آقانجفی، محمدتقی
| محمدتقی آقانجفی اصفهانی | |
|---|---|
 آقانجفی، محمدتقی بن محمدباقر | |
| نام کامل | شیخ محمدتقی بن محمدباقر نجفی اصفهانی |
| نامهای دیگر | آقانجفی اصفهانی، آقانجفی |
| لقب | آقانجفی |
| نام پدر | شیخ محمدباقر نجفی اصفهانی |
| ولادت | ۲۲ ربیعالثانی ۱۲۶۲ قمری (۱۸۴۶ میلادی) |
| محل تولد | اصفهان، ایران |
| محل زندگی | اصفهان، نجف، تهران |
| رحلت | ۱۱ شعبان ۱۳۳۲ قمری (۵ ژوئیه ۱۹۱۴ میلادی) |
| مدفن | جوار مرقد امامزاده احمد، اصفهان |
| طول عمر | ۷۰ سال |
| خویشاوندان | شیخ محمدتقی رازی ایوانکیفی (جد) |
| دین | اسلام |
| مذهب | شیعه |
| پیشه | فقیه، مجتهد، مرجع تقلید |
| منصب | مرجع تقلید و رهبر دینی اصفهان |
| اطلاعات علمی | |
| درجه علمی | مجتهد |
| حوزه | حوزه علمیه اصفهان و نجف |
| علایق پژوهشی | فقه، اصول، تفسیر، کلام، حدیث |
| اساتید |
|
| معاصرین | ظلالسلطان (حاکم اصفهان)، ناصرالدین شاه |
| برخی آثار |
|
محمدتقی بن محمدباقر نجفی اصفهانی (۱۲۶۲-۱۳۳۲ق)، معروف به آقانجفی اصفهانی، از مراجع بزرگ تقلید در دوره ناصرالدین شاه قاجار و از مبارزان برجسته ضد استبداد و استعمار بود. وی در ۲۲ ربیعالثانی ۱۲۶۲ق در اصفهان در خاندان علم و فقاهت دیده به جهان گشود. پدرش شیخ محمدباقر نجفی اصفهانی و جدش شیخ محمدتقی رازی ایوانکیفی (صاحب هدایة المسترشدین) از دانشمندان بزرگ روزگار خود بودند. مقدمات علوم را در محضر پدر فراگرفت و سپس به نجف رفت و از محضر استادانی چون میرزای شیرازی، شیخ مهدی کاشفالغطاء و شیخ راضی نجفی بهره گرفت تا به مقام اجتهاد رسید. پس از بازگشت به اصفهان، هم در زمان حیات پدر مرجعیت عام یافت و صاحب نفوذ و قدرت معنوی فراوان شد. وی را بهعنوان «جامع علوم معقول و منقول» شناخته و به قوت حافظه، حضور ذهن، نکتوی، سخاوت و شجاعت ستودهاند. آقانجفی در طول دوران مرجعیت خود، همواره در کمک به مردم، رفع ستم از ایشان و تأمین وسایل آسایش آنان کوشا بود و حدود شرعی را اجرا میکرد. وی با ظلالسلطان، حاکم ستمگر اصفهان (فرزند ناصرالدین شاه) همواره درگیر بود و قدرت او از قدرت حاکم اصفهان افزونتر بود. مأموران استعمار انگلستان نیز که قدرت اجتماعی آقانجفی را مانع اجرای نقشههای خود مییافتند، از او بیمناک بودند. مخالفان یک بار توانستند با تحریک ناصرالدین شاه، فرمان انتقال آقانجفی را به تهران بگیرند، اما او در تهران نیز به مبارزه سیاسی و روشنسازی افکار عمومی ادامه داد و به اصفهان بازگردانده شد. وی در جنبش تنباکو از آغازگران مبارزه بود و به تهدیدات ظلالسلطان و شاه اعتنا نکرد و پرچم مخالفت را از دست ننهاد. از آثار متعدد او میتوان به ترجمه «عیون اخبار الرضا»، «اشارات ایمانیه»، «أسرار الزیارة و برهان الإنابة»، «الاجتهاد و التقلید»، «أسرار الآیات»، «أسرار الشریعة»، «أصولالدین و أنوار العارفین» و «بحر الحقائق في تأویل الآیات الباهرة في العترة الطاهرة» اشاره کرد. وی سرانجام در ۱۱ شعبان ۱۳۳۲ق در اصفهان درگذشت و در جوار مرقد امامزاده احمد (نواده امام باقر(ع)) به خاک سپرده شد.
نسب
پدر وى، شيخ محمدباقر از دانشمندان روزگار خود بود و جد وى، شيخ محمدتقى رازى، نویسنده «هداية المسترشدين»، مقام اجتهاد و رهبرى داشت. نياكان آقا نجفى، از ايوانكى ورامین بودند. جدش در آغاز جوانى به عراق رفت و پس از سالها تحصيل علم، اصفهان را برای سكونت و فعالیتهای دينى برگزيد و در آنجا حوزه درسى داير كرد.
