فیض کاشانی، محمد بن شاه‌مرتضی: تفاوت میان نسخه‌ها

    از ویکی‌نور
    جز (جایگزینی متن - 'كلیات علامه ملا محمد محسن فیض کاشانی (دیوان فیض کاشانی)' به 'كلیات علامه ملا محمدمحسن فیض کاشانی (دیوان فیض کاشانی)')
    بدون خلاصۀ ویرایش
     
    (۲۱ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۵ کاربر نشان داده نشد)
    خط ۱: خط ۱:
    <div class="wikiInfo">
    {{جعبه اطلاعات زندگی‌نامه
    [[پرونده:NUR00464.jpg|بندانگشتی|مرقد فیض کاشانی در خیابان شهید اسلامی تبار شهر کاشان]]
    | عنوان = محمد بن مرتضی فیض کاشانی
    {| class="wikitable aboutAuthorTable" style="text-align:Right" |+ |
    | تصویر = NUR00464.jpg
    |-
    | اندازه تصویر =
    ! نام!! data-type="authorName" |فیض کاشانی، محمد بن شاه مرتضی
    | توضیح تصویر = مرقد فیض کاشانی در کاشان
    |-
    | نام کامل = محمد بن مرتضی بن محمود فیض کاشانی
    |نام‌های دیگر
    | نام‌های دیگر = ملامحسن فیض، فیض کاشانی
    | data-type="authorOtherNames" | ف‍ی‍ض‌، م‍ح‍م‍د ب‍ن‌ م‍رت‍ض‍ی‌
    | لقب =
     
    | تخلص = فیض
    ف‍ی‍ض‌، م‍لا م‍ح‍س‍ن‌
    | نسب =
     
    | نام پدر = رضی‌الدین شاه مرتضی
    ف‍ی‍ض‌ ک‍اش‍ان‍ی‌، م‍لا م‍ح‍س‍ن‌
    | ولادت = ۱۴ صفر ۱۰۰۷ قمری (۹۷۷ شمسی)
     
    | محل تولد = کاشان
    ف‍ی‍ض‌ ک‍اش‍ان‍ی‌، م‍ول‍ی‌ م‍ح‍م‍د م‍ح‍س‍ن‌
    | کشور تولد = ایران
     
    | محل زندگی = کاشان، اصفهان، شیراز، قم (کهک)
    ک‍اش‍ان‍ی‌، م‍ح‍س‍ن‌
    | رحلت = ۲۲ ربیع‌الثانی ۱۰۹۱ قمری (۱۰۵۹ شمسی)
     
    | شهادت =
    م‍ح‍س‍ن‌ ف‍ی‍ض‌ ک‍اش‍ان‍ی‌
    | مدفن = قبرستان وقفی خودش، کاشان
     
    | طول عمر = ۸۴ سال
    م‍ح‍س‍ن‌ ک‍اش‍ان‍ی‌، م‍ح‍م‍د ب‍ن‌ ش‍اه‌ م‍رت‍ض‍ی‌
    | نام همسر = دختر ملاصدرا
     
    | فرزندان = [[علم‌الهدی، محمد بن محسن|محمد بن محسن (علم‌الهدی)]]
    م‍لا م‍ح‍س‍ن‌ ف‍ی‍ض‌
    | خویشاوندان = ملاصدرا (پدرزن و استاد)
     
