عقود المرجان في تفسير القرآن: تفاوت میان نسخه‌ها

    از ویکی‌نور
    بدون خلاصۀ ویرایش
    جز (جایگزینی متن - ' '''' به ''''')
    برچسب‌ها: ویرایش همراه ویرایش از وبگاه همراه
     
    (۱۶ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۴ کاربر نشان داده نشد)
    خط ۴: خط ۴:
    | عنوان‌های دیگر =
    | عنوان‌های دیگر =
    | پدیدآوران =  
    | پدیدآوران =  
    [[موسسه فرهنگی ضحی]] (محقق)
    [[مؤسسه فرهنگی ضحی]] (محقق)


    [[جزایری، نعمت‌الله بن عبدالله]] (نويسنده)
    [[جزایری، سید نعمت‌الله بن عبدالله]] (نویسنده)
    | زبان =عربی
    | زبان =عربی
    | کد کنگره =‏BP‎‏ ‎‏98‎‏ ‎‏/‎‏ج‎‏4‎‏ع‎‏7
    | کد کنگره =‏BP‎‏ ‎‏98‎‏ ‎‏/‎‏ج‎‏4‎‏ع‎‏7
    خط ۲۱: خط ۲۱:
    | چاپ =1
    | چاپ =1
    | شابک =978-964-2592-24-1
    | شابک =978-964-2592-24-1
    | تعداد جلد =5
    | تعداد جلد =5
    | کتابخانۀ دیجیتال نور =19888
    | کتابخانۀ دیجیتال نور =14053
    | کتابخوان همراه نور =14053
    | کد پدیدآور =
    | کد پدیدآور =
    | پس از =
    | پس از =
    | پیش از =
    | پیش از =
    }}
    }}
    '''عقود المرجان في تفسير القرآن''' اثر [[جزایری، نعمت‌الله|سيد نعمة الله جزايرى]] (متوفى 1112ق)، تفسيرى در حواشى قرآن كريم و برگرفته از تفاسير معتبر خاصه و عامه مى‌باشد، كه نگارش آن به زبان عربى در سال 1102ق به اتمام رسيده است<ref>متن كتاب، ج5، ص518</ref>
    '''عقود المرجان في تفسير القرآن''' اثر [[جزایری، سید نعمت‌الله|سيد نعمة الله جزايرى]] (متوفى 1112ق)، تفسيرى در حواشى قرآن كريم و برگرفته از تفاسير معتبر خاصه و عامه مى‌باشد، كه نگارش آن به زبان عربى در سال 1102ق به اتمام رسيده است<ref>متن كتاب، ج5، ص518</ref>


    اين كتاب «العقود المرجان لحواشي القرآن» نيز خوانده شده و [[آقابزرگ تهرانی، محمدمحسن|شيخ آقابزرگ تهرانى]] در «الذريعة»، با عنوان «العقود و المرجان» از آن ياد كرده است. در نسخه خطى «الكواكب المنتثرة» به عنوان «تفسير القرآن» نوشته شده، اما در نسخه چاپى (ص788) به «الحواشي على القرآن- العقود و المرجان» تبديل شده است. عنوان صحيح كتاب «عقود المرجان» است كه خود مؤلف نوشته و در نسخه‌هاى متعدد، به آن تصريح شده است<ref>فاطمى موحد، سيد حسن، ص78</ref>
    اين كتاب «العقود المرجان لحواشي القرآن» نيز خوانده شده و [[آقابزرگ تهرانی، محمدمحسن|شيخ آقابزرگ تهرانى]] در «الذريعة»، با عنوان «العقود و المرجان» از آن ياد كرده است. در نسخه خطى «الكواكب المنتثرة» به عنوان «تفسير القرآن» نوشته شده، اما در نسخه چاپى (ص788) به «الحواشي على القرآن- العقود و المرجان» تبديل شده است. عنوان صحيح كتاب «عقود المرجان» است كه خود مؤلف نوشته و در نسخه‌هاى متعدد، به آن تصريح شده است<ref>فاطمى موحد، سيد حسن، ص78</ref>


    == ساختار ==
    == ساختار ==
    كتاب با دو مقدمه از محققین و مؤلف آغاز و مطالب دربردارنده تفسير تمام سوره‌هاى قرآن كريم مى‌باشد كه در پنج جلد، تنظيم شده است.


