أخلاقيات الإمام علي أمير‌المؤمنين(ع): تفاوت میان نسخه‌ها

    از ویکی‌نور
    جز (جایگزینی متن - '==وضعيت كتاب== ' به '==وضعيت كتاب== ')
    جز (جایگزینی متن - '= ' به '=')
     
    (۲۵ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۶ کاربر نشان داده نشد)
    خط ۱: خط ۱:
    {{جعبه اطلاعات کتاب
    {{جعبه اطلاعات کتاب
    | تصویر =NUR15596J1.jpg
    | تصویر =NUR15596J1.jpg
    | عنوان =أخلاقيات الإمام علي أمير المؤمنين علیه‌السلام
    | عنوان =أخلاقيات الإمام علي أمیر المؤمنين علیه‌السلام
    | عنوان‌های دیگر =قراءة في تعاملات الإمام من موقع المؤمن الصادق و المعارض المخلص، و الحاکم العادل
    | عنوان‌های دیگر =قراءة في تعاملات الإمام من موقع المؤمن الصادق و المعارض المخلص، و الحاکم العادل
    | پدیدآوران =  
    | پدیدآوران =
    [[مدرسی، هادی]] (نويسنده)
    [[مدرسی، سید هادی]] (نویسنده)
    | زبان =عربی
    | زبان =عربی
    | کد کنگره =‏BP‎‏ ‎‏37‎‏/‎‏4‎‏ ‎‏/‎‏م‎‏4‎‏الف‎‏3
    | کد کنگره =‏BP‎‏ ‎‏37‎‏/‎‏4‎‏ ‎‏/‎‏م‎‏4‎‏الف‎‏3
    | موضوع =
    | موضوع =
    اخلاق اسلامی
    اخلاق اسلامی
    [[امام على(ع)|علی بن ابیطالب(ع)]]، امام اول، 23 قبل از هجرت - 40ق. - اخلاق
    [[امام على(ع)|علی بن ابیطالب(ع)]]، امام اول، 23 قبل از هجرت - 40ق. - اخلاق
     
    [[امام على(ع)|علی بن ابیطالب(ع)]]، امام اول، 23 قبل از هجرت - 40ق. - خطبه‌ها
    [[امام على(ع)|علی بن ابیطالب(ع)]]، امام اول، 23 قبل از هجرت - 40ق. - خطبه‎ها
    | ناشر =
    | ناشر =  
    دار العلوم
    دار العلوم
    | مکان نشر =بیروت - لبنان
    | مکان نشر =بیروت - لبنان
    | سال نشر = 1431 ق یا 2010 م
    | سال نشر =1431 ق یا 2010 م
     
    | کد اتوماسیون =AUTOMATIONCODE15596AUTOMATIONCODE
    | کد اتوماسیون =AUTOMATIONCODE15596AUTOMATIONCODE
    | چاپ =1
    | چاپ =1
    | تعداد جلد =3
    | تعداد جلد =3
    | کتابخانۀ دیجیتال نور =12990
    | کتابخانۀ دیجیتال نور =15596
    | کتابخوان همراه نور =15596
    | کد پدیدآور =
    | کد پدیدآور =
    | پس از =
    | پس از =
    | پیش از =
    | پیش از =
    }}
    }}
     
    '''أخلاقيات الإمام علي أمیر‌المؤمنين(ع)'''، اثر [[مدرسی، سید هادی|هادى مدرسى]]، به زبان عربى و در موضوع اخلاق [[امام على(ع)|امیرالمؤمنين(ع)]] است.
    '''أخلاقيات الإمام علي أمير‌المؤمنين(ع)'''، اثر [[هادى مدرسى]]، به زبان عربى و در موضوع اخلاق [[امام على(ع)|اميرالمؤمنين(ع)]] است.


    ==ساختار==
    ==ساختار==
     
    كتاب، در سه جلد تنظيم شده و مشتمل بر یک مقدمه از مؤلف<ref>[https://noorlib.ir/book/view/15596?pageNumber=7&viewType=html ر.ک: مقدمه، ص7]</ref> و متن است. مطالب متن، در سه بخش بيان شده است.
     
