خامنهای، سید مجتبی
| سید مجتبی خامنهای | |
|---|---|
 | |
| نام کامل | سید مجتبی حسینی خامنهای |
| لقب | آیتالله |
| نسب | حسینی (از سادات افطسی و سلطان سید احمد، از ذریه حسن افطس نوۀ امام علی السجاد علیه السلام) |
| نام پدر | سید علی حسینی خامنهای |
| ولادت | ۱۳۴۸ هجری شمسی |
| محل تولد | مشهد، ایران |
| محل زندگی | تهران |
| همسر | زهرا حداد عادل(شهیده) |
| خویشاوندان | سید علی خامنهای (پدر)، شهیده منصوره خجسته باقرزاده (مادر) |
| دین | اسلام |
| مذهب | شیعه اثناعشری |
| پیشه | فقیه، مدرس حوزه علمیه |
| منصب | سومین رهبر جمهوری اسلامی ایران |
| پس از | سید علی خامنهای |
| اطلاعات علمی | |
| اجازه اجتهاد از | |
| درجه علمی | اجتهاد |
| دانشگاه | حوزه علمیه قم |
| علایق پژوهشی | فقه، اصول، رجال |
| اساتید | |
| برخی آثار | |
سید مجتبی خامنهای (متولد ۱۳۴۸ش)، سومین رهبر جمهوری اسلامی ایران، فقیه، مدرس حوزه علمیه و فرزند دوم آیتالله سید علی خامنهای رهبر شهید انقلاب اسلامی است. ایشان در روز ۱۷ اسفند ۱۴۰۴ توسط مجلس خبرگان رهبری پس از شهادت آیتالله سید علی خامنهای به دست جنایتکاران آمریکایی و صهیونیستی، به عنوان سومین رهبر نظام مقدس جمهوری اسلامی ایران انتخاب شد. ایشان تحصیلات حوزوی خود را در مشهد و قم گذرانده و از محضر اساتید بزرگی همچون پدرش شهید آیتالله خامنهای، آیتالله جواد تبریزی، آیتالله وحید خراسانی، آیتالله سید موسی شبیری زنجانی، آیتالله مجتبی تهرانی و آیتالله محمد مؤمن قمی بهره برده است. بیش از ۱۷ سال به تدریس دروس خارج فقه و اصول در حوزه علمیه قم اشتغال داشته و درس ایشان یکی از پررونقترین دروس خارج حوزه قم محسوب میشد. ایشان همچنین در تأسیس مراکز علمی و مدارس فقهی نقش داشته و ارتباط نزدیکی با بزرگان اخلاق و عرفان داشته است.
ولادت
سید مجتبی حسینی خامنهای در 17 شهریور سال ۱۳۴۸ هجری شمسی در شهر مشهد به دنیا آمد. پدر ایشان شهید آیتالله سید علی حسینی خامنهای دومین رهبر جمهوری اسلامی ایران و مادرشان شهیده منصوره خجسته باقرزاده است. ایشان فرزند دوم خانواده میباشد.[۱]
==نسب و خاندان== سید مجتبی خامنهای از خاندان خامنهای است که از سادات حسینی و از ذریه حسن افطس نوۀ امام علی السجاد علیه السلام میباشند. این خاندان از سادات افطسی و سلطان سید احمد هستند. جد این خاندان به نام سید محمد تفریشی در نیمه دوم قرن سیزده هجری قمری به شهر خامنه رفت و نسل او در آنجا پراکنده شدند. اولین شخصیت علمی این خاندان سید حسین خامنهای (متوفی ۱۳۲۵ ق.) است.[۲]
تحصیلات
آیتالله سید مجتبی خامنهای تحصیلات حوزوی خود را با گذراندن دروس مقدماتی در مدرسه آیتالله مجتهدی تهرانی در تهران آغاز کرد. در ۱۷ سالگی و در حالی که پدرش رئیس جمهور مردم ایران بود، به جبهههای نبرد با دشمنان بعثی رفت و در دفاع مقدس شرکت فعال داشت. نورعلی شوشتری، فرمانده ایشان در جنگ، درباره حضور وی در جبهه میگفت: «دلاورانه به خط میزد. در جنگی که آمده بود تا جان ایران را مجروح کند، با راست قامتان رشیدی که هرگز ردای مقاومت را ترک نکردند، سند پایمردی دلیران خطه پارس شد تا جمهوری اسلامی از اولین روزهای حیاتش در پاسداری از آب و خاک ایران استوار و ثابت قدم باشد.»