    | دین = اسلام
    Mohsen Fayz Kashani
    | مذهب = شیعه دوازده امامی (اخباری)
    |-
    | پیشه = محدث، مفسر، فقیه، حکیم، عارف، شاعر
    |نام پدر
    | درجه علمی =
    | data-type="authorfatherName" |رضی‌الدین شاه مرتضی
    | دانشگاه =
    |-
    | حوزه = حوزه علمیه کاشان
    |متولد
    | علایق پژوهشی = حدیث، تفسیر قرآن، فقه، حکمت، عرفان، شعر
    | data-type="authorbirthDate" |977ش یا 1598 م
    | منصب =
    |-
    | پس از =
    |محل تولد
    | پیش از =
    | data-type="authorBirthPlace" |کاشان
    | اساتید = {{فهرست جعبه عمودی | [[صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم|ملاصدرا]] | [[شیخ بهایی، محمد بن حسین|شیخ بهایی]] | [[میرداماد، سید محمدباقر بن محمد|میرداماد]] | [[میرفندرسکی، ابوالقاسم|میرفندرسکی]] | [[مجلسی، محمدتقی|محمدتقی مجلسی]]}}
    |-
    | مشایخ =
    |رحلت
    | معاصرین =
    | data-type="authorDeathDate" |1059ش یا 1091 ق یا 1680 م
    | شاگردان = {{فهرست جعبه عمودی | [[مجلسی، محمدباقر بن محمدتقی|محمدباقر مجلسی]] | [[قاضی سعید قمی، محمدسعید بن محمدمفید|قاضی سعید قمی]] | [[جزایری، نعمت‌الله بن عبدالله|نعمت‌الله جزایری]] | علم‌الهدی (فرزند)}}
    |-
    | اجازه اجتهاد از =
    |اساتید
    | آثار = {{فهرست جعبه عمودی | [[تفسير الصافي]] | [[الوافي]] | [[المحجة البيضاء في تهذيب الإحياء]] | [[مفاتيح الشرائع (تحقیق رجایی)|مفاتيح الشرائع]] | [[علم اليقين في أصول‌الدين]] | [[عين اليقين]] | [[الأصفى في تفسير القرآن]] | [[الشافي في العقائد و الأخلاق و الأحكام]] | [[نوادر الأخبار]] | [[ديوان فیض کاشانی]]}}
    | data-type="authorTeachers" |[[مجلسی، محمدتقی|ملاّ محمدّ تقى مجلسى]]
    | سبک نوشتاری =
     
    | وبگاه =
    [[شیخ بهایی، محمد بن حسین|شيخ بهايى]]
    | امضا =
     
    | کد مؤلف = AUTHORCODE00464AUTHORCODE
    [[میرفندرسکی، ابوالقاسم|ميرفندرسكى]]
    }}
     
    {{کاربردهای دیگر|کاشانی (ابهام‌زدایی)}}
    [[میرداماد، سید محمدباقر بن محمد|ميرداماد]]
    {{کاربردهای دیگر|فیض کاشانی (ابهام‌زدایی)}}
    |-
    |برخی آثار
    | data-type="authorWritings" |[[عین الیقین الملقب بالانوار و الاسرار]]  
     
    [[الأصفى في تفسير القرآن]]  
     
    [[الشهاب الثاقب في وجوب صلاة الجمعة العیني]]  
    |- class="articleCode"
    |کد مؤلف
    | data-type="authorCode" |AUTHORCODE00464AUTHORCODE
    |}
    </div>
     