    مؤلف در اين كتاب، تفسير و تأويل، قرآن را از سخنان اهل‌بيت(ع) و اقوال مفسران گردآورده و در كنار اينها، به اختلاف قرائات و نكات ادبى و مواردى ديگر، اشاراتى كرده است<ref>نادرى، مرتضى، ص128</ref>


    كتاب با دو مقدمه از محققين و مؤلف آغاز و مطالب دربردارنده تفسير تمام سوره‌هاى قرآن كريم مى‌باشد كه در پنج جلد، تنظيم شده است.
    اين اثر به دست محققان مؤسسه فرهنگى «شمس الضحى» تصحيح و مدرک ‌يابى شده است. اين محققان در تصحيح اين اثر نفيس، به نسخه منحصر به فرد علامه سيد محمدتقى بن احمد موسوى حكيم [از نوادگان مؤلف] اعتماد و مصادرى را كه مرحوم مؤلف از آن‌ها نقل كرده، كاملاً مشخص و تصحيفات و دگرگونى‌ها و افتادگى‌ها را تصحيح و موارد ناخوانا در نسخه را با «...» معلوم كرده و عباراتى كه افزودن آن‌ها را لازم ديده‌اند، ميان دو قلاب آورده‌اند<ref>مقدمه محققین، ص27</ref>
     
    مؤلف در اين كتاب، تفسير و تأويل، قرآن را از سخنان اهل بيت(ع) و اقوال مفسران گردآورده و در كنار اينها، به اختلاف قرائات و نكات ادبى و مواردى ديگر، اشاراتى كرده است<ref>نادرى، مرتضى، ص128</ref>
     
    اين اثر به دست محققان مؤسسه فرهنگى «شمس الضحى» تصحيح و مدرك‌يابى شده است. اين محققان در تصحيح اين اثر نفيس، به نسخه منحصر به فرد علامه سيد محمدتقى بن احمد موسوى حكيم [از نوادگان مؤلف] اعتماد و مصادرى را كه مرحوم مؤلف از آن‌ها نقل كرده، كاملاً مشخص و تصحيفات و دگرگونى‌ها و افتادگى‌ها را تصحيح و موارد ناخوانا در نسخه را با «...» معلوم كرده و عباراتى كه افزودن آن‌ها را لازم ديده‌اند، ميان دو قلاب آورده‌اند<ref>مقدمه محققين، ص27</ref>


    == گزارش محتوا ==
    == گزارش محتوا ==
    در مقدمه محققین، ضمن اشاره به اقداماتى كه در راستاى تحقيق و تحصيح كتاب صورت گرفته، گزارشى از زندگى نویسنده و آثار وى، ارائه گرديده است<ref>مقدمه محققین، ص3- 28</ref>


     
    در مقدمه نویسنده، به موضوع كتاب اشاره و توضيح مختصرى پيرامون شيوه كار، داده شده است<ref>مقدمه نویسنده، ص29</ref>
    در مقدمه محققين، ضمن اشاره به اقداماتى كه در راستاى تحقيق و تحصيح كتاب صورت گرفته، گزارشى از زندگى نويسنده و آثار وى، ارائه گرديده است<ref>مقدمه محققين، ص3- 28</ref>
     
    در مقدمه نويسنده، به موضوع كتاب اشاره و توضيح مختصرى پيرامون شيوه كار، داده شده است<ref>مقدمه نويسنده، ص29</ref>