ولادت
آقا نجفى، در 22 ربيعالثانى 1262ق / 19 مارس 1846م، در اصفهان زاده شد.
تحصیلات
مقدمات علوم را در محضر پدرش فراگرفت و پس از آن به نجف رفت و درآنجا به تحصيل علم ادامه داد. از محضر میرزا محمدحسن شيرازى كه زمانى در اصفهان از شاگردان جدّ خود او بود و نيز شيخ مهدى کاشفالغطاء و شيخ راضى نجفى، بهره گرفت تا به مقام اجتهاد رسيد.
بازگشت به اصفهان
سپس به اصفهان بازگشت و هم در زمان حيات پدر مرجعيت عام يافت و صاحب نفوذ و قدرت معنوى فراوان شد. او را بهعنوان «جامع علوم معقول و منقول» شناخته و به قوّت حافظه، حضور ذهن، نكتویى، سخاوت و شجاعت ستودهاند.
توجه به امور اجتماعی
طىّ دوران مرجعيت و حكومت شرعى و عرفى خود در اصفهان، در كمك به مردم، رفع ستم از ايشان و تأمین وسايل آسايش آنان كوشا بود. حدود شرعى را اجرا مىكرد و نسبت به حسن جريان زندگانى و تحصيل طلاب علومِ دينى اهتمام مىورزيد.
مبارزه با ظلم
به ناصرالدين شاه و دستگاه حكومت او بىاعتنا بود و با ظل السلطان، فرزند شاه كه حاكم اصفهان بود و بسيار بر مردم ستم مىكرد، همواره درگیر بود، اما در واقع قدرت او از قدرت حاكم اصفهان افزونتر بود. ظل السلطان، آقا نجفى را مانع تاخت و تاز، چپاول و تجاوز خود مىيافت. مأموران استعمارى انگلستان نيز كه برای بسط تسلط دولت متبوع خود بر ایران، برنامههاى گسترده داشتند و قدرت اجتماعى آقا نجفى را مانع اجراى نقشههاى خویش مىيافتند، از او بيمناك بودند. همه این كسان و عمّال ايشان، در تضعيف وى بسيار كوشيدند و چون مردم به او اقبال و علاقه داشتند، كارى از پيش نبردند.
انتقال به تهران
مخالفان آقا نجفی یک بار توانستند با تحریک ناصرالدين شاه و ترساندن وى (كه خود نيز از آقا نجفى بيمناك بود و توسعه نفوذ وى و بىباكى او در اجراى حدود شرعى را تعرضى نسبت به حدود اختيارات و قدرتهاى خود مىشمرد)، فرمان انتقال آقا نجفى را به تهران از وى بگیرند، اما آقا نجفى در تهران هم علاوه بر داير ساختن حوزه درسى، به مبارزه سياسى و روشن ساختن ذهن مردم نسبت به فساد دربار و نظام حاكم و سرانجام مداخلات بيگانگان در امور كشور، ادامه داد و چون خطر فعاليت وى در پايتخت برای رژيم بيشتر بود، او را به اصفهان بازگرداندند. همانند این حادثه، در 1321ق / 1903م، در هنگام سلطنت مظفرالدين شاه نيز تكرار شد. آقا نجفى، در جنبش تنباكو از آغازگران مبارزه بود. به تهديدات ظل السلطان و شاه اعتنا نكرد و پرچم مخالفت را از دست ننهاد. در عين حال، از فعالیتهای علمى نيز غافل نشد و آثار بسيار از خود به جاى گذاشت. تعداد آثار او را برخى، بيش از 100 دانستهاند.
وفات
وى در 11 شعبان 1332ق 5/ ژوئيه 1914م، در اصفهان درگذشت و در جوار مرقد امامزاده احمد (على المشهور، نواده امام باقر(ع))، به خاک سپرده شد.
آثار
از جمله آثار مهم وى، این رسايل و کتابها را مىتوان نام برد: الاجتهاد والتقليد؛ اسرار الآيات؛ اسرار الشريعة؛ اصولالدين و انوار العارفين؛ بحر الحقائق، تأویل الآيات الباهرة في العترة الطاهرة؛ ترجمه عيون اخبار الرضا؛ اشارات ايمانية؛ اسرار الزيارة و برهان الانابة.
منابع مقاله
دائرةالمعارف بزرگ اسلامى، جلد 1، ص481، محمدعلى مولوى.
تبارنامه
| جعفر کاشفالغطا | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| محمدرحیم | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| ؟ | محمدتقی رازی نجفی اصفهانی | محمدحسین نجفی اصفهانی | |||||||||||||||||||||||||||||||||||
| سید صدرالدین عاملی | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| زمزم بیگم | محمد باقر نجفی اصفهانی | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| محمدتقی آقا نجفی اصفهانی | نورالله نجفی اصفهانی | محمدحسین نجفی اصفهانی | جمالالدین نجفی اصفهانی | اسماعیل نجفی اصفهانی | محمدعلی نجفی اصفهانی | ||||||||||||||||||||||||||||||||
| موسی نجفی | محمدرضا نجفی اصفهانی | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||