     
    {{کاربردهای دیگر|کاشانی (ابهام زدایی)}}
     
     
    {{کاربردهای دیگر|فیض کاشانی (ابهام زدایی)}}
     
     
    {{کاربردهای دیگر|محدث (ابهام زدایی)}}
    {{کاربردهای دیگر|محدث (ابهام زدایی)}}


     
    '''محمّد بن مرتضى فیض کاشانی''' (۱۰۰۷-۱۰۹۱ق)، معروف به ملامحسن فیض، محدث، مفسر، فقیه، حکیم و شاعر برجسته عصر صفوی بود. وی در چهاردهم صفر سال ۱۰۰۷ق در کاشان متولد شد. پدرش رضی‌الدین شاه مرتضی، فقیه و مفسر و مادرش زهرا خاتون، بانویی عالم و شاعر بود. در دو سالگی پدر را از دست داد و تحت سرپرستی دایی و عمویش قرار گرفت. مقدمات علوم را در کاشان فراگرفت و در بیست سالگی برای ادامه تحصیل به اصفهان مهاجرت کرد و از محضر استادان بزرگی چون [[شیخ بهایی، محمد بن حسین|شیخ بهایی]]، [[میرداماد، سید محمدباقر بن محمد|میرداماد]]، [[میرفندرسکی، ابوالقاسم|میرفندرسکی]] و [[مجلسی، محمدتقی|محمدتقی مجلسی]] بهره برد. سپس برای کسب علم نزد سید ماجد بحرانی به شیراز رفت و دو سال به تکمیل علم حدیث پرداخت. پس از حج، به همراه [[لاهیجی، عبدالرزاق بن علی|عبدالرزاق لاهیجی]] به کهک قم نزد [[صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم|ملاصدرا]] رفت و هشت سال مونس تنهایی او بود و در همین دوران با دختر ملاصدرا ازدواج کرد. سپس همراه ملاصدرا به شیراز رفت و پس از دو سال به کاشان بازگشت و به تدریس، تبلیغ و تألیف مشغول گردید. فیض گرایش به مکتب اخباری در فقه داشت و نزدیک به دویست جلد کتاب در علوم مختلف تألیف کرد. از مهم‌ترین آثار او می‌توان به تفسیر «الصافی»، «الوافی» (جامع‌ترین مجموعه احادیث شیعه تا زمان خود)، «المحجة البیضاء فی تهذیب الإحیاء» (در اخلاق)، «مفاتیح الشرائع» (در فقه)، «علم الیقین» (در عقاید) و «دیوان فیض کاشانی» اشاره کرد. او شاگردان برجسته‌ای چون [[مجلسی، محمدباقر|محمدباقر مجلسی]]، [[قاضی سعید قمی، محمدسعید بن محمدمفید|قاضی سعید قمی]] و [[جزایری، نعمت‌الله بن عبدالله|نعمت‌الله جزایری]] را تربیت کرد. فیض سرانجام در ۲۲ ربیع‌الثانی ۱۰۹۱ق در ۸۴ سالگی در کاشان درگذشت و در قبرستانی که در زمان حیاتش زمین آن را خریداری و وقف کرده بود، به خاک سپرده شد.
     
    '''محمّد بن مرتضى فیض کاشانی''' (۱۰۰۷-۱۰۹۱ق)، مشهور به ملامحسن فیض کاشانى، حکیم، محدث، مفسر، عارف، شاعر و یکى از اکابر علما و فقهای اخباری دوره صفویه در قرن یازدهم هجری و از شاگردان برجسته [[صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم|ملاصدرای شیرازی]] و معاصر با شاه عباس دوم بوده است. «[[تفسير الصافي]]»، از آثار معروف ایشان است.
       
       
    ==ولادت==  
    ==ولادت==  
    خط ۸۰: خط ۵۸:
    ایشان مقدّمات علوم را تا سن بلوغ در کاشان و در نزد عمو و دایى فراگرفت. بیست ساله بود که براى ادامه تحصیل به اصفهان مهاجرت کرد و از اساتید برجسته آن دیار کسب فیض نمود. از جمله اساتید این عالم بزرگ عبارتند از: [[مجلسی، محمدتقی|ملا محمدتقى مجلسى]]، [[شیخ بهایی، محمد بن حسین|شیخ بهایى]]، [[میرداماد، سید محمدباقر بن محمد|میرداماد]]، [[میرفندرسکی، ابوالقاسم|میرفندرسکى]] و [[صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم|ملاصدرا]].  
    ایشان مقدّمات علوم را تا سن بلوغ در کاشان و در نزد عمو و دایى فراگرفت. بیست ساله بود که براى ادامه تحصیل به اصفهان مهاجرت کرد و از اساتید برجسته آن دیار کسب فیض نمود. از جمله اساتید این عالم بزرگ عبارتند از: [[مجلسی، محمدتقی|ملا محمدتقى مجلسى]]، [[شیخ بهایی، محمد بن حسین|شیخ بهایى]]، [[میرداماد، سید محمدباقر بن محمد|میرداماد]]، [[میرفندرسکی، ابوالقاسم|میرفندرسکى]] و [[صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم|ملاصدرا]].  