    در شرح محتواى كتاب، نخست به آنچه مصححان اين اثر به اجمال ياده كرده‌اند، اشاره و سپس مواردى را كه از مطالعه اين كتاب به دست مى‌آيد، همراه با شواهد مربوطه، بيان مى‌كنيم:
    در شرح محتواى كتاب، نخست به آنچه مصححان اين اثر به اجمال ياده كرده‌اند، اشاره و سپس مواردى را كه از مطالعه اين كتاب به دست مى‌آيد، همراه با شواهد مربوطه، بيان مى‌كنيم:


    #از قرائن پرشمار آشكار مى‌شود كه بيشتر آنچه در اين كتاب گردآمده، به دست مؤلف آن بوده است. مطالبى نيز يافت مى‌شود كه گردآورندگان آن‌ها، كسانى جز مؤلف‌اند كه ممكن است به دستور مؤلف يا پس از درگذشت او، بدين كار دست يازيده باشند. نام اين كسان چنين است: حسن الموسوى، عصام، سعدالدين، محمدعلى و...<ref>نادرى، مرتضى، ص134</ref>
    #از قرائن پرشمار آشكار مى‌شود كه بيشتر آنچه در اين كتاب گردآمده، به دست مؤلف آن بوده است. مطالبى نيز يافت مى‌شود كه گردآورندگان آن‌ها، كسانى جز مؤلف‌اند كه ممكن است به دستور مؤلف يا پس از درگذشت او، بدين كار دست يازيده باشند. نام اين كسان چنين است: حسن الموسوى، عصام، سعدالدين، محمدعلى و..<ref>نادرى، مرتضى، ص134</ref>
    #مطالب و رواياتى كه در اين اثر آمده، گاه تلخيص و گاه، عباراتى بر آن‌ها افزوده و گاه مضمون آنها نگاشته شده و گاه، مطالب پراكنده در عبارتى واحد، آمده است. از همين روست كه مطالب بسيارى از اين تفسير و روايات منقول در آن، با مصادر آنها مطابق و سازگار نيست<ref>همان</ref>
    #مطالب و رواياتى كه در اين اثر آمده، گاه تلخيص و گاه، عباراتى بر آن‌ها افزوده و گاه مضمون آنها نگاشته شده و گاه، مطالب پراكنده در عبارتى واحد، آمده است. از همين روست كه مطالب بسيارى از اين تفسير و روايات منقول در آن، با مصادر آنها مطابق و سازگار نيست<ref>همان</ref>
    #تلخيصات و زيادات در مواردى، ايهام و غلط و افتادگى در مطالب پديد آورده‌اند كه توسط مصححان تصحيح شده است<ref>همان</ref>
    #تلخيصات و زيادات در مواردى، ايهام و غلط و افتادگى در مطالب پديد آورده‌اند كه توسط مصححان تصحيح شده است<ref>همان</ref>
    خط ۵۸: خط ۵۶:
    وى تا جاى ممكن، در تبيين آيات، از روايات بهره برده و در موارد لزوم، به نكات لغوى و صرفى و نحوى پرداخته است<ref>همان</ref>
    وى تا جاى ممكن، در تبيين آيات، از روايات بهره برده و در موارد لزوم، به نكات لغوى و صرفى و نحوى پرداخته است<ref>همان</ref>