پس از پایان جنگ تحمیلی، در سال ۱۳۶۸ برای تکمیل تحصیلات حوزوی به قم مهاجرت کرد و تا اوایل سال ۱۳۷۱ در این شهر مستقر بود. در روزگار پس از جنگ، این مجتهد جوان که قریب هجده سال داشت، در آستان عالمان بزرگ زانوی طلبگی زد. در آغاز دهه هفتاد، خود مسئلهآموز صد مدرس شد و از سال ۱۳۸۳ به مدت بیست سال پیاپی دروس خارج فقه تدریس کرد.
ایشان دروس سطوح عالی را از محضر اساتیدی همچون آیتالله احمدی میانهجی، آیتالله رضا استادی، آیتالله اوسطی و دیگر اساتید مبرز قم فرا گرفت. دروس خارج فقه و اصول را نیز از محضر پدرش آیتالله خامنهای و همچنین آیتالله جواد تبریزی، آیتالله حسین وحید خراسانی، آیتالله سید موسی شبیری زنجانی، آیتالله مجتبی تهرانی و آیتالله محمد مؤمن قمی آموخت.
سید مجتبی خامنهای که مسلط به زبانهای عربی و انگلیسی است، دورههای تخصصی علوم روانشناسی و روانکاوی را نیز گذرانده است.
فعالیتهای نظامی
آیتالله سید مجتبی خامنهای در سال ۱۳۶۵ و در ۱۷ سالگی به جبهههای جنگ اعزام شد. ایشان به عنوان عضو گردان حبیب بن مظاهر از لشکر ۲۷ محمد رسولالله در عملیاتهای مهمی همچون بیتالمقدس ۲، ۳ و ۴، والفجر ۱۰ و مرصاد شرکت داشت. حضور او در جبههها صرفاً یک حضور نمادین نبود؛ بلکه به عنوان یک نیروی بسیجی در خط مقدم جبهه خدمت کرد. همرزمان او از روحیه متواضع و حضور بیتکلف وی در کنار سایر سربازان یاد میکنند.
فعالیتها
آیتالله سید مجتبی خامنهای بیش از ۱۷ سال به طور مستمر به تدریس دروس خارج فقه و اصول در حوزه علمیه قم اشتغال داشت. با استقبال روزافزون طلاب، سید مجتبی استاد یکی از پرجمعیتترین کلاسهای سطح عالی دروس حوزه شناخته شد. درس خارج ایشان به مرور به یکی از پررونقترین دروس خارج حوزه قم تبدیل شد و قبل از دوران کرونا بالغ بر ۴۰۰ نفر در آن شرکت میکردند. در دوران کرونا درس ایشان به صورت مجازی برگزار شد و پس از آن نیز به دلیل سکونت در تهران ادامه یافت.
ایشان از سال ۱۳۹۰ تا سال ۱۴۰۳ در حوزه علمیه قم خارج فقه و اصول تدریس میکرد. این درس که گفته میشود حدود ۱۳ سال ادامه داشت و نزدیک ۷۰۰ نفر در آن شرکت میکردند، در مهر ۱۴۰۳ به تصمیم شخصی او تعطیل شد.
یکی از ویژگیهای متمایز آیتالله سید مجتبی خامنهای در فضای حوزه، روش تدریس اوست. او در دروس خارج خود به بررسی مسائل مستحدثه و نیازهای روز جامعه از منظر فقهی میپردازد. این رویکرد نشاندهنده آن است که وی ولایت فقیه را نه یک نظریه ایستا، بلکه منظومهای پویا میبیند که باید برای چالشهای نوین جهان معاصر پاسخهای دقیق فقهی داشته باشد.