    مؤلف، در بيان و شرح مطالب و مباحث، از آيات قرآنى و اشعار و قصايد عربى استفاده نموده است. آيات را به‌صورت كامل ذكر كرده و برای برخى از آيات، تفسير كوتاهى بيان نموده است.
    كتاب، در سه جلد تنظيم شده و مشتمل بر يك مقدمه از مؤلف و متن است. مطالب متن، در سه بخش بيان شده است.
     
    مؤلف، در بيان و شرح مطالب و مباحث، از آيات قرآنى و اشعار و قصايد عربى استفاده نموده است. آيات را به‌صورت كامل ذكر كرده و براى برخى از آيات، تفسير كوتاهى بيان نموده است.


    ==گزارش محتوا==
    ==گزارش محتوا==
    كتاب، مشتمل بر شرح و توضيح جنبه‌هاى اخلاقى در زندگى فردى، اجتماعى و سياسى [[امام على(ع)|اميرالمؤمنين(ع)]] و بيان تعاملات و برخوردهاى مختلف آن حضرت به‌عنوان الگويى شايسته براى عبدمؤمن، حاكم عادل و معارض حكيم است.
    كتاب، مشتمل بر شرح و توضيح جنبه‌هاى اخلاقى در زندگى فردى، اجتماعى و سياسى [[امام على(ع)|امیرالمؤمنين(ع)]] و بيان تعاملات و برخوردهاى مختلف آن حضرت به‌عنوان الگویى شايسته برای عبدمؤمن، حاكم عادل و معارض حكيم است.
     
    مطالب كتاب، در سه محور اساسى بيان شده است:
    مطالب كتاب، در سه محور اساسى بيان شده است:
    #اخلاقيات مؤمن؛
    #اخلاقيات مؤمن؛
    #اخلاقيات معارض؛
    #اخلاقيات معارض؛
    #اخلاقيات حاكم.
    #اخلاقيات حاكم.
     
    در جلد اول، مؤلف، صفاتى را كه یک فرد مؤمن بايد داشته باشد، بيان نموده و كلمات و جملات [[امام علی علیه‌السلام|على(ع)]] را پيرامون این صفات ذكر كرده و شرح داده است.
    در جلد اول، مؤلف، صفاتى را كه يك فرد مؤمن بايد داشته باشد، بيان نموده و كلمات و جملات على(ع) را پيرامون اين صفات ذكر كرده و شرح داده است.
    اولین موردى كه وى بيان نموده «تقوا و اخلاص» است <ref>[https://noorlib.ir/book/view/15596?pageNumber=11&viewType=html ر.ک: متن، ج1، ص11]</ref>و در آغاز آن چنين نوشته است:
     
    اولين موردى كه وى بيان نموده «تقوا و اخلاص» است و در آغاز آن چنين نوشته است:
     
    «حيات و زندگى مردم، بر گرد سه محور مى‌گردد: اول، محور ايمان به خدا و آنچه به آن مربوط است، از قبيل قضيه عبادت، اخلاق و التزام به احكام؛ دوم، محور قضيه‌اى معين كه به ارزشى از ارزش‌ها يا مصلحتى از مصالح عمومى مربوط است؛ سوم، محور ذات و آنچه مربوط به آن است، از قبيل شهوات، لذت‌ها و مصالح.
    «حيات و زندگى مردم، بر گرد سه محور مى‌گردد: اول، محور ايمان به خدا و آنچه به آن مربوط است، از قبيل قضيه عبادت، اخلاق و التزام به احكام؛ دوم، محور قضيه‌اى معين كه به ارزشى از ارزش‌ها يا مصلحتى از مصالح عمومى مربوط است؛ سوم، محور ذات و آنچه مربوط به آن است، از قبيل شهوات، لذت‌ها و مصالح.
     
