نوبختی، حسن بن موسی: تفاوت میان نسخهها
(صفحه ای تازه حاوی «<div class='wikiInfo'>
[[پرونده:NUR01849.jpg|بندانگشتی» ایجاد کرد.) |
Hbaghizadeh (بحث | مشارکتها) بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| (۳۸ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۵ کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{جعبه اطلاعات زندگینامه | |||
| عنوان = ابوالحسن حسن بن موسى نوبختى | |||
| تصویر = NUR01849.jpg | |||
| | | اندازه تصویر = | ||
| توضیح تصویر = | |||
| | | نام کامل = حسن بن موسی بن نوبخت | ||
| | | نامهای دیگر = حسن بن موسی نوبختی | ||
| | | لقب = ابوالحسن | ||
| | | تخلص = | ||
| | | نسب = از خاندان نوبخت (زرتشتیتبار ایرانی که به اسلام گرویدند) | ||
| | | نام پدر = موسی بن نوبخت | ||
| | | ولادت = اطلاعات دقیقی در متن ذکر نشده است (احتمالاً اواسط قرن سوم هجری) | ||
| | | محل تولد = احتمالاً بغداد | ||
| | | کشور تولد = خلافت عباسی (عراق کنونی) | ||
|- | | محل زندگی = بغداد | ||
| | | رحلت = ۳۰۲ یا ۳۱۰ هجری قمری | ||
| | | شهادت = | ||
| | | مدفن = احتمالاً بغداد | ||
| | | طول عمر = (به دلیل نامشخص بودن تاریخ ولادت، قابل محاسبه نیست) | ||
| | | نام همسر = | ||
| | | فرزندان = | ||
|اساتید | | خویشاوندان = ابوسهل اسماعیل بن علی نوبختی (دایی)؛ حسین بن روح نوبختی (نایب امام زمان(عج) - از خویشاوندان) | ||
| | | دین = اسلام | ||
| | | مذهب = شیعه امامیه (اثنیعشری) | ||
| | | پیشه = متکلم، فیلسوف، ادیب، منجم | ||
| | | منصب = | ||
| | | پس از = | ||
| | | پیش از = | ||
| | | اساتید = ابوسهل اسماعیل بن علی نوبختی (دایی) | ||
|} | | مشایخ = | ||
| معاصرین = ابوعثمان دمشقی، اسحاق بن حنین، ثابت بن قره (مترجمان کتب فلسفی) | |||
| شاگردان = ابوعثمان دمشقی، اسحاق بن حنین، ثابت بن قره (مترجمان کتب فلسفی نزد او شاگردی کردند) | |||
| اجازه اجتهاد از = | |||
| درجه علمی = از درخشانترین چهرههای خاندان نوبخت، متکلم برجسته، فیلسوف مبرز، امام و پیشوا در علم نجوم | |||
| دانشگاه = | |||
| حوزه = بغداد | |||
| علایق پژوهشی = کلام، فلسفه، ملل و نحل (ادیان و مذاهب)، نجوم، ادبیات | |||
| سبک نوشتاری = کلامی-فلسفی با رویکرد تطبیقی و تاریخی | |||
| آثار = {{فهرست جعبه عمودی |[[فرق الشیعة]]|[[فرق الشیعه (ترجمه)]]|[[ترجمه فرق الشیعه نوبختی]]}} | |||
| وبگاه = | |||
| امضا = | |||
| کد مؤلف = AUTHORCODE01849AUTHORCODE | |||
}} | |||
{{کاربردهای دیگر|نوبختی (ابهامزدایی)}} | |||
'''ابوالحسن حسن بن موسى نوبختى''' (متوفای 302 يا 310ق)، یکی از بزرگترين شخصيتهای شيعه در قرن سوم و چهارم هجرى، متکلم، فیلسوف، ادیب و آشنا به ملل و نحل | |||
== خاندان == | |||
