش)، کتابی است در بازخوانی و تحلیل وقایع مهم تاریخ صدر اسلام، از رحلت پیامبر اکرم(ص) تا شهادت امام علی(ع)، بر اساس بیانات و دیدگاههای امام علی(ع) در نهجالبلاغه و سایر منابع تاریخی.
انگیزه نگارش
مهمترین اهداف این اثر عبارتند از:
- دستیابی به روایت تاریخی صحیح و بیپیرایه: ازآنجاکه گزارشهای مورخان، همواره در معرض حب و بغضهای شخصی، قبیلهای و صنفی بوده است، این کتاب، تلاش میکند روایتی را ارائه دهد که از این آفتها دور باشد[۱].
- ارائه معیار برای سنجش حقیقت: ازآنجاکه امام علی(ع) هیچ غرضی را در مشاهدات خود دخالت نداده و دریچه نگاه او بیانگر تمامی زوایای موضوع است، بیانات آن حضرت، میتواند معیاری برای سنجش سره از ناسره در میان روایات متعارض تاریخی قرار گیرد[۲].
- بازخوانی تاریخ از زبان معصوم: ازآنجاکه امام علی(ع) در میان صحابه پیامبر(ص) از افراد نادری است که وقایع بیش از یک ربع قرن از تاریخ اسلام را نقل و تحلیل نموده است، خطبهها، نامهها، کلمات حکمتآمیز و سخنان ایشان که در لابهلای کتب مختلف روایی، کلامی و تاریخی درباره وقایع مختلف درج شده است، مجموعه منحصربهفردی را تشکیل میدهد[۳].
ویژگیهای کتاب
- سازماندهی موضوعی و زمانی: برخلاف شرحهای ترتیبی نهج البلاغه، مطالب این کتاب، بر اساس عنصر زمان و توالی حوادث تاریخی، دستهبندی شدهاند. در واقع این کتاب یک شرح موضوعی با رویکرد تاریخنگاری تحلیلی است که بر اساس توالی زمانی حوادث تنظیم شده است[۴].
- تقطیع و گزینش هدفمند: نویسنده از میان صدها خطبه و نامه، تنها بخشهایی را که به روشن شدن زوایای تاریخ اسلام کمک میکند، استخراج و تقطیع کرده است[۵].
- تکمیل با منابع دست اول: برای حفظ پیوستگی مطالب، در مواردی که کلام امام به پیشزمینهای نیاز داشته، از منابع معتبر تاریخی همچون «وقعة صفین» ابن مزاحم، «کتاب الجمل» شیخ مفید، «تاریخ یعقوبی» و... برای تکمیل روایت استفاده شده است[۶].
- بهرهگیری از ترجمههای برگزیده: در بخش ترجمه متن کلام امام، نویسنده از میان ترجمههای موجود، ترجمه «معادیخواه» (خورشید بیغروب) را انتخاب کرده، ولی در مواردی که ترجمه مزبور با یک نوشته تاریخی، هماهنگی نداشته، بهتناسب به دیگر ترجمهها مراجعه کرده است[۷].
ساختار و محتوا
کتاب حاضر (که با «سخن آغازین» شروع شده و درصدد نقل تاریخ اسلام از زبان امام علی(ع) و تحلیل آن است)، دارای یک مقدمه، دو بخش اصلی (با فصلهای ویژه) و یک خاتمه است.
بخش نخست، در سه فصل، شامل حوادث رحلت پیامبر(ص) تا پایان عمر خلیفه سوم و بیعت با امام(ع)، دربردارنده مباحثی چون سقیفه و پیامدهای آن، جانشینی خلیفه اول و دیدگاه امام علی(ع) درباره خلیفه سوم است.
بخش دوم، در شش فصل، شامل بیعت با امام، کیفیت پیدایش ناکثین، قاسطین، مارقین و چگونگی رویارویی حضرت با آنان و پیامدهای آن است. در خاتمه نیز به شهادت امام اشاره شده است[۸].
در این کتاب، افزون برآنچه گفته شد، به موارد زیر نیز توجه شده است:
- شرح حالی از شخصیتهایی که امام(ع) متعرض آنها شده، بهصورت زیرنویس ارائه شده است. پرداختن به نقاط برجسته زندگی ایشان بهگونهای که شخصیت آنها را به خواننده بشناساند، محور قرار گرفته است و در برخی دیگر از زیرنویسها نیز توضیحاتی بهضرورت، پیرامون برخی وقایع ارائه شده است.
- متن عربی فرمایشات حضرت امیرالمؤمنین علی(ع) برای سهولت دسترسی، در پایان هر فصل بهپیوست ذکر شده است.
- در پایان کتاب، جدول مقایسهای شمارههای ترجمه «خورشید بیغروب»، با دیگر متنهای نهجالبلاغه جهت دسترسی آسانتر به متن عربی آورده شده است. ازآنجاکه شماره خطبهها نامهها و... این ترجمه، با ترجمه مرحوم فیضالاسلام در موارد اندکی تفاوت دارد، موارد اختلاف در پاورقی جدول ذکر شده است[۹].
عناوین بخشها و فصول کتاب بهتفصیل چنین است:
- بخش نخست: از رحلت پیامبر(ص) تا بیعت با امام:
- فصل نخست: سقیفه و پیامدهای آن: این فصل، با واقعه ۲۸ صفر سال ۱۱ هجری آغاز میشود. درحالیکه امام با بنیهاشم و دیگر یاران باوفای پیامبر(ص)، مشغول تغسیل و تدفین پیامبر(ص) بودند، رقابت بر سر خلافت در سقیفه شکل گرفت[۱۰].
- فصل دوم: جانشین ابوبکر: این فصل، با تبیین شخصیت عمر و ویژگیهای اخلاقی وی از دیدگاه امام (تندی و خشونت در رفتار) شروع شده است[۱۱].
- فصل سوم: عثمان از دیدگاه امام(ع) [۱۲].
- بخش دوم: از بیعت با امام تا شهادت:
- فصل اول: بیعت با امام[۱۳].
- فصل دوم: ناکثین، اولین گروه سرکش[۱۴].
- فصل سوم: رویارویی با قاسطین[۱۵].
- فصل چهارم: داستان خوارج[۱۶].
- فصل پنجم: سقوط مصر[۱۷].
- فصل ششم: حملات ایذایی[۱۸].
پانویس
- ↑ ر.ک: مقدمه، ص16
- ↑ ر.ک: همان
- ↑ ر.ک: همان
- ↑ ر.ک: همان، ص17
- ↑ ر.ک: همان، ص18
- ↑ ر.ک: همان، ص18 و 22-25
- ↑ ر.ک: همان، ص18
- ↑ ر.ک: همان، ص15 و 18؛ سخن آغازین، ص6
- ↑ ر.ک: مقدمه، ص25-26
- ↑ ر.ک: متن کتاب، ص29-30
- ↑ ر.ک: همان، ص72-77
- ↑ ر.ک: همان، ص97-147
- ↑ ر.ک: همان، ص151-166
- ↑ ر.ک: همان، ص167-205
- ↑ ر.ک: همان، ص207-255
- ↑ ر.ک: همان، ص257-279
- ↑ ر.ک: همان، ص281-296
- ↑ ر.ک: همان، ص297-319
منابع مقاله
سخن آغازین، مقدمه و متن کتاب.