    حيات بيشتر مردم، در اطراف محور سوم مى‌چرخد... و گروه اندكى، قضيه‌اى معين مثل آزاد كردن سرزمین‌هایشان يا محقق نمودن عدالت در آنها يا... را برمى‌تابند و به خاطر آن مى‌جنگند و گروه اندك‌ترى، مؤمنان هستند كه حياتشان بر محور ايمان به خدا مى‌گردد...»<ref>[https://noorlib.ir/book/view/15596?pageNumber=11&viewType=html ر.ک: همان، ص11-12]</ref>.
    حيات بيشتر مردم، در اطراف محور سوم مى‌چرخد... و گروه اندكى، قضيه‌اى معين مثل آزاد كردن سرزمين‌هايشان يا محقق نمودن عدالت در آنها يا... را برمى‌تابند و به خاطر آن مى‌جنگند و گروه اندك‌ترى، مؤمنان هستند كه حياتشان بر محور ايمان به خدا مى‌گردد...».
    برخى از صفات و اخلاقياتى كه مؤلف در این قسمت ذكر مى‌كند و در مورد آنها جملات [[علی بن ابی‎طالب(ع)، امام اول|حضرت على(ع)]] را شاهد مى‌آورد، عبارت است از: يقين<ref>[https://noorlib.ir/book/view/15596?pageNumber=70&viewType=html ر.ک: همان، ص 70]</ref>، زهد<ref>[https://noorlib.ir/book/view/15596?pageNumber=86&viewType=html ر.ک: همان، ص86]</ref>، تواضع<ref>[https://noorlib.ir/book/view/15596?pageNumber=137&viewType=html ر.ک: همان، ص137]</ref>، مبادره<ref>[https://noorlib.ir/book/view/15596?pageNumber=150&viewType=html ر.ک: همان، ص150]</ref>، وفا<ref>[https://noorlib.ir/book/view/15596?pageNumber=159&viewType=html ر.ک: همان، ص159]</ref>، تضحيه (خود را آماده جانبازى كردن)<ref>[https://noorlib.ir/book/view/15596?pageNumber=165&viewType=html ر.ک: همان، ص165]</ref>، عطاء<ref>[https://noorlib.ir/book/view/15596?pageNumber=171&viewType=html ر.ک: همان، ص171]</ref>، شجاعت<ref>[https://noorlib.ir/book/view/15596?pageNumber=185&viewType=html ر.ک: همان، ص185]</ref>، برآوردن نيازهاى مردم<ref>[https://noorlib.ir/book/view/15596?pageNumber=214&viewType=html ر.ک: همان، ص214]</ref>، ايثار<ref>[https://noorlib.ir/book/view/15596?pageNumber=230&viewType=html ر.ک: همان، ص230]</ref>، حلم<ref>[https://noorlib.ir/book/view/15596?pageNumber=237&viewType=html ر.ک: همان، ص237]</ref>، كار با زور بازوى خویش<ref>[https://noorlib.ir/book/view/15596?pageNumber=245&viewType=html ر.ک: همان، ص245]</ref>، توازن بين دنيا و آخرت<ref>[https://noorlib.ir/book/view/15596?pageNumber=251&viewType=html ر.ک: همان، ص251]</ref> و دعابه (شوخى و مزاح كردن)<ref>[https://noorlib.ir/book/view/15596?pageNumber=267&viewType=html ر.ک: همان، ص267]</ref>
     
    مؤلف، در قسمت دوم، پيرامون اخلاقيات معارض سخن مى‌گوید و در آغاز چنين مى‌نویسد:
    برخى از صفات و اخلاقياتى كه مؤلف در اين قسمت ذكر مى‌كند و در مورد آنها جملات [[علی بن ابی‎طالب(ع)، امام اول|حضرت على(ع)]] را شاهد مى‌آورد، عبارت است از: يقين، زهد، تواضع، مبادره، وفا، تضحيه (خود را آماده جانبازى كردن)، عطاء، شجاعت، برآوردن نيازهاى مردم، ايثار، حلم، كار با زور بازوى خويش، توازن بين دنيا و آخرت و دعابه (شوخى و مزاح كردن)
    «گاهى معارضه، با حكم باطلى است كه هيچ حقى با آن نيامیخته و گاهى با حقى است كه باطل با آن درآمیخته است. اولى، مانند اينكه بيگانه، جايى را اشغال كند و با زور بر مردم حاكم گردد... در این صورت مى‌بايست معارضه، فراگیر و بى‌حد و مرز باشد، مگر حد و مرزهایى كه به ارزش‌هاى انسانى مربوط مى‌شود. دومى، مانند اينكه مردم، خود، حكومتى را انتخاب كنند، ولى آن حكومت از ستم عارى نباشد و حق را به شكل كامل اجرا نكند... در این صورت بايد معارضه، محدود به حدود اخلاقى و موازين شرعى ویژه خود باشد<ref>[https://noorlib.ir/book/view/15596?pageNumber=273&viewType=html ر.ک: همان، ص273]</ref>».
     
