خرمشاهی، بهاءالدین: تفاوت میان نسخهها
Hbaghizadeh (بحث | مشارکتها) |
Hbaghizadeh (بحث | مشارکتها) |
||
| (۱۹ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۲ کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{جعبه اطلاعات زندگینامه | |||
| عنوان = بهاءالدین خرمشاهی | |||
| تصویر = NUR00948.jpg | |||
| | | اندازه تصویر = | ||
| توضیح تصویر = | |||
| | | نام کامل = بهاءالدین خرمشاهی | ||
| | | نامهای دیگر = | ||
| | | لقب = | ||
| | | تخلص = | ||
|نام | | نسب = | ||
| | | نام پدر = میرزا ابوالقاسم | ||
| | | ولادت = ۱۳۲۴ش | ||
| | | محل تولد = قزوین | ||
| | | کشور تولد = ایران | ||
| | | محل زندگی = قزوین، تهران | ||
| | | رحلت = | ||
| | | شهادت = | ||
| | | مدفن = | ||
| | | طول عمر = | ||
| | | نام همسر = | ||
| | | فرزندان = | ||
| | | خویشاوندان = | ||
| | | دین = اسلام | ||
| مذهب = تشیع | |||
| پیشه = نویسنده، مترجم، مصحح، شاعر، مدرس، روزنامهنگار، قرآنپژوه، حافظپژوه، فرهنگنویس | |||
| درجه علمی = | |||
| دانشگاه = دانشگاه تهران | |||
| علایق پژوهشی = قرآنپژوهی، حافظشناسی، تصحیح متون، ترجمه، فرهنگنویسی | |||
| منصب = عضو پیوسته فرهنگستان زبان و ادب فارسی (از ۱۳۶۹ش)، استادیار پژوهشگاه علوم انسانی، مؤسس بنیاد دایرةالمعارف تشیع (۱۳۶۱ش)، مؤسس انتشارات فرزان (۱۳۷۳ش) | |||
| پس از = | |||
| پیش از = | |||
| اساتید = {{فهرست جعبه عمودی | [[خانلری، پرویز|پرویز ناتل خانلری]] | [[صفا، ذبیحالله|ذبیحالله صفا]] | [[محقق، مهدی|دکتر مهدی محقق]] | [[شهیدی، سید جعفر|دکتر سید جعفر شهیدی]]}} | |||
| مشایخ = | |||
| معاصرین = | |||
| شاگردان = | |||
| اجازه اجتهاد از = | |||
| آثار = {{فهرست جعبه عمودی | [[حافظنامه (خرمشاهی، بهاءالدین)|حافظنامه]] | [[ذهن و زبان حافظ]] | [[قرآن کریم (ترجمه خرمشاهی)|ترجمه قرآن کریم]] | [[دانشنامه قرآن و قرآنپژوهی]] | [[فرهنگ موضوعی قرآن مجید]]}} | |||
| سبک نوشتاری = | |||
| وبگاه = | |||
| امضا = | |||
| کد مؤلف = AUTHORCODE00948AUTHORCODE | |||
}} | |||
[[صفا، ذبیحالله| | '''بهاءالدين خرمشاهى''' (متولد 1324ش)، نویسنده، مترجم، مصحح، شاعر، مدرس، روزنامهنگار، قرآنپژوه، حافظپژوه و فرهنگنویس معاصر، عضو پیوسته فرهنگستان زبان و ادب فارسی (از ۱۳۶۹ش)، استادیار پژوهشگاه علوم انسانی، مؤسس بنیاد دایرةالمعارف تشیع (۱۳۶۱ش) و مؤسس انتشارات فرزان (۱۳۷۳ش). در سال ۱۳۲۴ش در قزوین متولد شد. پدرش میرزا ابوالقاسم ابتدا در لباس روحانیت بود و سپس پروانه وکالت دادگستری گرفت. نخستین معلم علم و ادب و شیوه زندگی او پدرش