جد او كه مؤسس خاندان نوبختيان بود، «نوبخت» نام داشت كه يك منجم زرتشتى ايرانى و از تبار گيوين گودرز بوده كه در زمان منصور دوانيقى به اسلام گراييده است. | جد او كه مؤسس خاندان نوبختيان بود، «نوبخت» نام داشت كه يك منجم زرتشتى ايرانى و از تبار گيوين گودرز بوده كه در زمان منصور دوانيقى به اسلام گراييده است. | ||
اين خانواده شيعى، دهها سال به اشاعه و ترويج دانش فلسفه، فقه، نجوم، طب و ادب اشتغال داشتند و از ميان اين خاندان، دانشمندان نامى، اخترشناسان زبردست و فقهاى برجستهاى برخاستهاند كه يكى از آنان «حسين بن روح نوبختى» نايب حضرت مهدى(عج) مىباشد. خاندان نوبخت تا اوايل قرن پنجم در آسمان علم كلام و حديث و ادب، شعر و نجوم درخشيدند. | اين خانواده شيعى، دهها سال به اشاعه و ترويج دانش فلسفه، فقه، نجوم، طب و ادب اشتغال داشتند و از ميان اين خاندان، دانشمندان نامى، اخترشناسان زبردست و فقهاى برجستهاى برخاستهاند كه يكى از آنان «حسين بن روح نوبختى» نايب حضرت مهدى(عج) مىباشد. خاندان نوبخت تا اوايل قرن پنجم در آسمان علم كلام و حديث و ادب، شعر و نجوم درخشيدند. | ||
وی از طرف مادر منتسب به خاندان نوبختی است که مناصب مهمی در دربار عباسیان داشتهاند وی از امامیه بوده و ابوسهل اسماعیل بن علی بن اسحق بن ابوسهل بن نوبخت (۲۳۷-۳۱۱ قمری)، متکلم نامدار امامیه، دایی اوست. | |||
به | در اینکه پدر وی از خاندان نوبختی بوده یا فرزند وی تنها به سبب انتساب مادر به نوبختی اشتهار یافته است، اطلاعی در دست نیست. | ||
== استادان و شاگردان == | |||
مهمترین استاد نوبختی، دایی او، [[ابوسهل نوبختی]] بوده است که از دانشمندان و متکلمان نامدار شیعی به شمار میرود. | |||
نوبختی صاحب حلقه درسی مهمی در کلام و فلسفه گردید. جمعی از ناقلان کتابهای فلسفی، مانند [[ابوعثمان دمشقی]]، [[حیری، اسحق بن حنین|اسحاق بن حنین]] و [[ثابت بن قره]]، نزد او شاگردی کردهاند. | |||
== جایگاه == | |||
حسن بن موسى، از درخشانترين چهرههاى اين خاندان و دانشمندى مبرز در فلسفه و كلام اماميه و از اركان ترقى فكرى و علمى آن عصر به شمار مىرفته است. | |||
به گفته [[ابن طاووس، علی بن موسی|سيد بن طاووس]]، او عالم به دانش نجوم و در اين علم، امام و پيشوا بوده و كتاب «الرصد على بطلميوس» را به نگارش درآورده است. | |||
وى در مباحث كلامى و فلسفى بر همقطارانش برترى داشت. همواره عدهاى از مترجمان كتب فلسفى، در نزد او گرد مىآمدند. | |||
== او | == آثار == | ||
او داراى تصنيفات عديدهاى در كلام و فلسفه بود، از آن جمله، كتاب «الآراء والديانات» بود كه به گفته [[طوسی، محمد بن حسن|شيخ طوسى]] اين كتاب ناقص ماند و او نتوانست آن را كامل كند. | |||
به نوشته [[طوسی، محمد بن حسن|شيخ طوسى]]، وى از علما و متكلمين معروف شيعه است كه با مترجمان كتب فلسفه، مثل ابوعثمان دمشقى، اسحاق و ثابت، مراوداتى داشته است. | |||
وى آثار متعددى در موضوع كلام و نقض و رد فلسفه و ديگر موضوعات نوشته است كه از جمله آنها، كتاب «توحيد و حدوث عالم» است. با توجه به تاريخ تألیف كتابهايى كه در اين زمينه نوشته شده، اين اثر، ظاهرا اولين كتاب نوشتهشده در اين زمينه است. | |||