    در ادامه، مؤلف، این مطلب را با توجه به زندگى اجتماعى و سياسى و فردى [[امام علی علیه‌السلام|امیرالمؤمنين]] و جايگاه وى، شرح و توضيح مى‌دهد و در این زمینه، قضاياى مختلفى را كه در زمان آن حضرت رخ داده و نحوه برخورد او را با مشكلات داخلى و خارجى بيان مى‌كند.
    مؤلف، در قسمت دوم، پيرامون اخلاقيات معارض سخن مى‌گويد و در آغاز چنين مى‌نويسد:
    جلد دوم كتاب، مشتمل است بر قسمت سوم؛ يعنى اخلاقيات حاكم <ref>[https://noorlib.ir/book/view/15596?volumeNumber=2&pageNumber=9&viewType=html ر.ک: همان، ج2، ص9]</ref>كه بخش اصلى و مفصل كتاب است و مؤلف در ابتداى آن مى‌نویسد: «جامعه بشرى به‌طور عام، داراى دو گروه است: حاكمان و محكومان... و ارتباط ممكن بين اينها از سه حال خارج نيست: استبدادى، هرج و مرجى و شورايى...<ref>[https://noorlib.ir/book/view/15596?volumeNumber=2&pageNumber=9&viewType=html ر.ک: همان، ص9]</ref>».
     