بود و اولین معلم عربی او نیز پدرش بوده است. دوران ابتدایی را در دبستان «دزبان» و دبیرستان را در قزوین گذراند. به تحصیل رشته طبیعی پرداخت اما همه عشق و علاقهاش به ادبیات فارسی و علوم قرآنی و علوم اسلامی معطوف بود. علیرغم قبولی در رشته پزشکی در سال ۱۳۴۲، از این رشته انصراف داد و سال بعد در کنکور دانشکده ادبیات دانشگاه تهران پذیرفته شد. در دانشگاه تهران نزد اساتیدی چون [[خانلری، پرویز|پرویز ناتل خانلری]]، [[صفا، ذبیحالله|ذبیحالله صفا]]، [[محقق، مهدی|دکتر مهدی محقق]] و [[شهیدی، سید جعفر|دکتر سید جعفر شهیدی]] تلمذ کرد. در سال ۱۳۴۷ از دانشکده ادبیات فارغالتحصیل شد و پس از گرفتن لیسانس ادبیات، رشته کتابداری را انتخاب کرد و سپس به انجمن حکمت و فلسفه رفت. کار تألیف خود را با ترجمه آغاز کرد و حوزه دیگر کارش نقد کتاب است. حافظپژوهی حوزه تخصصی کار پژوهشی اوست و دیگر حوزه تخصصی که بسیار مورد علاقه اوست، قرآنپژوهی است. از آثار متعدد او میتوان به «[[حافظنامه (خرمشاهی، بهاءالدین)|حافظنامه]]» (شرح ابیات دیوان حافظ)، «[[ذهن و زبان حافظ]]»، «[[فرهنگ موضوعی قرآن مجید]]»، «[[دانشنامه قرآن و قرآنپژوهی]]»، «[[قرآن کریم (ترجمه خرمشاهی)|ترجمه قرآن کریم]]»، «درآمدی بر تاریخ قرآن»، «شرح مثنوی معنوی مولوی»، «سیر بیسلوک» (مجموعه مقاله)، «چهارده روایت» (مجموعه مقاله درباره شعر و شخصیت حافظ)، «پوزیتیویسم منطقی» (ترجمه)، «عرفان و فلسفه» (ترجمه از و.ت. استیس)، «درد جاودانگی» (ترجمه از میگل د اونامونو)، «علم و دین» (ترجمه از ایان باربور)، «اندیشه سیاسی در اسلام معاصر» (ترجمه از حمید عنایت)، «تاریخ فلسفه» (ترجمه از فردریک کاپلستون)، «دینپژوهی» (ترجمه از [[الیاده، میرچا|میرچا الیاده]])، «تاریخ خداباوری» (ترجمه از کارن آرمسترانگ)، «انسانم آرزوست» (شرح برگزیده غزلیات شمس)، «هزار حکایت و هزار عبارت عرفانی» (با همکاری عارف و شهابالدین خرمشاهی)، «فرهنگ ـ دانشنامه کارا»، «طنز و تراژدی»، «فرصت سبز حیات»، «حافظ حافظه ماست»، «کژتابیهای ذهن و زبان»، «رستگاری نزدیک»، «در خاطرۀ شط»، «قرآنپژوهی» (مجموعه مقالات)، «زندهمیری» (مجموعه اشعار)، «آه و آیینه» (گزیده اشعار)، «از این دوراهه منزل» (مجموعه مقاله)، «قرآنشناخت»، «از واژه تا فرهنگ» و «گزینۀ اشعار حافظ» اشاره کرد. | ||
[[محقق، مهدی| | |||
[[شهیدی، سید جعفر| | |||
[[ | |||
== ولادت == | == ولادت == | ||
| خط ۴۶: | خط ۵۰: | ||
سالهاى ابتدايى عمر و تحصيل خود را در دبستان «دزبان» و دو دبيرستان ديگر در شهر زادگاهش سپرى كرد. | سالهاى ابتدايى عمر و تحصيل خود را در دبستان «دزبان» و دو دبيرستان ديگر در شهر زادگاهش سپرى كرد. | ||