    وى در بيان نكات ادبى، از تفاسيرى چون «[[مجمع البيان في تفسير القرآن|مجمع البيان]]» [[طوسی، محمد بن حسن|شيخ طوسى]]، «[[الكشاف عن حقائق غوامض التنزيل و عيون الأقاويل في وجوه التأويل|الكشاف]]» [[زمخشری، محمود بن عمر|زمخشرى]]، «أنوار التنزيل» بيضاوى و «غرائب القرآن» و «رغائب الفرقان» نيشابورى استفاده نموده است. او همچنين از يادكرد اختلاف قرائات، شأن نزول‌ها و قضاياى تاريخى پيرامون آيات، غفلت نكرده و در بررسى آيات الاحكام، ديدگاه‌هاى فقهى شيعه و اهل سنت را يادآور شده است. ايشان همچنين فوائد و فرائدى را كه زاييده ذهن و انديشه خود اوست، به خوانندگان تقديم كرده است؛ براى نمونه، وى در تفسير آيه ''' «مالك يوم‌الدين» '''، پس از يادكرد اختلاف قرائت در آيه مذكور، وجه مرجح را بر اساس لغت و احاديث، ذكر كرده است. وى همچنين در تعيين وجه كاربرد ''' «ذلك» ''' در آيه ''' «ذلك الكتاب لا ريب فيه» '''<ref>البقره/ 2</ref>به درستى از احاديث استفاده كرده است<ref>همان، ص135</ref>
    وى در بيان نكات ادبى، از تفاسيرى چون «[[مجمع البيان في تفسير القرآن|مجمع البيان]]» [[طوسی، محمد بن حسن|شيخ طوسى]]، «[[الكشاف عن حقائق غوامض التنزيل و عيون الأقاويل في وجوه التأويل|الكشاف]]» [[زمخشری، محمود بن عمر|زمخشرى]]، «أنوار التنزيل» بيضاوى و «غرائب القرآن» و «رغائب الفرقان» نيشابورى استفاده نموده است. او همچنين از يادكرد اختلاف قرائات، شأن نزول‌ها و قضاياى تاريخى پيرامون آيات، غفلت نكرده و در بررسى آيات الاحكام، ديدگاه‌هاى فقهى شيعه و اهل سنت را يادآور شده است. ايشان همچنين فوائد و فرائدى را كه زاييده ذهن و انديشه خود اوست، به خوانندگان تقديم كرده است؛ براى نمونه، وى در تفسير آيه''' «مالك يوم‌الدين»'''، پس از يادكرد اختلاف قرائت در آيه مذكور، وجه مرجح را بر اساس لغت و احاديث، ذكر كرده است. وى همچنين در تعيين وجه كاربرد''' «ذلك»''' در آيه''' «ذلك الكتاب لا ريب فيه»'''<ref>البقره/ 2</ref>به درستى از احاديث استفاده كرده است<ref>همان، ص135</ref>


    وى همچنين از يادكرد لطائف و ظرائف موجود در آيات نيز غفلت نكرده است.
    وى همچنين از يادكرد لطائف و ظرائف موجود در آيات نيز غفلت نكرده است.
    خط ۷۰: خط ۶۸:


    ==پانويس ==
    ==پانويس ==
    <references />
    <references/>
     
    == منابع مقاله ==
    == منابع مقاله ==
    #مقدمه و متن كتاب.
    #مقدمه و متن كتاب.
    #نادرى، مرتضى، «عقود المرجان لحواشي القرآن»، پايگاه مجلات تخصصى نور، نشريه: سفينه، زمستان 1387- شماره 21، از ص127 تا 140.
    #نادرى، مرتضى، «عقود المرجان لحواشي القرآن»، پايگاه مجلات تخصصى نور، نشريه: سفينه، زمستان 1387- شماره 21، از ص127 تا 140.
    #فاطمى موحد، سيد حسن، «نابغه فقه و حديث در آينه نقد و گزارش (2)»، پايگاه مجلات تخصصى نور، نشريه: آينه پژوهش، بهمن و اسفند 1388- شماره 120، از ص66-87.
    #فاطمى موحد، سيد حسن، «نابغه فقه و حديث در آينه نقد و گزارش (2)»، پايگاه مجلات تخصصى نور، نشريه: آينه پژوهش، بهمن و اسفند 1388- شماره 120، از ص66-87.