زندگی شخصی و خانوادگی
سید مجتبی خامنهای در سال ۱۳۷۸ با زهرا حداد عادل، دختر غلامعلی حداد عادل، ازدواج کرد. حاصل این ازدواج دو پسر و یک دختر به نامهای محمدباقر، فاطمه و محمدطاها است. همسر او در ۹ اسفند ۱۴۰۴ در حمله مشترک اسرائیل و آمریکا به بیت رهبری، بههمراه آیتالله سید علی خامنهای به شهادت رسید و خود او نیز مجروح شد.
دومین فرزند رهبر شهید انقلاب اسلامی ایران در تبعیت محض از شیوه زندگی پدر، سادهزیستی را سرمشق زندگی خود قرار داد. این فقیه اخلاقمحور و مدرس علوم انسانی در کنار عمق در متن دین، در بسیاری از شاخههای فناوریهای نوین و علوم نظامی و امور امنیتی، اصول سیاسی و اقتضائات اجرائی کشور اشراف و آگاهی دارد. فسادستیز است و افقهای نامکشوف تمدنی را سالهای متمادی کاویده است.
ایشان در تأسیس مراکز علمی و مدارس فقهی نقش فعالی داشته و از مؤسسات و مراکز فقهی انقلابی با سلایق علمی مختلف پشتیبانی کرده است. توجه توأمان به مسائل علمی و دغدغههای اجتماعی به ویژه خدمت به محرومان، موجب شکلگیری برنامهای جامع در این مدارس شده است.
ارتباط مستمر با فرماندهان نظامی و رهبران جبهه مقاومت، به ویژه سید حسن نصرالله و شهید حاج قاسم سلیمانی، از جنبههای مهم شخصیت ایشان است. همچنین ارتباط وثیق با بزرگان اخلاق و عرفان از جمله حضرات آیات بهاءالدینی، بهجت، کشمیری و شیخ جعفر مجتهدی داشته است.[۳]
تحریمها
در آبان ۱۳۹۸، وزارت خزانهداری ایالات متحده آمریکا او را بههمراه هشت نفر از افراد مرتبط با بیت رهبری تحریم کرد.
رهبری جمهوری اسلامی ایران
در روز ۱۷ اسفند ۱۴۰۴، مجلس خبرگان رهبری در اجلاس فوقالعاده خود، آیتالله سید مجتبی حسینی خامنهای را بر اساس رأی قاطع نمایندگان به عنوان سومین رهبر نظام مقدس جمهوری اسلامی ایران تعیین و معرفی نمود. این انتخاب بلافاصله پس از انتشار خبر شهادت و عروج ملکوتی رهبر فرزانه و حکیم انقلاب اسلامی، آیتالله سید علی خامنهای، صورت گرفت که به دست جنایتکاران آمریکایی و رژیم خبیث صهیونیستی به شهادت رسیده بود.
مجلس خبرگان رهبری در بیانیه خود اعلام کرد: «این مجلس پس از بررسیهای دقیق و گسترده و استفاده از ظرفیت اصل ۱۰۸ قانون اساسی، مطابق وظیفه شرعی و اعتقاد به حضور در محضر خداوند متعال، در اجلاسیه فوقالعاده امروز آیتالله سید مجتبی حسینی خامنهای (حفظه الله) را بر اساس رأی قاطع نمایندگان محترم مجلس خبرگان رهبری به عنوان سومین رهبر نظام مقدس جمهوری اسلامی ایران، تعیین و معرفی مینماید.»[۴]
انتخاب ایشان با تأخیر هشت روزه پس از شهادت پدرش صورت گرفت که دلیل این تأخیر، تهدیدات امنیتی علیه نشست خبرگان و نیز امتناع اولیه ایشان از پذیرش این مسئولیت اعلام شده است. در همین راستا، ایالات متحده آمریکا و رژیم صهیونیستی، ساختمانهای مجلس خبرگان در قم و تهران را هدف حمله قرار داده و تخریب کردند.