وى به تحصيل رشتۀ طبيعى پرداخت، ولى همه عشق و علاقهاش به ادبيات فارسى و علوم قرآنى و علوم اسلامى معطوف بوده است. پدرش اولين معلم علم و ادب و شيوۀ زندگانى اوست. اولين معلم عربى او پدرش بوده است. وى عليرغم قبولى در رشتۀ پزشکى در سال 1342 از اين رشته انصراف داده و سال بعد با قبولى در كنكور وارد دانشكده ادبيات دانشگاه تهران شد. در دانشگاه تهران نزد اساتيدى چون دكتر [[خانلری، پرویز|پرويز ناتل خانلرى]]، دكتر [[صفا، ذبیحالله|ذبيحاللّه صفا]]، دكتر [[فرهوشى]]، استاد [[ | وى به تحصيل رشتۀ طبيعى پرداخت، ولى همه عشق و علاقهاش به ادبيات فارسى و علوم قرآنى و علوم اسلامى معطوف بوده است. پدرش اولين معلم علم و ادب و شيوۀ زندگانى اوست. اولين معلم عربى او پدرش بوده است. وى عليرغم قبولى در رشتۀ پزشکى در سال 1342 از اين رشته انصراف داده و سال بعد با قبولى در كنكور وارد دانشكده ادبيات دانشگاه تهران شد. در دانشگاه تهران نزد اساتيدى چون دكتر [[خانلری، پرویز|پرويز ناتل خانلرى]]، دكتر [[صفا، ذبیحالله|ذبيحاللّه صفا]]، دكتر [[فرهوشى]]، استاد [[پورداود، ابراهیم|پورداود]]، [[محقق، مهدی|دكتر مهدى محقق]]، [[شهیدی، سید جعفر|دكتر سيد جعفر شهيدى]] و... تلمذ مىكند. | ||
وى در سال 1347 از دانشكده ادبيات فارغ التحصيل مىشود و پس از گرفتن ليسانس ادبيات، رشتۀ كتابدارى را انتخاب مىكند و پس از آن به انجمن حكمت و فلسفه مىرود. بهاءالدين خرمشاهى كار تأليف خود را با ترجمه آغاز كرد. دومين حوزه كار وى نقد كتاب است. حافظپژوهى حوزۀ تخصصى كار پژوهشى خرمشاهى است و ديگر حوزه تخصصى كه بسيار مورد علاقه او قرار گرفته است، حوزه قرآنپژوهى است. | وى در سال 1347 از دانشكده ادبيات فارغ التحصيل مىشود و پس از گرفتن ليسانس ادبيات، رشتۀ كتابدارى را انتخاب مىكند و پس از آن به انجمن حكمت و فلسفه مىرود. بهاءالدين خرمشاهى كار تأليف خود را با ترجمه آغاز كرد. دومين حوزه كار وى نقد كتاب است. حافظپژوهى حوزۀ تخصصى كار پژوهشى خرمشاهى است و ديگر حوزه تخصصى كه بسيار مورد علاقه او قرار گرفته است، حوزه قرآنپژوهى است. | ||
| خط ۵۳: | خط ۵۷: | ||
==آثار== | ==آثار== | ||
فرهنگ موضوعی قرآن؛ ذهن و زبان حافظ؛ حافظنامه؛ سیر بی سلوک (مجموعهمقاله)؛ چهارده روایت؛ دانشنامۀ قرآن و قرآنپژوهی؛ دائرةالمعارف تشیع؛ کتیبهای بر باد؛ پوزیتیویسم منطقی؛ ترجمهکاوی؛ طنز و تراژدی؛ حافظ؛ کژتابیهای ذهن و زبان؛ فرصت سبز حیات؛ حافظ حافظۀ ماست؛ فرهنگ ـ دانشنامۀ کارا؛ هزار حکایت و هزار عبارت عرفانی (با همکاری عارف و شهابالدین خرمشاهی)؛ فرار از فلسفه (زندگینامۀ خودنوشت فرهنگی)؛ رستگاری نزدیک (مجموعهمقاله)؛ در خاطرۀ شط (مجموعهمقاله)؛ قرآنپژوهی (مجموعهمقالات قرآنپژوهی)؛ زندهمیری (مجموعۀ اشعار)؛ آه و آیینه (گزیده اشعار)؛ از این دوراهه منزل (مجموعهمقاله)؛ قرآنشناخت؛ از واژه تا فرهنگ؛ برگزیده و شرح اشعار حافظ (با همکاری مهرداد نیکنام)؛ فالهای شگفتانگیز حافظ (با همکاری فانی تبریزی)؛ گزینۀ اشعار حافظ؛ چشمۀ خورشید (گزیدۀ اشعار حافظ)؛ از شک تا یقین؛ دلرباعیها؛ اکسیر خوشبختی؛ نبض شعر (مجموعۀ نقد اشعار)؛ انسانم آرزوست (شرح برگزیدۀ غزلیات شمس)؛ بررسی ترجمههای امروزین قرآن کریم؛ مرآت المثنوی (تصحیح)؛ کلیات سعدی (تصحیح)؛ هنری میلر، جورج ویکس (ترجمه)؛ شیطان در بهشت، هنری میلر (ترجمه)؛ علم در تاریخ، جان برنال (ترجمه)؛ هابیل و چند داستان دیگر، میگل د اونامونو (ترجمه)؛ عرفان و فلسفه، و. ت. استیس (ترجمه)؛ درد جاودانگی، میگل د اونامونو (ترجمه)؛ علم و دین، ایان باربور (ترجمه)؛ اندیشۀ سیاسی در اسلام معاصر، حمید عنایت (ترجمه)؛ تاریخ فلسفه، فردریک کاپلستون (ترجمه)؛ خدا در فلسفه (ترجمه)، قرآن کریم (ترجمه)؛ دینپژوهی، میرچا الیاده (ترجمه)؛ درآمدی بر تاریخ قرآن، ریچارد بل (ترجمه)؛ تاریخ خداباوری: ۴۰۰۰ سال جستجوی یهودیت، مسیحیت و اسلام، کارن آرمسترانگ (ترجمه، با همکاری بهزاد سالکی). | فرهنگ موضوعی قرآن؛ ذهن و زبان حافظ؛ حافظنامه؛ سیر بی سلوک (مجموعهمقاله)؛ چهارده روایت؛ دانشنامۀ قرآن و قرآنپژوهی؛ دائرةالمعارف تشیع؛ کتیبهای بر باد؛ پوزیتیویسم منطقی؛ ترجمهکاوی؛ طنز و تراژدی؛ حافظ؛ کژتابیهای ذهن و زبان؛ فرصت سبز حیات؛ حافظ حافظۀ ماست؛ فرهنگ ـ دانشنامۀ کارا؛ هزار حکایت و هزار عبارت عرفانی (با همکاری عارف و شهابالدین خرمشاهی)؛ فرار از فلسفه (زندگینامۀ خودنوشت فرهنگی)؛ رستگاری نزدیک (مجموعهمقاله)؛ در خاطرۀ شط (مجموعهمقاله)؛ قرآنپژوهی (مجموعهمقالات قرآنپژوهی)؛ زندهمیری (مجموعۀ اشعار)؛ آه و آیینه (گزیده اشعار)؛ از این دوراهه منزل (مجموعهمقاله)؛ قرآنشناخت؛ از واژه تا فرهنگ؛ برگزیده و شرح اشعار حافظ (با همکاری مهرداد نیکنام)؛ فالهای شگفتانگیز حافظ (با همکاری فانی تبریزی)؛ گزینۀ اشعار حافظ؛ چشمۀ خورشید (گزیدۀ اشعار حافظ)؛ از شک تا یقین؛ دلرباعیها؛ اکسیر خوشبختی؛ نبض شعر (مجموعۀ نقد اشعار)؛ انسانم آرزوست (شرح برگزیدۀ غزلیات شمس)؛ بررسی ترجمههای امروزین قرآن کریم؛ مرآت المثنوی (تصحیح)؛ کلیات سعدی (تصحیح)؛ هنری میلر، جورج ویکس (ترجمه)؛ شیطان در بهشت، هنری میلر (ترجمه)؛ علم در تاریخ، جان برنال (ترجمه)؛ هابیل و چند داستان دیگر، میگل د اونامونو (ترجمه)؛ عرفان و فلسفه، و. ت. استیس (ترجمه)؛ درد جاودانگی، میگل د اونامونو (ترجمه)؛ علم و دین، ایان باربور (ترجمه)؛ اندیشۀ سیاسی در اسلام معاصر، حمید عنایت (ترجمه)؛ تاریخ فلسفه، فردریک کاپلستون (ترجمه)؛ خدا در فلسفه (ترجمه)، قرآن کریم (ترجمه)؛ دینپژوهی، [[الیاده، میرچا|میرچا الیاده]] (ترجمه)؛ درآمدی بر تاریخ قرآن، ریچارد بل (ترجمه)؛ تاریخ خداباوری: ۴۰۰۰ سال جستجوی یهودیت، مسیحیت و اسلام، کارن آرمسترانگ (ترجمه، با همکاری بهزاد سالکی). | ||