از كتابهاى ديگر وى «[[فرق الشيعة]]» است كه در آن بهتفصيل درباره اختلاف فرقهها در اسلام بحث كرده است. وى در اين كتاب، ابتدا به فرقههاى غير شيعى چون مرجئه، جهنيه، معتزله و اهل حديث اشاره كرده و سپس به بحث درباره فرقههاى شيعى و علل پيدايش آنها پرداخته است. آخرين فرقهاى كه وى از آن نام مىبرد، قائلان به امامت جعفر كذابند. | |||
#توحيد كبير و توحيد صغير؛ | |||
#الجامع في الإمامة؛ | |||
#كتابهايى در رد بر اصحاب تناسخ و غلات. | |||
== منابع مقاله == | == منابع مقاله == | ||
#پايگاه حوزهنت، نوشته: حسن حسينزاده شانهچى، پنجشنبه اول ارديبهشت 1390ش. | |||
#پايگاه مركز مطالعات تحليلى آراى فلاسفه، پنجشنبه اول ارديبهشت 1390ش. | |||
#[https://fa.wikishia.net/view/%D8%AD%D8%B3%D9%86_%D8%A8%D9%86_%D9%85%D9%88%D8%B3%DB%8C_%D9%86%D9%88%D8%A8%D8%AE%D8%AA%DB%8C پایگاه ویکی شیعه] | |||
{{الگو:فیلسوفان شیعه}} | |||
{{متکلمان شیعه}} | |||
==وابستهها== | |||
{{وابستهها}} | |||
* [[فرق الشیعة]] | |||
* [[فرق الشیعه (ترجمه)]] | |||
* [[ترجمه فرق الشیعه نوبختی]] | |||
[[فرق الشیعة]] | |||
[[فرق الشیعه (ترجمه)]] | |||
[[ترجمه فرق الشیعه نوبختی | |||
[[رده:زندگینامه]] | [[رده:زندگینامه]] | ||
[[رده:آذر(1400)]] | |||
[[رده:متکلمان شیعه]] | |||
نسخهٔ کنونی تا ۷ ژوئن ۲۰۲۶، ساعت ۲۱:۵۲
| ابوالحسن حسن بن موسى نوبختى | |
|---|---|
 | |
| نام کامل | حسن بن موسی بن نوبخت |
| نامهای دیگر | حسن بن موسی نوبختی |
| لقب | ابوالحسن |
| نسب | از خاندان نوبخت (زرتشتیتبار ایرانی که به اسلام گرویدند) |
| نام پدر | موسی بن نوبخت |
| ولادت | اطلاعات دقیقی در متن ذکر نشده است (احتمالاً اواسط قرن سوم هجری) |
| محل تولد | احتمالاً بغداد، خلافت عباسی (عراق کنونی) |
| محل زندگی | بغداد |
| رحلت | ۳۰۲ یا ۳۱۰ هجری قمری |
| مدفن | احتمالاً بغداد |
| طول عمر | (به دلیل نامشخص بودن تاریخ ولادت، قابل محاسبه نیست) |
| خویشاوندان | ابوسهل اسماعیل بن علی نوبختی (دایی)؛ حسین بن روح نوبختی (نایب امام زمان(عج) - از خویشاوندان) |
| دین | اسلام |
| مذهب | شیعه امامیه (اثنیعشری) |
| پیشه | متکلم، فیلسوف، ادیب، منجم |
| اطلاعات علمی | |
| درجه علمی | از درخشانترین چهرههای خاندان نوبخت، متکلم برجسته، فیلسوف مبرز، امام و پیشوا در علم نجوم |
| حوزه | بغداد |
| علایق پژوهشی | کلام، فلسفه، ملل و نحل (ادیان و مذاهب)، نجوم، ادبیات |
| سبک نوشتاری | کلامی-فلسفی با رویکرد تطبیقی و تاریخی |
| اساتید | ابوسهل اسماعیل بن علی نوبختی (دایی) |
| معاصرین | ابوعثمان دمشقی، اسحاق بن حنین، ثابت بن قره (مترجمان کتب فلسفی) |
| شاگردان | ابوعثمان دمشقی، اسحاق بن حنین، ثابت بن قره (مترجمان کتب فلسفی نزد او شاگردی کردند) |
| برخی آثار | |
برای دیگر کاربردها، نوبختی (ابهامزدایی) را ببینید.