    ملامحسن پس از آن براى کسب علم از سید ماجد بحرانى به شیراز کوچ کرد و مدّت دو سال به تکمیل علم حدیث و روایت پرداخت و بار دیگر به اصفهان بازگشت. بعد از آن براى انجام فریضه حج به مکه مشرف شده و در آنجا به ملاقات شیخ محمد زین‌الدین عاملى رفته و از آن بزرگوار نیز کسب فیض نمود. پس از مراجعت از مکه، وقتى ملاصدرا از شیراز به شهر مقدّس قم مهاجرت کرد و در روستاى کهک اقامت گزید، ملامحسن و [[لاهیجی، عبدالرزاق بن علی|عبدالرّزاق لاهیجى]] نیز به آنجا رفته و مدّت هشت سال مونس تنهایى او بودند و در همین دوران بود که ملاصدرا دو دختر فاضل و عالم خود را به آن دو تزویج کرد. سپس ملامحسن فیض کاشانى همراه ملاصدرا به شیراز رفت و بعد از دو سال به کاشان بازگشت و به امر تدریس، تعلیم، تبلیغ و تألیف و تصنیف مشغول گردید. ملامحسن کاشانى در دوران زندگى پربار خود شاگردانى را تقدیم جهان تشیع کرد. از جمله‌ آن بزرگواران عبارتند از: علم‌الهدى فرزند خود فیض، معین‌الدین فرزند دیگر فیض، عبدالغفور برادر فیض، شاه مرتضى دوم پسر برادر فیض، ضیاءالدین محمد، ملا شاه فضل‌الله، ملا محمدباقر مجلسى، [[جزایری، سید نعمت‌الله|سید نعمت‌الله جزایرى]]، [[قاضی سعید قمی، محمدسعید بن محمدمفید|قاضى سعید قمى]]، ملا محمدصادق خضرى، شمس‌الدین محمد قمى، شیخ محمدمحسن عرفان شیرازى و بسیارى از علماى دیگر.  
    ملامحسن پس از آن براى کسب علم از سید ماجد بحرانى به شیراز کوچ کرد و مدّت دو سال به تکمیل علم حدیث و روایت پرداخت و بار دیگر به اصفهان بازگشت. بعد از آن براى انجام فریضه حج به مکه مشرف شده و در آنجا به ملاقات شیخ محمد زین‌الدین عاملى رفته و از آن بزرگوار نیز کسب فیض نمود. پس از مراجعت از مکه، وقتى ملاصدرا از شیراز به شهر مقدّس قم مهاجرت کرد و در روستاى کهک اقامت گزید، ملامحسن و [[لاهیجی، عبدالرزاق بن علی|عبدالرّزاق لاهیجى]] نیز به آنجا رفته و مدّت هشت سال مونس تنهایى او بودند و در همین دوران بود که ملاصدرا دو دختر فاضل و عالم خود را به آن دو تزویج کرد. سپس ملامحسن فیض کاشانى همراه ملاصدرا به شیراز رفت و بعد از دو سال به کاشان بازگشت و به امر تدریس، تعلیم، تبلیغ و تألیف و تصنیف مشغول گردید. ملامحسن کاشانى در دوران زندگى پربار خود شاگردانى را تقدیم جهان تشیع کرد. از جمله‌ آن بزرگواران عبارتند از: علم‌الهدى فرزند خود فیض، معین‌الدین فرزند دیگر فیض، عبدالغفور برادر فیض، شاه مرتضى دوم پسر برادر فیض، ضیاءالدین محمد، ملا شاه فضل‌الله، ملا محمدباقر مجلسى، [[جزایری، نعمت‌الله بن عبدالله|سید نعمت‌الله جزایرى]]، [[قاضی سعید قمی، محمدسعید بن محمدمفید|قاضى سعید قمى]]، ملا محمدصادق خضرى، شمس‌الدین محمد قمى، شیخ محمدمحسن عرفان شیرازى و بسیارى از علماى دیگر.  