| خط ۶۳: | خط ۶۷: | ||
[[تشیع سیری در فرهنگ و تاریخ تشیع]] | [[تشیع سیری در فرهنگ و تاریخ تشیع]] | ||
[[حافظ | [[شرح عرفانی غزلهای حافظ]] | ||
[[ | [[دانشنامه قرآن و قرآنپژوهی]] | ||
[[مستدرک حافظ نامه]] | [[مستدرک حافظ نامه]] | ||
[[شاملو به روایت خرمشاهی]] | |||
[[حاجیبابا در لندن؛ دنباله سرگذشت حاجیبابای اصفهانی]] | |||
[[قرآن و مثنوی، فرهنگوارۀ تأثیر آیات قرآن در ابیات مثنوی]] | |||
[[درآمدی بر تاریخ قرآن]] | [[درآمدی بر تاریخ قرآن]] | ||
[[من سعدی آخرالزمانم]] | |||
[[واژهنامه اديان]] | |||
[[شرح مثنوی معنوی مولوی]] | [[شرح مثنوی معنوی مولوی]] | ||
[[انسانم آرزوست (برگزیده و شرح غزلیات مولانا/شمس)]] | |||
[[تاریخ خداباوری: 4000 سال جستجوی یهودیت، مسیحیت و اسلام]] | [[تاریخ خداباوری: 4000 سال جستجوی یهودیت، مسیحیت و اسلام]] | ||
[[پیام پیامبر]] | [[پیام پیامبر]] | ||
[[علم و دین]] | |||
[[فرهنگ و دین]] | |||
[[حافظ نامه (خرمشاهی، بهاءالدین)]] | |||
[[حافظ (زندگی و اندیشه)]] | |||
[[زیباییشناسی عاشق و معشوق در ادبیات فارسی (با محوریت منظومههای عاشقانۀ نظامی)]] | |||
[[فرهنگ موضوعی قرآن مجید]] | [[فرهنگ موضوعی قرآن مجید]] | ||
| خط ۸۳: | خط ۱۰۹: | ||
[[دایرة المعارف تشیع]] | [[دایرة المعارف تشیع]] | ||
[[ | [[اندیشه سیاسی در اسلام معاصر]] | ||
[[ذهن و زبان حافظ]] | [[ذهن و زبان حافظ]] | ||
| خط ۹۲: | خط ۱۱۸: | ||
[[قرآن کريم]] | [[قرآن کريم]] | ||
[[از اين دو راهه منزل (مباحث و مقالات در زمينه قرآن پژوهي، دين، فلسفه، عرفان، ادبيات قديم و جديد، ياد بزرگان و نقد کتاب)]] | [[از اين دو راهه منزل (مباحث و مقالات در زمينه قرآن پژوهي، دين، فلسفه، عرفان، ادبيات قديم و جديد، ياد بزرگان و نقد کتاب)]] | ||
| خط ۱۰۷: | خط ۱۳۱: | ||
[[تفسیر و تفاسیر جدید]] | [[تفسیر و تفاسیر جدید]] | ||
[[ | [[دینپژوهی]] | ||
[[قرآن پژوهي (هفتاد بحث و تحقيق قرآنی)]] | [[قرآن پژوهي (هفتاد بحث و تحقيق قرآنی)]] | ||
| خط ۱۱۳: | خط ۱۳۷: | ||
[[محقق نامه]] | [[محقق نامه]] | ||
[[ | [[صد غزل انتقادی حافظ]] | ||
[[هزار حکایت و هزار عبارت عرفانی]] | |||
[[ | [[حیات دوباره رباعی: درباره رباعیهای ایرج زبردست]] | ||
[[رده:زندگینامه]] | [[رده:زندگینامه]] | ||
| خط ۱۲۵: | خط ۱۵۰: | ||