    وى در ادامه، با استناد به آيات و روايات، حكومت شورايى را تنها حكومت حق و غير آن را باطل مى‌داند و از حقوق متقابلى كه حاكم و محكوم يا امام و امت بر یکديگر دارند، سخن مى‌گوید<ref>[https://noorlib.ir/book/view/15596?volumeNumber=2&pageNumber=20&viewType=html ر.ک: همان، ص20]</ref> و مقولاتى مانند تأمین آزادى‌هاى گوناگون (همچون آزادى اظهار نظر، آزادى تشكيل اجتماعات و احزاب<ref>[https://noorlib.ir/book/view/15596?volumeNumber=2&pageNumber=24&viewType=html ر.ک: همان، ص24]</ref> و آزادى معارضه<ref>[https://noorlib.ir/book/view/15596?volumeNumber=2&pageNumber=25&viewType=html ر.ک: همان، ص25]</ref> و مخالفت) حاكمیت مردم<ref>[https://noorlib.ir/book/view/15596?volumeNumber=2&pageNumber=26&viewType=html ر.ک: همان، ص26]</ref>، قداست قانون<ref>[https://noorlib.ir/book/view/15596?volumeNumber=2&pageNumber=59&viewType=html ر.ک: همان، ص59]</ref>، احترام به حقوق انسانى<ref>[https://noorlib.ir/book/view/15596?volumeNumber=2&pageNumber=63&viewType=html ر.ک: همان، ص63]</ref>، اعتراف به حق معارضه<ref>[https://noorlib.ir/book/view/15596?volumeNumber=2&pageNumber=65&viewType=html ر.ک: همان، ص 65]</ref>، التزام به عدالت در ابعاد مختلف<ref>[https://noorlib.ir/book/view/15596?volumeNumber=2&pageNumber=94&viewType=html ر.ک: همان، ص94]</ref>، سخت‌گیرى به خود <ref>[https://noorlib.ir/book/view/15596?volumeNumber=2&pageNumber=155&viewType=html ر.ک: همان، ص 155]</ref>و به خویشان<ref>[https://noorlib.ir/book/view/15596?volumeNumber=2&pageNumber=161&viewType=html ر.ک: همان، ص161]</ref> و به مسئولین<ref>[https://noorlib.ir/book/view/15596?volumeNumber=2&pageNumber=170&viewType=html ر.ک: همان، ص170]</ref> و... را مورد بررسى قرار داده و در این باره، از كلمات و سيره [[امام على(ع)|امیرالمؤمنين(ع)]] استفاده نموده است.
    «گاهى معارضه، با حكم باطلى است كه هيچ حقى با آن نياميخته و گاهى با حقى است كه باطل با آن درآميخته است. اولى، مانند اينكه بيگانه، جايى را اشغال كند و با زور بر مردم حاكم گردد... در اين صورت مى‌بايست معارضه، فراگير و بى‌حد و مرز باشد، مگر حد و مرزهايى كه به ارزش‌هاى انسانى مربوط مى‌شود. دومى، مانند اينكه مردم، خود، حكومتى را انتخاب كنند، ولى آن حكومت از ستم عارى نباشد و حق را به شكل كامل اجرا نكند... در اين صورت بايد معارضه، محدود به حدود اخلاقى و موازين شرعى ويژه خود باشد».
    مؤلف، در جلد سوم، به ذكر كلمات و جملاتى كه درباره [[علی بن ابی‎طالب(ع)، امام اول|حضرت على(ع)]] گفته شده، پرداخته است<ref>[https://noorlib.ir/book/view/15596?volumeNumber=3&pageNumber=7&viewType=html ر.ک: همان، ج3، ص7]</ref> و در این مورد به آيه ولايت<ref>[https://noorlib.ir/book/view/15596?volumeNumber=3&pageNumber=11&viewType=html ر.ک: همان، ص11]</ref>، سخنان پيامبر اسلام(ص)<ref>[https://noorlib.ir/book/view/15596?volumeNumber=3&pageNumber=12&viewType=html ر.ک: همان، ص12]</ref>، سخن خود [[امام على(ع)|حضرت امیر]](ع)<ref>[https://noorlib.ir/book/view/15596?volumeNumber=3&pageNumber=16&viewType=html ر.ک: همان، ص16]</ref>، سخنان معاصرين با آن حضرت<ref>[https://noorlib.ir/book/view/15596?volumeNumber=3&pageNumber=19&viewType=html ر.ک: همان، ص19]</ref>، سخنان علماء و متفكرين<ref>[https://noorlib.ir/book/view/15596?volumeNumber=3&pageNumber=22&viewType=html ر.ک: همان، ص22]</ref> و متأخرين<ref>[https://noorlib.ir/book/view/15596?volumeNumber=3&pageNumber=30&viewType=html ر.ک: همان، ص30]</ref> متمسك شده است، سپس نامه امام به مالك اشتر را تحت عنوان «دستور الامام(ع)لحكام العدل<ref>[https://noorlib.ir/book/view/15596?volumeNumber=3&pageNumber=61&viewType=html ر.ک: همان، ص61]</ref>»، در صد و ده بند بيان كرده و در ادامه، دعا و مناجات حضرت<ref>[https://noorlib.ir/book/view/15596?volumeNumber=3&pageNumber=97&viewType=html ر.ک: همان، ص97]</ref>، وصاياى حضرت رسول(ص) به آن حضرت<ref>[https://noorlib.ir/book/view/15596?volumeNumber=3&pageNumber=109&viewType=html ر.ک: همان، ص109]</ref> و آخرين وصيت حضرت<ref>[https://noorlib.ir/book/view/15596?volumeNumber=3&pageNumber=133&viewType=html ر.ک: همان، ص 133]</ref> را ذكر نموده است.
     
    در ادامه، مؤلف، اين مطلب را با توجه به زندگى اجتماعى و سياسى و فردى اميرالمؤمنين و جايگاه وى، شرح و توضيح مى‌دهد و در اين زمينه، قضاياى مختلفى را كه در زمان آن حضرت رخ داده و نحوه برخورد او را با مشكلات داخلى و خارجى بيان مى‌كند.
     
    جلد دوم كتاب، مشتمل است بر قسمت سوم؛ يعنى اخلاقيات حاكم كه بخش اصلى و مفصل كتاب است و مؤلف در ابتداى آن مى‌نويسد: «جامعه بشرى به‌طور عام، داراى دو گروه است: حاكمان و محكومان... و ارتباط ممكن بين اينها از سه حال خارج نيست: استبدادى، هرج و مرجى و شورايى...».
     