    {{تفاسیر}}


    {{تفاسیر}}
    {{الگو:محدث جزائری}}


    ==وابسته‌ها==
    ==وابسته‌ها==
     
    {{وابسته‌ها}}
     


    [[رده:کتاب‌شناسی]]
    [[رده:کتاب‌شناسی]]

    نسخهٔ کنونی تا ‏۱ اوت ۲۰۲۳، ساعت ۱۶:۳۶

    عقود المرجان في تفسیر القرآن
    عقود المرجان في تفسير القرآن
    پدیدآورانمؤسسه فرهنگی ضحی (محقق) جزایری، سید نعمت‌الله بن عبدالله (نویسنده)
    ناشرنور وحی
    مکان نشرقم - ایران
    سال نشر1388 ش
    چاپ1
    شابک978-964-2592-24-1
    موضوعتفاسیر شیعه - قرن ۱۴ تفاسیر ماثوره - شیعه امامیه
    زبانعربی
    تعداد جلد5
    کد کنگره
    ‏BP‎‏ ‎‏98‎‏ ‎‏/‎‏ج‎‏4‎‏ع‎‏7
    نورلایبمطالعه و دانلود pdf

    عقود المرجان في تفسير القرآن اثر سيد نعمة الله جزايرى (متوفى 1112ق)، تفسيرى در حواشى قرآن كريم و برگرفته از تفاسير معتبر خاصه و عامه مى‌باشد، كه نگارش آن به زبان عربى در سال 1102ق به اتمام رسيده است[۱]

    اين كتاب «العقود المرجان لحواشي القرآن» نيز خوانده شده و شيخ آقابزرگ تهرانى در «الذريعة»، با عنوان «العقود و المرجان» از آن ياد كرده است. در نسخه خطى «الكواكب المنتثرة» به عنوان «تفسير القرآن» نوشته شده، اما در نسخه چاپى (ص788) به «الحواشي على القرآن- العقود و المرجان» تبديل شده است. عنوان صحيح كتاب «عقود المرجان» است كه خود مؤلف نوشته و در نسخه‌هاى متعدد، به آن تصريح شده است[۲]

    ساختار

    كتاب با دو مقدمه از محققین و مؤلف آغاز و مطالب دربردارنده تفسير تمام سوره‌هاى قرآن كريم مى‌باشد كه در پنج جلد، تنظيم شده است.

    مؤلف در اين كتاب، تفسير و تأويل، قرآن را از سخنان اهل‌بيت(ع) و اقوال مفسران گردآورده و در كنار اينها، به اختلاف قرائات و نكات ادبى و مواردى ديگر، اشاراتى كرده است[۳]

    اين اثر به دست محققان مؤسسه فرهنگى «شمس الضحى» تصحيح و مدرک ‌يابى شده است. اين محققان در تصحيح اين اثر نفيس، به نسخه منحصر به فرد علامه سيد محمدتقى بن احمد موسوى حكيم [از نوادگان مؤلف] اعتماد و مصادرى را كه مرحوم مؤلف از آن‌ها نقل كرده، كاملاً مشخص و تصحيفات و دگرگونى‌ها و افتادگى‌ها را تصحيح و موارد ناخوانا در نسخه را با «...» معلوم كرده و عباراتى كه افزودن آن‌ها را لازم ديده‌اند، ميان دو قلاب آورده‌اند[۴]

    گزارش محتوا

    در مقدمه محققین، ضمن اشاره به اقداماتى كه در راستاى تحقيق و تحصيح كتاب صورت گرفته، گزارشى از زندگى نویسنده و آثار وى، ارائه گرديده است[۵]

    در مقدمه نویسنده، به موضوع كتاب اشاره و توضيح مختصرى پيرامون شيوه كار، داده شده است[۶]

    در شرح محتواى كتاب، نخست به آنچه مصححان اين اثر به اجمال ياده كرده‌اند، اشاره و سپس مواردى را كه از مطالعه اين كتاب به دست مى‌آيد، همراه با شواهد مربوطه، بيان مى‌كنيم:

    1. از قرائن پرشمار آشكار مى‌شود كه بيشتر آنچه در اين كتاب گردآمده، به دست مؤلف آن بوده است. مطالبى نيز يافت مى‌شود كه گردآورندگان آن‌ها، كسانى جز مؤلف‌اند كه ممكن است به دستور مؤلف يا پس از درگذشت او، بدين كار دست يازيده باشند. نام اين كسان چنين است: حسن الموسوى، عصام، سعدالدين، محمدعلى و..[۷]
    2. مطالب و رواياتى كه در اين اثر آمده، گاه تلخيص و گاه، عباراتى بر آن‌ها افزوده و گاه مضمون آنها نگاشته شده و گاه، مطالب پراكنده در عبارتى واحد، آمده است. از همين روست كه مطالب بسيارى از اين تفسير و روايات منقول در آن، با مصادر آنها مطابق و سازگار نيست[۸]
    3. تلخيصات و زيادات در مواردى، ايهام و غلط و افتادگى در مطالب پديد آورده‌اند كه توسط مصححان تصحيح شده است[۹]
    4. مؤلف در نقل روايات، فراوان از تفسير «نورالثقلين» اثر عبدعلى حويزى بهره برده و در تفسير آيات الاحكام، از كتاب «مسالك الأفهام إلى آيات الأحكام» اثر فاضل جواد استفاده كرده و در برخى موارد، جملات اين كتاب را عيناً نقل كرده است[۱۰]

    مؤلف در اين اثر، در همه سوره‌ها، نخست درباره فضيلت آن سوره و خواص و ثواب تلاوت آن، احاديثى را از معصومان(ع) نقل كرده و سپس به بررسى تك‌تك آيات آن سوره پرداخته و گاه، آيات هم موضوع را به شكل پشت سرهم، تفسير كرده است.

    وى تا جاى ممكن، در تبيين آيات، از روايات بهره برده و در موارد لزوم، به نكات لغوى و صرفى و نحوى پرداخته است[۱۱]

    وى در بيان نكات ادبى، از تفاسيرى چون «مجمع البيان» شيخ طوسى، «الكشاف» زمخشرى، «أنوار التنزيل» بيضاوى و «غرائب القرآن» و «رغائب الفرقان» نيشابورى استفاده نموده است. او همچنين از يادكرد اختلاف قرائات، شأن نزول‌ها و قضاياى تاريخى پيرامون آيات، غفلت نكرده و در بررسى آيات الاحكام، ديدگاه‌هاى فقهى شيعه و اهل سنت را يادآور شده است. ايشان همچنين فوائد و فرائدى را كه زاييده ذهن و انديشه خود اوست، به خوانندگان تقديم كرده است؛ براى نمونه، وى در تفسير آيه «مالك يوم‌الدين»، پس از يادكرد اختلاف قرائت در آيه مذكور، وجه مرجح را بر اساس لغت و احاديث، ذكر كرده است. وى همچنين در تعيين وجه كاربرد «ذلك» در آيه «ذلك الكتاب لا ريب فيه»[۱۲]به درستى از احاديث استفاده كرده است[۱۳]

    وى همچنين از يادكرد لطائف و ظرائف موجود در آيات نيز غفلت نكرده است.

    وضعيت كتاب

    كتاب فاقد هرگونه فهرست مى‌باشد.

    در پاورقى‌ها علاوه بر ذكر منابع، توضيح برخى كلمات و عبارات متن ذكر شده است.

    پانويس

    1. متن كتاب، ج5، ص518
    2. فاطمى موحد، سيد حسن، ص78
    3. نادرى، مرتضى، ص128
    4. مقدمه محققین، ص27
    5. مقدمه محققین، ص3- 28
    6. مقدمه نویسنده، ص29
    7. نادرى، مرتضى، ص134
    8. همان
    9. همان
    10. همان
    11. همان
    12. البقره/ 2
    13. همان، ص135

    منابع مقاله

    1. مقدمه و متن كتاب.
    2. نادرى، مرتضى، «عقود المرجان لحواشي القرآن»، پايگاه مجلات تخصصى نور، نشريه: سفينه، زمستان 1387- شماره 21، از ص127 تا 140.
    3. فاطمى موحد، سيد حسن، «نابغه فقه و حديث در آينه نقد و گزارش (2)»، پايگاه مجلات تخصصى نور، نشريه: آينه پژوهش، بهمن و اسفند 1388- شماره 120، از ص66-87.


    وابسته‌ها