    ==وفات==  
    ==وفات==  
    خط ۹۳: خط ۷۱:
    {{فیض کاشانی}}
    {{فیض کاشانی}}
    {{محدثان شیعه}}
    {{محدثان شیعه}}
     
    {{شعر و شاعری}}
    ==وابسته‌ها==
    ==وابسته‌ها==
    {{وابسته‌ها}}
    {{وابسته‌ها}}


    [[عین الیقین]]  
    [[عین الیقین]]  
    [[عین الیقین ملقب به انوار و اسرار]]


    [[کلمات المحققین]]  
    [[کلمات المحققین]]  
    خط ۱۱۸: خط ۹۸:


    [[سفینة النجاه]]  
    [[سفینة النجاه]]  
    [[الأدعیة و الأذکار المجربة]]


    [[الشهاب الثاقب في وجوب صلاة الجمعة العیني]]  
    [[الشهاب الثاقب في وجوب صلاة الجمعة العیني]]  
    خط ۱۲۳: خط ۱۰۵:
    [[شوق مهدی(عج)]]  
    [[شوق مهدی(عج)]]  


    [[علم الیقین في أصول الدین]]  
    [[بقا و زوال دولت در کلمات سیاسی امیرمؤمنان(ع)]]
     
    [[علم اليقين في أصول‌الدين]]  


    [[المحجة البیضاء في تهذیب الإحیاء]]  
    [[المحجة البیضاء في تهذیب الإحیاء]]  
    خط ۱۳۵: خط ۱۱۹:
    [[النخبة في الحکمة العملیة و الأحکام الشرعیة]]  
    [[النخبة في الحکمة العملیة و الأحکام الشرعیة]]  


    [[نوادر الأخبار فیما یتعلق بأصول الدین]]  
    [[نوادر الأخبار فيما يتعلق بأصول‌الدين]]  


    [[الوافي]]  
    [[تعليقات على الصحیفة السجادية]]
     
    [[الوافي]]
     
    [[بشارة الشیعة]] 


    [[انوار الحکمه]]  
    [[انوار الحکمه]]  
    خط ۱۶۰: خط ۱۴۸:


    [[خلاصه الاذکار و اطمینان القلوب]]  
    [[خلاصه الاذکار و اطمینان القلوب]]  
    [[ذکرها و لحظه‌ها]]


    [[کلیات علامه ملا محمد محسن فیض کاشانی (دیوان فیض کاشانی)]]  
    [[کلیات علامه ملا محمد محسن فیض کاشانی (دیوان فیض کاشانی)]]  
    خط ۲۲۱: خط ۲۱۱:
    [[كتابشناسی فیض کاشانی]]
    [[كتابشناسی فیض کاشانی]]


    [[فهرست‌های خودنوشت فیض کاشانی؛ به انضمام پژوهشی در کتاب شناسی و نسخه شناسی آثار او]]
    [[فهرست‌های خودنوشت فیض کاشانی؛ به انضمام پژوهشی در کتاب‌شناسی و نسخه‌شناسی آثار او]]




    خط ۲۲۸: خط ۲۱۸:
    [[رده:محدثان]]
    [[رده:محدثان]]
    [[رده:شاعران]]
    [[رده:شاعران]]
    [[رده:مهدویت‌پژوهان]]
    [[رده:شاگردان صدرالمتألهین شیرازی]]