[[رده:مترجمان قرآن]] | [[رده:مترجمان قرآن]] | ||
[[رده:شاگردان دکتر سید جعفر شهیدى]] | [[رده:شاگردان دکتر سید جعفر شهیدى]] | ||
[[رده:واژهشناسان]] | |||
[[رده:مصححان]] | |||
[[رده:شاعران]] | |||
[[رده:برگزیدگان کتاب سال جمهوری اسلامی ایران]] | |||
نسخهٔ کنونی تا ۶ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۰۹:۴۸
| بهاءالدین خرمشاهی | |
|---|---|
 | |
| نام کامل | بهاءالدین خرمشاهی |
| نام پدر | میرزا ابوالقاسم |
| ولادت | ۱۳۲۴ش |
| محل تولد | قزوین، ایران |
| محل زندگی | قزوین، تهران |
| دین | اسلام |
| مذهب | تشیع |
| پیشه | نویسنده، مترجم، مصحح، شاعر، مدرس، روزنامهنگار، قرآنپژوه، حافظپژوه، فرهنگنویس |
| منصب | عضو پیوسته فرهنگستان زبان و ادب فارسی (از ۱۳۶۹ش)، استادیار پژوهشگاه علوم انسانی، مؤسس بنیاد دایرةالمعارف تشیع (۱۳۶۱ش)، مؤسس انتشارات فرزان (۱۳۷۳ش) |
| اطلاعات علمی | |
| دانشگاه | دانشگاه تهران |
| علایق پژوهشی | قرآنپژوهی، حافظشناسی، تصحیح متون، ترجمه، فرهنگنویسی |
| اساتید | |
| برخی آثار | |
بهاءالدين خرمشاهى (متولد 1324ش)، نویسنده، مترجم، مصحح، شاعر، مدرس، روزنامهنگار، قرآنپژوه، حافظپژوه و فرهنگنویس معاصر، عضو پیوسته فرهنگستان زبان و ادب فارسی (از ۱۳۶۹ش)، استادیار پژوهشگاه علوم انسانی، مؤسس بنیاد دایرةالمعارف تشیع (۱۳۶۱ش) و مؤسس انتشارات فرزان (۱۳۷۳ش). در سال ۱۳۲۴ش در قزوین متولد شد. پدرش میرزا ابوالقاسم ابتدا در لباس روحانیت بود و سپس پروانه وکالت دادگستری گرفت. نخستین معلم علم و ادب و شیوه زندگی او پدرش بود و اولین معلم عربی او نیز پدرش بوده است. دوران ابتدایی را در دبستان «دزبان» و دبیرستان را در قزوین گذراند. به تحصیل رشته طبیعی پرداخت اما همه عشق و علاقهاش به ادبیات فارسی و علوم قرآنی و علوم اسلامی معطوف بود. علیرغم قبولی در رشته پزشکی در سال ۱۳۴۲، از این رشته انصراف داد و سال بعد در کنکور دانشکده ادبیات دانشگاه تهران پذیرفته شد. در دانشگاه تهران نزد اساتیدی چون پرویز ناتل خانلری، ذبیحالله صفا، دکتر مهدی محقق و دکتر سید جعفر شهیدی تلمذ کرد. در سال ۱۳۴۷ از دانشکده ادبیات فارغالتحصیل شد و پس از گرفتن لیسانس ادبیات، رشته کتابداری را انتخاب کرد و سپس به انجمن حکمت و فلسفه رفت. کار تألیف خود را با ترجمه آغاز کرد و حوزه دیگر کارش نقد کتاب است. حافظپژوهی حوزه تخصصی کار پژوهشی اوست و دیگر حوزه تخصصی که بسیار مورد علاقه اوست، قرآنپژوهی است. از آثار متعدد او میتوان به «حافظنامه» (شرح ابیات دیوان حافظ)، «ذهن و زبان حافظ»، «فرهنگ موضوعی قرآن مجید»، «دانشنامه قرآن و قرآنپژوهی»، «ترجمه قرآن کریم»، «درآمدی بر تاریخ قرآن»، «شرح مثنوی معنوی مولوی»، «سیر بیسلوک» (مجموعه مقاله)، «چهارده روایت» (مجموعه مقاله درباره شعر و شخصیت حافظ)، «پوزیتیویسم منطقی» (ترجمه)، «عرفان و فلسفه» (ترجمه از و.