قزوه، علیرضا

علیرضا قزوه (متولد ۱ بهمن ۱۳۴۲ش)، شاعر، نویسنده، پژوهشگر و دیپلمات فرهنگی ایرانی که از شاعران برجسته موج سوم شعر انقلاب و دفاع مقدس محسوب می‌شود. وی دارای مدرک دکترای لغت‌شناسی از دانشگاه تاجیکستان است و سابقه رایزنی فرهنگی ایران در تاجیکستان و مدیریت مرکز تحقیقات فارسی دهلی نو را در کارنامه دارد. قزوه به دلیل اشعار اعتراضی در زمینه جنگ، دفاع مقدس و فلسطین به "شاعر اعتراض" معروف شده و آثارش به ده زبان زنده دنیا ترجمه شده است. از مهمترین آثار او می‌توان به "مولا ویلا نداشت"، "عشق علیه‌السلام" و "با کاروان نیزه" اشاره کرد.

علیرضا قزوه
نام کامل	علیرضا قزوه
ولادت	۱ بهمن ۱۳۴۲ هجری شمسی
محل تولد	گرمسار، ایران
محل زندگی	تهران
دین	اسلام
مذهب	شیعه
پیشه	شاعر، نویسنده، کارشناس فرهنگی
منصب	مدیر مرکز تحقیقات فارسی دهلی نو، رایزن فرهنگی سابق ایران در تاجیکستان
اطلاعات علمی
درجه علمی	دکترای لغت‌شناسی
دانشگاه	دانشگاه تاجیکستان
علایق پژوهشی	شعر فارسی، ادبیات آیینی، فرهنگ اسلامی، ادبیات تاجیکستان
سبک نوشتاری	غزل، شعر نو، شعر آیینی، شعر اعتراض
برخی آثار	غزلیات بیدل: تصحیح انتقادی غزلیات ابوالمعانی میرزا عبدالقادر بیدل تذکره مقالات الشعراء غزل معاصر ایران دو رکعت عشق عشق قدم زدن در کلمات

ولادت

علیرضا قزوه در ۱ بهمن ۱۳۴۲ هجری شمسی در شهر گرمسار چشم به جهان گشود. وی سرودن شعر را از ۱۸ سالگی آغاز کرد و تحصیلات مقدماتی را در زادگاهش گرمسار به پایان رساند.

تحصیلات

علیرضا قزوه تحصیلات خود را در چند مرحله به پایان رساند:

• تحصیلات ابتدایی و متوسطه در گرمسار
• مهاجرت به تهران برای ادامه تحصیل
• اخذ مدرک لیسانس حقوق قضایی از دانشگاه تهران
• اخذ مدرک فوق لیسانس زبان و ادبیات فارسی از دانشگاه تهران
• از سال ۱۳۶۴ به سمت ادبیات عرب گرایش پیدا کرد
• رساله فوق لیسانس خود را در زمینه ادبیات و شعر معاصر تاجیکستان ارائه داد
• اخذ مدرک دکترای لغت‌شناسی از دانشگاه تاجیکستان

فعالیت‌ها

علیرضا قزوه فعالیت‌های فرهنگی، ادبی و دیپلماتیک گسترده‌ای داشته است:

همکاری با مطبوعات: سال‌ها است که با مطبوعات همکاری دارد و پس از پیروزی انقلاب اسلامی این همکاری گسترده‌تر شد. هم‌اکنون با روزنامه اطلاعات همکاری مستمر دارد و آثارش در روزنامه‌ها و مجله‌ها طبع و نشر می‌گردد.

مسئولیت‌های ادبی:

واحد ادبیات (شعر) حوزه هنری سازمان تبلیغات اسلامی

مسئولیت صفحه ادبی روزنامه اطلاعات (بشنو از نی)

دبیر کنگره سراسری شعر دفاع مقدس در استان کرمانشاه

فعالیت‌های دیپلماتیک:

رایزن فرهنگی ایران در تاجیکستان از سال ۱۳۷۷ مدیر مرکز تحقیقات فارسی در دهلی نو از سال ۱۳۸۶

حوزه هنری:

پس از پیروزی انقلاب با حوزه هنری تبلیغات اسلامی همکاری کرد و در کنگره‌ها و شب‌های شعر، که در تهران و شهرستان‌ها به مناسبت‌های مختلف تشکیل می‌شد، شرکت می‌جست.

سبک شعری: قزوه یکی از ارکان موج سوم (شعر انقلاب و دفاع مقدس) شمرده می‌شود و تا کنون از وی چه در قالب شعر سپید و چه در قالب غزل، اشعار بسیاری منتشر شده است. وی با مجموعه "مولا ویلا نداشت" به عنوان شاعری متعهد شناخته شد.

لقب شاعر اعتراض: از وی اشعار فراوانی در زمینه جنگ، دفاع مقدس و فلسطین در مطبوعات به چاپ رسیده است و به همین خاطر به وی لقب "شاعر اعتراض" داده‌اند.