    نسخهٔ کنونی تا ‏۲۰ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۲۳:۱۰

    محمد بن مرتضی فیض کاشانی
    مرقد فیض کاشانی در کاشان
    مرقد فیض کاشانی در کاشان
    نام کاملمحمد بن مرتضی بن محمود فیض کاشانی
    نام‌های دیگرملامحسن فیض، فیض کاشانی
    تخلصفیض
    نام پدررضی‌الدین شاه مرتضی
    ولادت۱۴ صفر ۱۰۰۷ قمری (۹۷۷ شمسی)
    محل تولدکاشان، ایران
    محل زندگیکاشان، اصفهان، شیراز، قم (کهک)
    رحلت۲۲ ربیع‌الثانی ۱۰۹۱ قمری (۱۰۵۹ شمسی)
    مدفنقبرستان وقفی خودش، کاشان
    طول عمر۸۴ سال
    همسردختر ملاصدرا
    فرزندانمحمد بن محسن (علم‌الهدی)
    خویشاوندانملاصدرا (پدرزن و استاد)
    دیناسلام
    مذهبشیعه دوازده امامی (اخباری)
    پیشهمحدث، مفسر، فقیه، حکیم، عارف، شاعر
    اطلاعات علمی
    حوزهحوزه علمیه کاشان
    علایق پژوهشیحدیث، تفسیر قرآن، فقه، حکمت، عرفان، شعر
    اساتید
    شاگردان
    برخی آثار

    محمّد بن مرتضى فیض کاشانی (۱۰۰۷-۱۰۹۱ق)، معروف به ملامحسن فیض، محدث، مفسر، فقیه، حکیم و شاعر برجسته عصر صفوی بود. وی در چهاردهم صفر سال ۱۰۰۷ق در کاشان متولد شد. پدرش رضی‌الدین شاه مرتضی، فقیه و مفسر و مادرش زهرا خاتون، بانویی عالم و شاعر بود. در دو سالگی پدر را از دست داد و تحت سرپرستی دایی و عمویش قرار گرفت. مقدمات علوم را در کاشان فراگرفت و در بیست سالگی برای ادامه تحصیل به اصفهان مهاجرت کرد و از محضر استادان بزرگی چون شیخ بهایی، میرداماد، میرفندرسکی و محمدتقی مجلسی بهره برد. سپس برای کسب علم نزد سید ماجد بحرانی به شیراز رفت و دو سال به تکمیل علم حدیث پرداخت. پس از حج، به همراه عبدالرزاق لاهیجی به کهک قم نزد ملاصدرا رفت و هشت سال مونس تنهایی او بود و در همین دوران با دختر ملاصدرا ازدواج کرد. سپس همراه ملاصدرا به شیراز رفت و پس از دو سال به کاشان بازگشت و به تدریس، تبلیغ و تألیف مشغول گردید. فیض گرایش به مکتب اخباری در فقه داشت و نزدیک به دویست جلد کتاب در علوم مختلف تألیف کرد. از مهم‌ترین آثار او می‌توان به تفسیر «الصافی»، «الوافی» (جامع‌ترین مجموعه احادیث شیعه تا زمان خود)، «المحجة البیضاء فی تهذیب الإحیاء» (در اخلاق)، «مفاتیح الشرائع» (در فقه)، «علم الیقین» (در عقاید) و «دیوان فیض کاشانی» اشاره کرد. او شاگردان برجسته‌ای چون محمدباقر مجلسی، قاضی سعید قمی و نعمت‌الله جزایری را تربیت کرد. فیض سرانجام در ۲۲ ربیع‌الثانی ۱۰۹۱ق در ۸۴ سالگی در کاشان درگذشت و در قبرستانی که در زمان حیاتش زمین آن را خریداری و وقف کرده بود، به خاک سپرده شد.

    ولادت

    محمد بن مرتضی بن محمود کاشانی در چهاردهم صفر سال ۱۰۰۷ق، در کاشان به دنیا آمد.