    وى در ادامه، با استناد به آيات و روايات، حكومت شورايى را تنها حكومت حق و غير آن را باطل مى‌داند و از حقوق متقابلى كه حاكم و محكوم يا امام و امت بر يكديگر دارند، سخن مى‌گويد و مقولاتى مانند تأمين آزادى‌هاى گوناگون (همچون آزادى اظهار نظر، آزادى تشكيل اجتماعات و احزاب و آزادى معارضه و مخالفت) حاكميت مردم، قداست قانون، احترام به حقوق انسانى، اعتراف به حق معارضه، التزام به عدالت در ابعاد مختلف، سخت‌گيرى به خود و به خويشان و به مسئولين و... را مورد بررسى قرار داده و در اين باره، از كلمات و سيره [[امام على(ع)|اميرالمؤمنين(ع)]] استفاده نموده است.
     
    مؤلف، در جلد سوم، به ذكر كلمات و جملاتى كه درباره [[علی بن ابی‎طالب(ع)، امام اول|حضرت على(ع)]] گفته شده، پرداخته است و در اين مورد به آيه ولايت، سخنانان پيامبر اسلام(ص)، سخن خود [[امام على(ع)|حضرت امير]](ع)، سخنان معاصرين با آن حضرت، سخنان علماء و متفكرين و متأخرين متمسك شده است، سپس نامه امام به مالك اشتر را تحت عنوان «دستور الامام(ع)لحكام العدل»، در صد و ده بند بيان كرده و در ادامه، دعا و مناجات حضرت، وصاياى حضرت رسول(ص) به آن حضرت و آخرين وصيت حضرت را ذكر نموده است.
     
    ==وضعيت كتاب==
    ==وضعيت كتاب==
    در ابتداى هر جلد، سوره حمد و در پايان هركدام، فهرست مطالب و موضوعات آن ذكر شده است و در پايان جلد سوم، علاوه بر آن، فهرست آيات قرآنى و فهارس كتاب اخلاقيات اميرالمؤمنين شامل انبياء و رسل، كتب و مصاحف، اعلام، نساء، قبائل و اقوام و احزاب، القاب، مدن و بقاع و اماكن، معاهدات و اتفاقيات، معارك و حروب، اسماء آلت و مصادر و مراجع نيز درج گرديده است.
    در ابتداى هر جلد، سوره حمد و در پایان هركدام، فهرست مطالب و موضوعات آن ذكر شده است و در پایان جلد سوم، علاوه بر آن، فهرست آيات قرآنى و فهارس كتاب اخلاقيات امیرالمؤمنين شامل انبياء و رسل، كتب و مصاحف، اعلام، نساء، قبائل و اقوام و احزاب، القاب، مدن و بقاع و اماكن، معاهدات و اتفاقيات، معارك و حروب، اسماء آلت و مصادر و مراجع نيز درج گرديده است.
     
    برخى از توضيحات و منابع در پاورقى‌ها بيان شده است.
    برخى از توضيحات و منابع در پاورقى‌ها بيان شده است.
    ==پانويس ==
    <references />


    ==منابع مقاله==
    ==منابع مقاله==
    مقدمه و متن كتاب.
    مقدمه و متن كتاب.


     
    {{امام علی علیه‌السلام}}
     
    ==وابسته‌ها==
    {{وابسته‌ها}}
    [[ویژگیهای اخلاقی در شخصیت امام علی(ع)]]
    [[رده:کتاب‌شناسی]]
    [[رده:کتاب‌شناسی]]
    [[رده:اسلام، عرفان، غیره]]
    [[رده:اسلام، عرفان، غیره]]
    [[رده:سرگذشت‌نامه‌ها]]
    [[رده:سرگذشت‌نامه‌ها]]
    [[رده:سرگذشت‌‌نامه‌های فردی]]
    [[رده:سرگذشت‌نامه‌های فردی]]
    [[رده:ائمه اثنی عشر (دوازده امام)]]
    [[رده:ائمه اثنی عشر (دوازده امام)]]
    [[رده:حالات فردی]]
    [[رده:حالات فردی]]
    [[رده:علی بن ابی‌طالب(ع)]]
    [[رده:امام علی(ع)]]
    [[رده:بهمن (1400)]]

    نسخهٔ کنونی تا ‏۱۴ فوریهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۲۱:۱۸

