فیض کاشانی، محمد بن شاهمرتضی: تفاوت میان نسخهها
Hbaghizadeh (بحث | مشارکتها) بدون خلاصۀ ویرایش |
Hbaghizadeh (بحث | مشارکتها) بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۴۶: | خط ۴۶: | ||
{{کاربردهای دیگر|محدث (ابهام زدایی)}} | {{کاربردهای دیگر|محدث (ابهام زدایی)}} | ||
'''محمّد بن مرتضى فیض کاشانی''' (۱۰۰۷-۱۰۹۱ق)، معروف به ملامحسن فیض، محدث، مفسر، فقیه، حکیم و شاعر برجسته عصر صفوی بود. وی در چهاردهم صفر سال ۱۰۰۷ق در کاشان متولد شد. پدرش رضیالدین شاه مرتضی، فقیه و مفسر و مادرش زهرا خاتون، بانویی عالم و شاعر بود. در دو سالگی پدر را از دست داد و تحت سرپرستی دایی و عمویش قرار گرفت. مقدمات علوم را در کاشان فراگرفت و در بیست سالگی برای ادامه تحصیل به اصفهان مهاجرت کرد و از محضر استادان بزرگی چون شیخ بهایی، میرداماد، میرفندرسکی و محمدتقی مجلسی بهره برد. سپس برای کسب علم نزد سید ماجد بحرانی به شیراز رفت و دو سال به تکمیل علم حدیث پرداخت. پس از حج، به همراه عبدالرزاق لاهیجی به کهک قم نزد ملاصدرا رفت و هشت سال مونس تنهایی او بود و در همین دوران با دختر ملاصدرا ازدواج کرد. سپس همراه ملاصدرا به شیراز رفت و پس از دو سال به کاشان بازگشت و به تدریس، تبلیغ و تألیف مشغول گردید. فیض گرایش به مکتب اخباری در فقه داشت و نزدیک به دویست جلد کتاب در علوم مختلف تألیف کرد. از مهمترین آثار او میتوان به تفسیر «الصافی»، «الوافی» (جامعترین مجموعه احادیث شیعه تا زمان خود)، «المحجة البیضاء فی تهذیب الإحیاء» (در اخلاق)، «مفاتیح الشرائع» (در فقه)، «علم الیقین» (در عقاید) و «دیوان فیض کاشانی» اشاره کرد. او شاگردان برجستهای چون محمدباقر | '''محمّد بن مرتضى فیض کاشانی''' (۱۰۰۷-۱۰۹۱ق)، معروف به ملامحسن فیض، محدث، مفسر، فقیه، حکیم و شاعر برجسته عصر صفوی بود. وی در چهاردهم صفر سال ۱۰۰۷ق در کاشان متولد شد. پدرش رضیالدین شاه مرتضی، فقیه و مفسر و مادرش زهرا خاتون، بانویی عالم و شاعر بود. در دو سالگی پدر را از دست داد و تحت سرپرستی دایی و عمویش قرار گرفت. مقدمات علوم را در کاشان فراگرفت و در بیست سالگی برای ادامه تحصیل به اصفهان مهاجرت کرد و از محضر استادان بزرگی چون [[شیخ بهایی، محمد بن حسین|شیخ بهایی]]، [[میرداماد، سید محمدباقر بن محمد|میرداماد]]، [[میرفندرسکی، ابوالقاسم|میرفندرسکی]] و [[مجلسی، محمدتقی|محمدتقی مجلسی]] بهره برد. سپس برای کسب علم نزد سید ماجد بحرانی به شیراز رفت و دو سال به تکمیل علم حدیث پرداخت. پس از حج، به همراه [[لاهیجی، عبدالرزاق بن علی|عبدالرزاق لاهیجی]] به کهک قم نزد [[صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم|ملاصدرا]] رفت و هشت سال مونس تنهایی او بود و در همین دوران با دختر ملاصدرا ازدواج کرد. سپس همراه ملاصدرا به شیراز رفت و پس از دو سال به کاشان بازگشت و به تدریس، تبلیغ و تألیف مشغول گردید. فیض گرایش به مکتب اخباری در فقه داشت و نزدیک به دویست جلد کتاب در علوم مختلف تألیف کرد. از مهمترین آثار او میتوان به تفسیر «الصافی»، «الوافی» (جامعترین مجموعه احادیث شیعه تا زمان خود)، «المحجة البیضاء فی تهذیب الإحیاء» (در اخلاق)، «مفاتیح الشرائع» (در فقه)، «علم الیقین» (در عقاید) و «دیوان فیض کاشانی» اشاره کرد. او شاگردان برجستهای چون [[مجلسی، محمدباقر|محمدباقر مجلسی]]، [[قاضی سعید قمی، محمدسعید بن محمدمفید|قاضی سعید قمی]] و [[جزایری، نعمتالله بن عبدالله|نعمتالله جزایری]] را تربیت کرد. فیض سرانجام در ۲۲ ربیعالثانی ۱۰۹۱ق در ۸۴ سالگی در کاشان درگذشت و در قبرستانی که در زمان حیاتش زمین آن را خریداری و وقف کرده بود، به خاک سپرده شد. | ||