ت. استیس)، «درد جاودانگی» (ترجمه از میگل د اونامونو)، «علم و دین» (ترجمه از ایان باربور)، «اندیشه سیاسی در اسلام معاصر» (ترجمه از حمید عنایت)، «تاریخ فلسفه» (ترجمه از فردریک کاپلستون)، «دینپژوهی» (ترجمه از میرچا الیاده)، «تاریخ خداباوری» (ترجمه از کارن آرمسترانگ)، «انسانم آرزوست» (شرح برگزیده غزلیات شمس)، «هزار حکایت و هزار عبارت عرفانی» (با همکاری عارف و شهابالدین خرمشاهی)، «فرهنگ ـ دانشنامه کارا»، «طنز و تراژدی»، «فرصت سبز حیات»، «حافظ حافظه ماست»، «کژتابیهای ذهن و زبان»، «رستگاری نزدیک»، «در خاطرۀ شط»، «قرآنپژوهی» (مجموعه مقالات)، «زندهمیری» (مجموعه اشعار)، «آه و آیینه» (گزیده اشعار)، «از این دوراهه منزل» (مجموعه مقاله)، «قرآنشناخت»، «از واژه تا فرهنگ» و «گزینۀ اشعار حافظ» اشاره کرد.
ولادت
در 1324 ه.ش در خانوادهای مذهبی در قزوين به دنيا آمد. پدر و نیاكان او اهل خرمشاه یزد بودند. پدر او میرزاابوالقاسم ابتدا در لباس روحانیت بود؛ ولی با راهاندازی تشکیلات دادگستری جدید، امتحان فقه و اصول داده و پروانهٔ وکالت دادگستری گرفته بود.
تحصیلات
سالهاى ابتدايى عمر و تحصيل خود را در دبستان «دزبان» و دو دبيرستان ديگر در شهر زادگاهش سپرى كرد.
وى به تحصيل رشتۀ طبيعى پرداخت، ولى همه عشق و علاقهاش به ادبيات فارسى و علوم قرآنى و علوم اسلامى معطوف بوده است. پدرش اولين معلم علم و ادب و شيوۀ زندگانى اوست. اولين معلم عربى او پدرش بوده است. وى عليرغم قبولى در رشتۀ پزشکى در سال 1342 از اين رشته انصراف داده و سال بعد با قبولى در كنكور وارد دانشكده ادبيات دانشگاه تهران شد. در دانشگاه تهران نزد اساتيدى چون دكتر پرويز ناتل خانلرى، دكتر ذبيحاللّه صفا، دكتر فرهوشى، استاد پورداود، دكتر مهدى محقق، دكتر سيد جعفر شهيدى و... تلمذ مىكند.
وى در سال 1347 از دانشكده ادبيات فارغ التحصيل مىشود و پس از گرفتن ليسانس ادبيات، رشتۀ كتابدارى را انتخاب مىكند و پس از آن به انجمن حكمت و فلسفه مىرود. بهاءالدين خرمشاهى كار تأليف خود را با ترجمه آغاز كرد. دومين حوزه كار وى نقد كتاب است. حافظپژوهى حوزۀ تخصصى كار پژوهشى خرمشاهى است و ديگر حوزه تخصصى كه بسيار مورد علاقه او قرار گرفته است، حوزه قرآنپژوهى است.
در سال۶۱ خرمشاهی بههمراه چند تن از دوستان و همکارانش دایرةالمعارف تشیّع را تأسیس کردند. او در سال۶۹ به عضویت فرهنگستان زبان و ادب فارسی درآمد و همکاری او با این سازمان همچنان ادامه دارد.