    خاندان

    پدر وی رضی‌الدین شاه مرتضی (۹۵۰-۱۰۰۹ق)، مردی فقیه، متکلّم، ادیب و مفسر بود و در کاشان حوزه تدریس داشت. مادر او زهرا خاتون، بانوی عالم و شاعر، دختر ضیاءالعرفاء رازی - از عالمان بزرگ شهر ری - بوده است. جد مرحوم فیض، تاج‌الدین شاه، عالم، عارف و شاعر و از نامداران دوران خویش در کاشان بوده و در همان دیار مدفون است. وى در دو سالگى پدر خود را از دست داد و دایى و عمویش تربیت او را به‌عهده گرفتند.

    تحصیلات، اساتید و شاگردان

    ایشان مقدّمات علوم را تا سن بلوغ در کاشان و در نزد عمو و دایى فراگرفت. بیست ساله بود که براى ادامه تحصیل به اصفهان مهاجرت کرد و از اساتید برجسته آن دیار کسب فیض نمود. از جمله اساتید این عالم بزرگ عبارتند از: ملا محمدتقى مجلسى، شیخ بهایى، میرداماد، میرفندرسکى و ملاصدرا.

    ملامحسن پس از آن براى کسب علم از سید ماجد بحرانى به شیراز کوچ کرد و مدّت دو سال به تکمیل علم حدیث و روایت پرداخت و بار دیگر به اصفهان بازگشت. بعد از آن براى انجام فریضه حج به مکه مشرف شده و در آنجا به ملاقات شیخ محمد زین‌الدین عاملى رفته و از آن بزرگوار نیز کسب فیض نمود. پس از مراجعت از مکه، وقتى ملاصدرا از شیراز به شهر مقدّس قم مهاجرت کرد و در روستاى کهک اقامت گزید، ملامحسن و عبدالرّزاق لاهیجى نیز به آنجا رفته و مدّت هشت سال مونس تنهایى او بودند و در همین دوران بود که ملاصدرا دو دختر فاضل و عالم خود را به آن دو تزویج کرد. سپس ملامحسن فیض کاشانى همراه ملاصدرا به شیراز رفت و بعد از دو سال به کاشان بازگشت و به امر تدریس، تعلیم، تبلیغ و تألیف و تصنیف مشغول گردید. ملامحسن کاشانى در دوران زندگى پربار خود شاگردانى را تقدیم جهان تشیع کرد. از جمله‌ آن بزرگواران عبارتند از: علم‌الهدى فرزند خود فیض، معین‌الدین فرزند دیگر فیض، عبدالغفور برادر فیض، شاه مرتضى دوم پسر برادر فیض، ضیاءالدین محمد، ملا شاه فضل‌الله، ملا محمدباقر مجلسى، سید نعمت‌الله جزایرى، قاضى سعید قمى، ملا محمدصادق خضرى، شمس‌الدین محمد قمى، شیخ محمدمحسن عرفان شیرازى و بسیارى از علماى دیگر.

    وفات

    سرانجام ملامحسن فیض در سن ۸۴ سالگى، در ۲۲ ربیع‌الثانى سال ۱۰۹۱ در شهر کاشان از دنیا رفت و در قبرستانى که در زمان حیاتش زمین آن را خریدارى و وقف نموده بود، به خاک سپرده شد.

    آثار

    بنابر آنچه نقل شده مرحوم فیض نزدیک به دویست جلد کتاب ارزشمند در علوم و فنون مختلف تألیف کرده است. برخى از تألیفات این مرد بزرگ عبارتند از: تفسیر صافى، الوافي، الشافي، النوادر، المحجة البيضاء، مفاتيح الشرائع، أصول المعارف، علم اليقين، حقّ اليقين، عين اليقين، ضياء القلب، الفت‌نامه، زاد السالك، شوق المهدي و دیوان قصائد

    منابع مقاله

    StringDocument، صفحه ۱.