==ولادت== | ==ولادت== | ||
نسخهٔ کنونی تا ۲۰ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۲۳:۱۰
| محمد بن مرتضی فیض کاشانی | |
|---|---|
 مرقد فیض کاشانی در کاشان | |
| نام کامل | محمد بن مرتضی بن محمود فیض کاشانی |
| نامهای دیگر | ملامحسن فیض، فیض کاشانی |
| تخلص | فیض |
| نام پدر | رضیالدین شاه مرتضی |
| ولادت | ۱۴ صفر ۱۰۰۷ قمری (۹۷۷ شمسی) |
| محل تولد | کاشان، ایران |
| محل زندگی | کاشان، اصفهان، شیراز، قم (کهک) |
| رحلت | ۲۲ ربیعالثانی ۱۰۹۱ قمری (۱۰۵۹ شمسی) |
| مدفن | قبرستان وقفی خودش، کاشان |
| طول عمر | ۸۴ سال |
| همسر | دختر ملاصدرا |
| فرزندان | محمد بن محسن (علمالهدی) |
| خویشاوندان | ملاصدرا (پدرزن و استاد) |
| دین | اسلام |
| مذهب | شیعه دوازده امامی (اخباری) |
| پیشه | محدث، مفسر، فقیه، حکیم، عارف، شاعر |
| اطلاعات علمی | |
| حوزه | حوزه علمیه کاشان |
| علایق پژوهشی | حدیث، تفسیر قرآن، فقه، حکمت، عرفان، شعر |
| اساتید | |
| شاگردان |
|
| برخی آثار | |
محمّد بن مرتضى فیض کاشانی (۱۰۰۷-۱۰۹۱ق)، معروف به ملامحسن فیض، محدث، مفسر، فقیه، حکیم و شاعر برجسته عصر صفوی بود. وی در چهاردهم صفر سال ۱۰۰۷ق در کاشان متولد شد. پدرش رضیالدین شاه مرتضی، فقیه و مفسر و مادرش زهرا خاتون، بانویی عالم و شاعر بود. در دو سالگی پدر را از دست داد و تحت سرپرستی دایی و عمویش قرار گرفت. مقدمات علوم را در کاشان فراگرفت و در بیست سالگی برای ادامه تحصیل به اصفهان مهاجرت کرد و از محضر استادان بزرگی چون شیخ بهایی، میرداماد، میرفندرسکی و محمدتقی مجلسی بهره برد. سپس برای کسب علم نزد سید ماجد بحرانی به شیراز رفت و دو سال به تکمیل علم حدیث پرداخت. پس از حج، به همراه عبدالرزاق لاهیجی به کهک قم نزد ملاصدرا رفت و هشت سال مونس تنهایی او بود و در همین دوران با دختر ملاصدرا ازدواج کرد. سپس همراه ملاصدرا به شیراز رفت و پس از دو سال به کاشان بازگشت و به تدریس، تبلیغ و تألیف مشغول گردید. فیض گرایش به مکتب اخباری در فقه داشت و نزدیک به دویست جلد کتاب در علوم مختلف تألیف کرد. از مهمترین آثار او میتوان به تفسیر «الصافی»، «الوافی» (جامعترین مجموعه احادیث شیعه تا زمان خود)، «المحجة البیضاء فی تهذیب الإحیاء» (در اخلاق)، «مفاتیح الشرائع» (در فقه)، «علم الیقین» (در عقاید) و «دیوان فیض کاشانی» اشاره کرد. او شاگردان برجستهای چون محمدباقر مجلسی، قاضی سعید قمی و نعمتالله جزایری را تربیت کرد. فیض سرانجام در ۲۲ ربیعالثانی ۱۰۹۱ق در ۸۴ سالگی در کاشان درگذشت و در قبرستانی که در زمان حیاتش زمین آن را خریداری و وقف کرده بود، به خاک سپرده شد.
ولادت
محمد بن مرتضی بن محمود کاشانی در چهاردهم صفر سال ۱۰۰۷ق، در کاشان به دنیا آمد.
خاندان
پدر وی رضیالدین شاه مرتضی (۹۵۰-۱۰۰۹ق)، مردی فقیه، متکلّم، ادیب و مفسر بود و در کاشان حوزه تدریس داشت. مادر او زهرا خاتون، بانوی عالم و شاعر، دختر ضیاءالعرفاء رازی - از عالمان بزرگ شهر ری - بوده است. جد مرحوم فیض، تاجالدین شاه، عالم، عارف و شاعر و از نامداران دوران خویش در کاشان بوده و در همان دیار مدفون است. وى در دو سالگى پدر خود را از دست داد و دایى و عمویش تربیت او را بهعهده گرفتند.
تحصیلات، اساتید و شاگردان
ایشان مقدّمات علوم را تا سن بلوغ در کاشان و در نزد عمو و دایى فراگرفت. بیست ساله بود که براى ادامه تحصیل به اصفهان مهاجرت کرد و از اساتید برجسته آن دیار کسب فیض نمود. از جمله اساتید این عالم بزرگ عبارتند از: ملا محمدتقى مجلسى، شیخ بهایى، میرداماد، میرفندرسکى و ملاصدرا.