    أخلاقيات الإمام علي أمیر المؤمنين علیه‌السلام
    أخلاقيات الإمام علي أمير‌المؤمنين(ع)
    پدیدآورانمدرسی، سید هادی (نویسنده)
    عنوان‌های دیگرقراءة في تعاملات الإمام من موقع المؤمن الصادق و المعارض المخلص، و الحاکم العادل
    ناشردار العلوم
    مکان نشربیروت - لبنان
    سال نشر1431 ق یا 2010 م
    چاپ1
    موضوعاخلاق اسلامی

    علی بن ابیطالب(ع)، امام اول، 23 قبل از هجرت - 40ق. - اخلاق

    علی بن ابیطالب(ع)، امام اول، 23 قبل از هجرت - 40ق. - خطبه‌ها
    زبانعربی
    تعداد جلد3
    کد کنگره
    ‏BP‎‏ ‎‏37‎‏/‎‏4‎‏ ‎‏/‎‏م‎‏4‎‏الف‎‏3
    نورلایبمطالعه و دانلود pdf

    أخلاقيات الإمام علي أمیر‌المؤمنين(ع)، اثر هادى مدرسى، به زبان عربى و در موضوع اخلاق امیرالمؤمنين(ع) است.

    ساختار

    كتاب، در سه جلد تنظيم شده و مشتمل بر یک مقدمه از مؤلف[۱] و متن است. مطالب متن، در سه بخش بيان شده است. مؤلف، در بيان و شرح مطالب و مباحث، از آيات قرآنى و اشعار و قصايد عربى استفاده نموده است. آيات را به‌صورت كامل ذكر كرده و برای برخى از آيات، تفسير كوتاهى بيان نموده است.

    گزارش محتوا

    كتاب، مشتمل بر شرح و توضيح جنبه‌هاى اخلاقى در زندگى فردى، اجتماعى و سياسى امیرالمؤمنين(ع) و بيان تعاملات و برخوردهاى مختلف آن حضرت به‌عنوان الگویى شايسته برای عبدمؤمن، حاكم عادل و معارض حكيم است. مطالب كتاب، در سه محور اساسى بيان شده است:

    1. اخلاقيات مؤمن؛
    2. اخلاقيات معارض؛
    3. اخلاقيات حاكم.