    وابسته‌ها

    عین الیقین

    عین الیقین ملقب به انوار و اسرار

    کلمات المحققین

    الأصفى في تفسير القرآن

    الاصول الاصیله (چاپ قدیم)

    اصول المعارف

    تسهیل السبیل بالحجة في إنتخاب كشف المحجة لثمرة المهجة

    تفسير الصافي

    الحق المبين في تحقيق كيفية التفقه فی‌الدين

    راه روشن: ترجمه کتاب المحجة البیضاء في تهذیب الإحیاء

    سراج السالكین (منتخب مثنوی معنوی)

    سفینة النجاه

    الأدعیة و الأذکار المجربة

    الشهاب الثاقب في وجوب صلاة الجمعة العیني

    شوق مهدی(عج)

    بقا و زوال دولت در کلمات سیاسی امیرمؤمنان(ع)

    علم اليقين في أصول‌الدين

    المحجة البیضاء في تهذیب الإحیاء

    مفاتيح الشرائع (تحقیق رجایی)

    مفاتيح الشرائع (تحقیق توحیدی)

    منهاج النجاة في بیان العلم الواجب علی کل مسلم و مسلمة

    النخبة في الحکمة العملیة و الأحکام الشرعیة

    نوادر الأخبار فيما يتعلق بأصول‌الدين

    تعليقات على الصحیفة السجادية

    الوافي

    بشارة الشیعة

    انوار الحکمه

    الشافي في العقائد و الأخلاق و الأحکام

    ده رساله محقق بزرگ فیض کاشانی

    نقد الأصول الفقهیة

    مجموعه رسائل (فیض)

    کلمات مکنونة من علوم أهل الحکمة و المعرفة

    معتصم الشیعه فی احکام الشریعه

    منتخب مکاتيب قطب

    ترجمة الحقائق

    ترجمه تفسیر شریف صافی

    خلاصه الاذکار و اطمینان القلوب

    ذکرها و لحظه‌ها

    کلیات علامه ملا محمد محسن فیض کاشانی (دیوان فیض کاشانی)

    ترجمه سفينة النجاة

    الکلمات المکنونة (چاپ کنگره فیض)

    نوگويه‌ها؛ متن و ترجمه الكلمات الطريفة

    قرة العيون في أعز الفنون (چاپ کنگره فیض)

    سفينة النجاة و الکلمات الطريفة

    المعارف

    ذريعة الضراعة في جمع الأدعية المتضمنة للمناجاة مع الله تعالي

    نقد الأصول الفقهية (چاپ کنگره فیض)

    هشت در بهشت: ده رساله از علامه فيض کاشاني

    الأصول الأصیلة (چاپ کنگره فیض)

    علم الیقین

    شوق مهدي

    اخلاق حسنه

    آینه آخرت (تحقیق و ترجمه مرآه الآخره ملا محسن فیض کاشانی) بررسی معاد از نگاه ملاصدرا

    الحقائق في محاسن الأخلاق

    سلوک فیض (الحقایق)

    النوادر فی جمع الاحادیث

    راهنمای سعادت

    الصافی فی تفسیر کلام الله الوافی

    تسهيل السبيل بالحجة في انتخاب کشف المحجة لثمرة المهجة

    کليات اشعار مولانا فيض کاشاني

    کلمات مکنونه

    مجموعه پنج رساله علمي طبي

    معراج به روايت فيض کاشاني

    الصافي في تفسير القران

    الأدعية و الأذکار المجربة، المسمي بخلاصة الأذکار و إطمئنان القلوب

    المعراج

    نضد الايضاح

    كتابشناسی فیض کاشانی

    فهرست‌های خودنوشت فیض کاشانی؛ به انضمام پژوهشی در کتاب‌شناسی و نسخه‌شناسی آثار او