شرایط رهبری
بر اساس قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، شرایط و صفات رهبر عبارتند از:[۵]
1. صلاحیت علمی لازم برای افتاء در ابواب مختلف فقه. ۲. عدالت و تقوای لازم برای رهبری امت اسلام. ۳. بینش صحیح سیاسی و اجتماعی، تدبیر، شجاعت، مدیریت و قدرت کافی برای رهبری.
آیتالله سید مجتبی خامنهای با دارا بودن این شرایط از جمله فقاهت، عدالت، تقوا، زمانشناسی، شجاعت، مدیریت و تدبیر، واجد شرایط رهبری نظام اسلامی شناخته شد.
واکنشها
انتخاب رهبر جدید ایران با واکنشها و بازتابهای گستردهای در داخل و خارج از کشور روبهرو شد. مقامهای سیاسی کشورهای مختلف، گروههای مقاومت اسلامی و مسئولان ارشد جمهوری اسلامی این انتخاب را تبریک گفتند.
آیتالله نوری همدانی از مراجع تقلید، انتخاب سید مجتبی خامنهای را شایسته و حکیمانه خواند و وی را دارای تمامی شرایط لازم برای رهبری، از جمله فقاهت، شجاعت، تقوا، زمانشناسی، مدیریت و تدبیر دانست. آیت الله مکارم شیرازی نیز انتخاب خبرگان را اصلح برشمرد و مردم و ارکان نظام را به بیعت با رهبر جدید و ادامه مسیر انقلاب با اتحاد و استقامت فراخواند.
ولادیمیر پوتین، رئیسجمهور روسیه، ابراز امیدواری کرد که سید مجتبی خامنهای مسیر پدرش را با عزت ادامه داده و مردم ایران را در برابر ناملایمات متحد سازد.
در مقابل، ایالات متحده و رژیم صهیونیستی نسبت به این انتخاب ابراز نگرانی کرده و رهبر جدید ایران را تهدید به ترور نمودند.
آثار
- حاشیهنگاری بر عروه
- تقریرات دروس خارج فقه و اصول
- بازنویسی دروس فقهی و اصولی
پانويس
- ↑ ر.ک: آیت الله سید مجتبی خامنهای به رهبری انقلاب انتخاب شدند،اطلاعات مهم درباره پرچم دار سوم انقلاب اسلامی ایران، خبرگزاری تابناک
- ↑ خاندانهای دانشور سادات ایران، صفحه ۷۸
- ↑ ر.ک: آیت الله سید مجتبی خامنهای به رهبری انقلاب انتخاب شدند،اطلاعات مهم درباره پرچم دار سوم انقلاب اسلامی ایران، خبرگزاری تابناک
- ↑ ر.ک: آیتالله سید مجتبی خامنهای سومین رهبر جمهوری اسلامی ایران شد، خبرگزاری مهر
- ↑ ولايت فقيه و قانون اساسى، صفحه ۹۰
منابع مقاله
- خبرگزاری تابناک: آیت الله سید مجتبی خامنهای به رهبری انقلاب انتخاب شدند / اطلاعات مهم درباره پرچم دار سوم انقلاب اسلامی ایران، ۱۸ اسفند ۱۴۰۴ - ۰۰:۴۱09 March 2026
- خبرگزاری مهر: آیتالله سید مجتبی خامنهای سومین رهبر جمهوری اسلامی ایران شد، ۱۸ اسفند ۱۴۰۴
پیوند به بیرون
- ابعاد شخصیتی آیت الله سید مجتبی خامنه ای از زبان فقیه مجاهد آیت الله سیفی مازندرانی
- تبیین ابعاد علمی و اخلاقی آیتالله سید مجتبی خامنهای از زبان حجتالاسلام والمسلمین محمدابراهیم کفیل(استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم)
- تصاویر دیده نشده از حجت الاسلام مجتبی خامنهای در جبهه
- اولین مستند از سرگذشت آیتالله سید مجتبی خامنهای
- رهبر جدید انقلاب اسلامی توسط مجلس خبرگان رهبری تعیین و معرفی شد