ملامحسن پس از آن براى کسب علم از سید ماجد بحرانى به شیراز کوچ کرد و مدّت دو سال به تکمیل علم حدیث و روایت پرداخت و بار دیگر به اصفهان بازگشت. بعد از آن براى انجام فریضه حج به مکه مشرف شده و در آنجا به ملاقات شیخ محمد زینالدین عاملى رفته و از آن بزرگوار نیز کسب فیض نمود. پس از مراجعت از مکه، وقتى ملاصدرا از شیراز به شهر مقدّس قم مهاجرت کرد و در روستاى کهک اقامت گزید، ملامحسن و عبدالرّزاق لاهیجى نیز به آنجا رفته و مدّت هشت سال مونس تنهایى او بودند و در همین دوران بود که ملاصدرا دو دختر فاضل و عالم خود را به آن دو تزویج کرد. سپس ملامحسن فیض کاشانى همراه ملاصدرا به شیراز رفت و بعد از دو سال به کاشان بازگشت و به امر تدریس، تعلیم، تبلیغ و تألیف و تصنیف مشغول گردید. ملامحسن کاشانى در دوران زندگى پربار خود شاگردانى را تقدیم جهان تشیع کرد. از جمله آن بزرگواران عبارتند از: علمالهدى فرزند خود فیض، معینالدین فرزند دیگر فیض، عبدالغفور برادر فیض، شاه مرتضى دوم پسر برادر فیض، ضیاءالدین محمد، ملا شاه فضلالله، ملا محمدباقر مجلسى، سید نعمتالله جزایرى، قاضى سعید قمى، ملا محمدصادق خضرى، شمسالدین محمد قمى، شیخ محمدمحسن عرفان شیرازى و بسیارى از علماى دیگر.
وفات
سرانجام ملامحسن فیض در سن ۸۴ سالگى، در ۲۲ ربیعالثانى سال ۱۰۹۱ در شهر کاشان از دنیا رفت و در قبرستانى که در زمان حیاتش زمین آن را خریدارى و وقف نموده بود، به خاک سپرده شد.
آثار
بنابر آنچه نقل شده مرحوم فیض نزدیک به دویست جلد کتاب ارزشمند در علوم و فنون مختلف تألیف کرده است. برخى از تألیفات این مرد بزرگ عبارتند از: تفسیر صافى، الوافي، الشافي، النوادر، المحجة البيضاء، مفاتيح الشرائع، أصول المعارف، علم اليقين، حقّ اليقين، عين اليقين، ضياء القلب، الفتنامه، زاد السالك، شوق المهدي و دیوان قصائد
منابع مقاله
StringDocument، صفحه ۱.
وابستهها
عین الیقین ملقب به انوار و اسرار
تسهیل السبیل بالحجة في إنتخاب كشف المحجة لثمرة المهجة
الحق المبين في تحقيق كيفية التفقه فیالدين
راه روشن: ترجمه کتاب المحجة البیضاء في تهذیب الإحیاء
سراج السالكین (منتخب مثنوی معنوی)
الشهاب الثاقب في وجوب صلاة الجمعة العیني
بقا و زوال دولت در کلمات سیاسی امیرمؤمنان(ع)
المحجة البیضاء في تهذیب الإحیاء
منهاج النجاة في بیان العلم الواجب علی کل مسلم و مسلمة
النخبة في الحکمة العملیة و الأحکام الشرعیة
نوادر الأخبار فيما يتعلق بأصولالدين
الشافي في العقائد و الأخلاق و الأحکام
کلمات مکنونة من علوم أهل الحکمة و المعرفة
خلاصه الاذکار و اطمینان القلوب
کلیات علامه ملا محمد محسن فیض کاشانی (دیوان فیض کاشانی)
الکلمات المکنونة (چاپ کنگره فیض)
نوگويهها؛ متن و ترجمه الكلمات الطريفة
قرة العيون في أعز الفنون (چاپ کنگره فیض)
سفينة النجاة و الکلمات الطريفة
ذريعة الضراعة في جمع الأدعية المتضمنة للمناجاة مع الله تعالي
نقد الأصول الفقهية (چاپ کنگره فیض)
هشت در بهشت: ده رساله از علامه فيض کاشاني
الأصول الأصیلة (چاپ کنگره فیض)
آینه آخرت (تحقیق و ترجمه مرآه الآخره ملا محسن فیض کاشانی) بررسی معاد از نگاه ملاصدرا
الصافی فی تفسیر کلام الله الوافی
تسهيل السبيل بالحجة في انتخاب کشف المحجة لثمرة المهجة
الأدعية و الأذکار المجربة، المسمي بخلاصة الأذکار و إطمئنان القلوب
فهرستهای خودنوشت فیض کاشانی؛ به انضمام پژوهشی در کتابشناسی و نسخهشناسی آثار او