ابوالحسن حسن بن موسى نوبختى (متوفای 302 يا 310ق)، یکی از بزرگترين شخصيتهای شيعه در قرن سوم و چهارم هجرى، متکلم، فیلسوف، ادیب و آشنا به ملل و نحل
خاندان
جد او كه مؤسس خاندان نوبختيان بود، «نوبخت» نام داشت كه يك منجم زرتشتى ايرانى و از تبار گيوين گودرز بوده كه در زمان منصور دوانيقى به اسلام گراييده است.
اين خانواده شيعى، دهها سال به اشاعه و ترويج دانش فلسفه، فقه، نجوم، طب و ادب اشتغال داشتند و از ميان اين خاندان، دانشمندان نامى، اخترشناسان زبردست و فقهاى برجستهاى برخاستهاند كه يكى از آنان «حسين بن روح نوبختى» نايب حضرت مهدى(عج) مىباشد. خاندان نوبخت تا اوايل قرن پنجم در آسمان علم كلام و حديث و ادب، شعر و نجوم درخشيدند.
وی از طرف مادر منتسب به خاندان نوبختی است که مناصب مهمی در دربار عباسیان داشتهاند وی از امامیه بوده و ابوسهل اسماعیل بن علی بن اسحق بن ابوسهل بن نوبخت (۲۳۷-۳۱۱ قمری)، متکلم نامدار امامیه، دایی اوست.
در اینکه پدر وی از خاندان نوبختی بوده یا فرزند وی تنها به سبب انتساب مادر به نوبختی اشتهار یافته است، اطلاعی در دست نیست.
استادان و شاگردان
مهمترین استاد نوبختی، دایی او، ابوسهل نوبختی بوده است که از دانشمندان و متکلمان نامدار شیعی به شمار میرود.
نوبختی صاحب حلقه درسی مهمی در کلام و فلسفه گردید. جمعی از ناقلان کتابهای فلسفی، مانند ابوعثمان دمشقی، اسحاق بن حنین و ثابت بن قره، نزد او شاگردی کردهاند.
جایگاه
حسن بن موسى، از درخشانترين چهرههاى اين خاندان و دانشمندى مبرز در فلسفه و كلام اماميه و از اركان ترقى فكرى و علمى آن عصر به شمار مىرفته است.
به گفته سيد بن طاووس، او عالم به دانش نجوم و در اين علم، امام و پيشوا بوده و كتاب «الرصد على بطلميوس» را به نگارش درآورده است.
وى در مباحث كلامى و فلسفى بر همقطارانش برترى داشت. همواره عدهاى از مترجمان كتب فلسفى، در نزد او گرد مىآمدند.
آثار
او داراى تصنيفات عديدهاى در كلام و فلسفه بود، از آن جمله، كتاب «الآراء والديانات» بود كه به گفته شيخ طوسى اين كتاب ناقص ماند و او نتوانست آن را كامل كند.
به نوشته شيخ طوسى، وى از علما و متكلمين معروف شيعه است كه با مترجمان كتب فلسفه، مثل ابوعثمان دمشقى، اسحاق و ثابت، مراوداتى داشته است.
وى آثار متعددى در موضوع كلام و نقض و رد فلسفه و ديگر موضوعات نوشته است كه از جمله آنها، كتاب «توحيد و حدوث عالم» است. با توجه به تاريخ تألیف كتابهايى كه در اين زمينه نوشته شده، اين اثر، ظاهرا اولين كتاب نوشتهشده در اين زمينه است.
از كتابهاى ديگر وى «فرق الشيعة» است كه در آن بهتفصيل درباره اختلاف فرقهها در اسلام بحث كرده است. وى در اين كتاب، ابتدا به فرقههاى غير شيعى چون مرجئه، جهنيه، معتزله و اهل حديث اشاره كرده و سپس به بحث درباره فرقههاى شيعى و علل پيدايش آنها پرداخته است. آخرين فرقهاى كه وى از آن نام مىبرد، قائلان به امامت جعفر كذابند.
- توحيد كبير و توحيد صغير؛
- الجامع في الإمامة؛
- كتابهايى در رد بر اصحاب تناسخ و غلات.
منابع مقاله
- پايگاه حوزهنت، نوشته: حسن حسينزاده شانهچى، پنجشنبه اول ارديبهشت 1390ش.
- پايگاه مركز مطالعات تحليلى آراى فلاسفه، پنجشنبه اول ارديبهشت 1390ش.
- پایگاه ویکی شیعه