آثار
فرهنگ موضوعی قرآن؛ ذهن و زبان حافظ؛ حافظنامه؛ سیر بی سلوک (مجموعهمقاله)؛ چهارده روایت؛ دانشنامۀ قرآن و قرآنپژوهی؛ دائرةالمعارف تشیع؛ کتیبهای بر باد؛ پوزیتیویسم منطقی؛ ترجمهکاوی؛ طنز و تراژدی؛ حافظ؛ کژتابیهای ذهن و زبان؛ فرصت سبز حیات؛ حافظ حافظۀ ماست؛ فرهنگ ـ دانشنامۀ کارا؛ هزار حکایت و هزار عبارت عرفانی (با همکاری عارف و شهابالدین خرمشاهی)؛ فرار از فلسفه (زندگینامۀ خودنوشت فرهنگی)؛ رستگاری نزدیک (مجموعهمقاله)؛ در خاطرۀ شط (مجموعهمقاله)؛ قرآنپژوهی (مجموعهمقالات قرآنپژوهی)؛ زندهمیری (مجموعۀ اشعار)؛ آه و آیینه (گزیده اشعار)؛ از این دوراهه منزل (مجموعهمقاله)؛ قرآنشناخت؛ از واژه تا فرهنگ؛ برگزیده و شرح اشعار حافظ (با همکاری مهرداد نیکنام)؛ فالهای شگفتانگیز حافظ (با همکاری فانی تبریزی)؛ گزینۀ اشعار حافظ؛ چشمۀ خورشید (گزیدۀ اشعار حافظ)؛ از شک تا یقین؛ دلرباعیها؛ اکسیر خوشبختی؛ نبض شعر (مجموعۀ نقد اشعار)؛ انسانم آرزوست (شرح برگزیدۀ غزلیات شمس)؛ بررسی ترجمههای امروزین قرآن کریم؛ مرآت المثنوی (تصحیح)؛ کلیات سعدی (تصحیح)؛ هنری میلر، جورج ویکس (ترجمه)؛ شیطان در بهشت، هنری میلر (ترجمه)؛ علم در تاریخ، جان برنال (ترجمه)؛ هابیل و چند داستان دیگر، میگل د اونامونو (ترجمه)؛ عرفان و فلسفه، و. ت. استیس (ترجمه)؛ درد جاودانگی، میگل د اونامونو (ترجمه)؛ علم و دین، ایان باربور (ترجمه)؛ اندیشۀ سیاسی در اسلام معاصر، حمید عنایت (ترجمه)؛ تاریخ فلسفه، فردریک کاپلستون (ترجمه)؛ خدا در فلسفه (ترجمه)، قرآن کریم (ترجمه)؛ دینپژوهی، میرچا الیاده (ترجمه)؛ درآمدی بر تاریخ قرآن، ریچارد بل (ترجمه)؛ تاریخ خداباوری: ۴۰۰۰ سال جستجوی یهودیت، مسیحیت و اسلام، کارن آرمسترانگ (ترجمه، با همکاری بهزاد سالکی).
وابستهها
تشیع سیری در فرهنگ و تاریخ تشیع
حاجیبابا در لندن؛ دنباله سرگذشت حاجیبابای اصفهانی
قرآن و مثنوی، فرهنگوارۀ تأثیر آیات قرآن در ابیات مثنوی
انسانم آرزوست (برگزیده و شرح غزلیات مولانا/شمس)
تاریخ خداباوری: 4000 سال جستجوی یهودیت، مسیحیت و اسلام
حافظ نامه (خرمشاهی، بهاءالدین)
زیباییشناسی عاشق و معشوق در ادبیات فارسی (با محوریت منظومههای عاشقانۀ نظامی)
خدا در فلسفه (برهانهای فلسفی اثبات وجود باری)
چارده روايت (مجموعه مقاله درباره شعر و شخصيت حافظ)
فرهنگ اصطلاحات علوم و تمدن اسلامی (فارسی - انگلیسی) (ويرايش جديد)
واژهنامه اديان: فرهنگ اصطلاحات دينی و عرفانی (فارسی به انگليسی - انگليسی به فارسی)
بررسی ترجمههای امروزين فارسی قرآن کريم
قرآن پژوهي (هفتاد بحث و تحقيق قرآنی)