فعالیت‌های پژوهشی:

قزوه علاوه بر شعر، در عرصه پژوهش و سفرنامه نویسی نیز فعالیت داشته و برخی اشعارش به ده زبان زنده دنیا ترجمه شده است.

جوایز بین‌المللی: ترجمه شعر او با نام "بهار در آسانسور" توسط هادی محمدزاده، برنده جایزه بین‌المللی نگاه ویژه هنری از انجمن شاعران جهان در آمریکا شده است.

تأیید رهبری شهید: آیت‌الله سید علی خامنه‌ای درباره ایشان فرموده‌اند: "یکی از شعرای خوب ما این آقای قزوه است... شما ماشاءالله طبعتان خوب است."

آثار

علیرضا قزوه تاکنون آثار متعددی در زمینه شعر، پژوهش و سفرنامه منتشر کرده است که مهمترین آنها عبارتند از:

1. از نخلستان تا خیابان، مجموعه شعر (۱۳۶۸)
2. شبلی و آتش، مجموعه شعر (۱۳۷۳)
3. غزل معاصر ایران، گزینش و جمع‌آوری (۱۳۷۵-۱۳۷۶)
4. دو رکعت عشق (۱۳۷۵)
5. پرستو در قاف، سفرنامه حج (۱۳۷۵)
6. چه عطر شگفتی، یادواره احمد زارعی (۱۳۷۳)
7. خورشیدهای گمشده، گزیده اشعار امروز تاجیکستان (۱۳۷۶)
8. قدم زدن در کلمات، مجموعه گفت‌وگو با شاعران معاصر (۱۳۷۹)
9. عشق علیه‌السلام (۱۳۸۱)
10. با کاروان نیزه
11. مولا ویلا نداشت
12. صبح بنارس
13. من می‌گویم، شما بگریید
14. گزیده ادبیات معاصر،
15. مجموعه شعر (۱۳۷۸)
16. قطار اندیمشک و ترانه‌های جنگ (۱۳۸۴)
17. کسی هنوز عیار تو را نسنجیده است،
18. جشن‌نامه محمدعلی بهمنی (۱۳۸۳)

نمونه شعری:

شعر "حضرت زهرا س" از قزوه که در آن می‌سراید:

نه مثل ساره‌ای و مریم! نه مثل آسیه و حوا		فقط شبیه خودت هستی! فقط شبیه خودت زهرا
اگر شبيه كسي باشي، شبيه نيمه شب قدری		شبيه آيه تطهيري ! شبيه سوره ی اعطينا
شناسنامه تو صبح است، پدر تبسّم و مادر نور		سلام ما به تو اي باران، سلام ما به تو اي دريا!

شعر اعتراض: شعر "در آسمان شهادت" که در آن می‌خوانیم:

دوباره آمده آن شب، شب جدایی او		سرم فدایی او شد، دلم هوایی او
دوباره نیمه‌شب قدر و ساعت یک و بیست		سکوت ثانیه در لحظۀ رهایی او
تمام خاطره را بُرد با خودش ناگاه		چقدر گریه کنم از غم جدایی او...
بیا و روضۀ قاسم بخوان در این پایان		به شرحه شرحۀ آن جسم کربلایی او

منابع مقاله

• برقعی، محمد باقر، سخنوران نامی معاصر ایران، قم - ایران: نشر خرم، 1373 هجری شمسی
• طه نیا، حسین، سیمای امام علی علیه السلام در نظم و نثر فارسی، قم - ایران: انتشارات زمزم هدایت، ۱۳۸۸ هجری شمسی
• مجاهدی، محمدعلی، کاروان شعر عاشورا: سیمای امام حسین(ع) در شعر فارسی، قم - ایران: انتشارات زمزم هدایت، 1386 هجری شمسی
• خامنه‌ای، علی، امین زبان و ادب پارسی، تهران - ایران: مؤسسه پژوهشی فرهنگی انقلاب اسلامی، دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت الله العظمی خامنه‌ای، انتشارات انقلاب اسلامی، 1397 هجری شمسی
• پایگاه جامع شعر هیأت: علیرضا قزوه
• پایگاه همشهری آنلاین: زندگینامه: علیرضا قزوه، دوشنبه ۲ آذر ۱۳۸۸
• پایگاه انجمن ادبستان پارسی: اشعار علیرضا قزوه

وابسته‌ها

• غزلیات بیدل: تصحیح انتقادی غزلیات ابوالمعانی میرزا عبدالقادر بیدل
• تذکره مقالات الشعراء
• تذکره مردم دیده
• دیوان عاقل خان رازی خوافی (شاعر قرن یازدهم هجری مقیم هند)
• کلمات الشعراء
• دیوان حکیم شیخ حسین شهرت شیرازی شاعر ایرانی مقیم هند (قرن دوازدهم هجری)
• ترکیبات خاص بیدل در چهار عنصر
• روايت چهاردهم
• اين همه يوسف: منظومه ای در رثای سردار سرلشگر پاسدار شهید یوسف کلاهدوز