    در جلد اول، مؤلف، صفاتى را كه یک فرد مؤمن بايد داشته باشد، بيان نموده و كلمات و جملات على(ع) را پيرامون این صفات ذكر كرده و شرح داده است. اولین موردى كه وى بيان نموده «تقوا و اخلاص» است [۲]و در آغاز آن چنين نوشته است: «حيات و زندگى مردم، بر گرد سه محور مى‌گردد: اول، محور ايمان به خدا و آنچه به آن مربوط است، از قبيل قضيه عبادت، اخلاق و التزام به احكام؛ دوم، محور قضيه‌اى معين كه به ارزشى از ارزش‌ها يا مصلحتى از مصالح عمومى مربوط است؛ سوم، محور ذات و آنچه مربوط به آن است، از قبيل شهوات، لذت‌ها و مصالح. حيات بيشتر مردم، در اطراف محور سوم مى‌چرخد... و گروه اندكى، قضيه‌اى معين مثل آزاد كردن سرزمین‌هایشان يا محقق نمودن عدالت در آنها يا... را برمى‌تابند و به خاطر آن مى‌جنگند و گروه اندك‌ترى، مؤمنان هستند كه حياتشان بر محور ايمان به خدا مى‌گردد...»[۳]. برخى از صفات و اخلاقياتى كه مؤلف در این قسمت ذكر مى‌كند و در مورد آنها جملات حضرت على(ع) را شاهد مى‌آورد، عبارت است از: يقين[۴]، زهد[۵]، تواضع[۶]، مبادره[۷]، وفا[۸]، تضحيه (خود را آماده جانبازى كردن)[۹]، عطاء[۱۰]، شجاعت[۱۱]، برآوردن نيازهاى مردم[۱۲]، ايثار[۱۳]، حلم[۱۴]، كار با زور بازوى خویش[۱۵]، توازن بين دنيا و آخرت[۱۶] و دعابه (شوخى و مزاح كردن)[۱۷] مؤلف، در قسمت دوم، پيرامون اخلاقيات معارض سخن مى‌گوید و در آغاز چنين مى‌نویسد: «گاهى معارضه، با حكم باطلى است كه هيچ حقى با آن نيامیخته و گاهى با حقى است كه باطل با آن درآمیخته است. اولى، مانند اينكه بيگانه، جايى را اشغال كند و با زور بر مردم حاكم گردد... در این صورت مى‌بايست معارضه، فراگیر و بى‌حد و مرز باشد، مگر حد و مرزهایى كه به ارزش‌هاى انسانى مربوط مى‌شود. دومى، مانند اينكه مردم، خود، حكومتى را انتخاب كنند، ولى آن حكومت از ستم عارى نباشد و حق را به شكل كامل اجرا نكند... در این صورت بايد معارضه، محدود به حدود اخلاقى و موازين شرعى ویژه خود باشد[۱۸]». در ادامه، مؤلف، این مطلب را با توجه به زندگى اجتماعى و سياسى و فردى امیرالمؤمنين و جايگاه وى، شرح و توضيح مى‌دهد و در این زمینه، قضاياى مختلفى را كه در زمان آن حضرت رخ داده و نحوه برخورد او را با مشكلات داخلى و خارجى بيان مى‌كند. جلد دوم كتاب، مشتمل است بر قسمت سوم؛ يعنى اخلاقيات حاكم [۱۹]كه بخش اصلى و مفصل كتاب است و مؤلف در ابتداى آن مى‌نویسد: «جامعه بشرى به‌طور عام، داراى دو گروه است: حاكمان و محكومان... و ارتباط ممكن بين اينها از سه حال خارج نيست: استبدادى، هرج و مرجى و شورايى...[۲۰]». وى در ادامه، با استناد به آيات و روايات، حكومت شورايى را تنها حكومت حق و غير آن را باطل مى‌داند و از حقوق متقابلى كه حاكم و محكوم يا امام و امت بر یکديگر دارند، سخن مى‌گوید[۲۱] و مقولاتى مانند تأمین آزادى‌هاى گوناگون (همچون آزادى اظهار نظر، آزادى تشكيل اجتماعات و احزاب[۲۲] و آزادى معارضه[۲۳] و مخالفت) حاكمیت مردم[۲۴]، قداست قانون[۲۵]، احترام به حقوق انسانى[۲۶]، اعتراف به حق معارضه[۲۷]، التزام به عدالت در ابعاد مختلف[۲۸]، سخت‌گیرى به خود [۲۹]و به خویشان[۳۰] و به مسئولین[۳۱] و... را مورد بررسى قرار داده و در این باره، از كلمات و سيره امیرالمؤمنين(ع) استفاده نموده است. مؤلف، در جلد سوم، به ذكر كلمات و جملاتى كه درباره حضرت على(ع) گفته شده، پرداخته است[۳۲] و در این مورد به آيه ولايت[۳۳]، سخنان پيامبر اسلام(ص)[۳۴]، سخن خود حضرت امیر(ع)[۳۵]، سخنان معاصرين با آن حضرت[۳۶]، سخنان علماء و متفكرين[۳۷] و متأخرين[۳۸] متمسك شده است، سپس نامه امام به مالك اشتر را تحت عنوان «دستور الامام(ع)لحكام العدل[۳۹]»، در صد و ده بند بيان كرده و در ادامه، دعا و مناجات حضرت[۴۰]، وصاياى حضرت رسول(ص) به آن حضرت[۴۱] و آخرين وصيت حضرت[۴۲] را ذكر نموده است.

    وضعيت كتاب

    در ابتداى هر جلد، سوره حمد و در پایان هركدام، فهرست مطالب و موضوعات آن ذكر شده است و در پایان جلد سوم، علاوه بر آن، فهرست آيات قرآنى و فهارس كتاب اخلاقيات امیرالمؤمنين شامل انبياء و رسل، كتب و مصاحف، اعلام، نساء، قبائل و اقوام و احزاب، القاب، مدن و بقاع و اماكن، معاهدات و اتفاقيات، معارك و حروب، اسماء آلت و مصادر و مراجع نيز درج گرديده است. برخى از توضيحات و منابع در پاورقى‌ها بيان شده است.

    پانويس

    منابع مقاله

    مقدمه و متن كتاب.

    وابسته‌ها