۱۵۳٬۰۴۷
ویرایش
بدون خلاصۀ ویرایش
بدون خلاصۀ ویرایش |
Hbaghizadeh (بحث | مشارکتها) بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| (۱۶ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۶ کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{جعبه اطلاعات زندگینامه | |||
| عنوان = عبدالرزاق لاهیجی | |||
| تصویر = NUR01818.jpg | |||
| | | اندازه تصویر = | ||
| توضیح تصویر = لاهیجی، عبدالرزاق بن علی | |||
| | | نام کامل = ملا عبدالرزاق بن علی لاهیجی | ||
| | | نامهای دیگر = محقق لاهیجی | ||
| | | لقب = محقق لاهیجی | ||
| | | تخلص = فیاض | ||
| | | نسب = | ||
| | | نام پدر = علی | ||
| | | ولادت = | ||
| | | محل تولد = لاهیجان | ||
| | | کشور تولد = ایران | ||
| | | محل زندگی = لاهیجان، قم | ||
| | | رحلت = ۱۰۷۲ قمری | ||
| | | شهادت = | ||
| | | مدفن = ابتدا قبرستان شیخان قم، سپس به صحن حرم حضرت معصومه(س) منتقل شد | ||
| | | طول عمر = | ||
| | | نام همسر = | ||
| | | فرزندان = میرزا حسن لاهیجی (مؤلف شمع الیقین)، ملا محمدباقر، میرزا ابراهیم | ||
|اساتید | | خویشاوندان = | ||
| | | دین = اسلام | ||
| مذهب = شیعه | |||
| پیشه = حکیم، متکلم، فیلسوف، ادیب، شاعر | |||
| درجه علمی = | |||
| دانشگاه = | |||
| حوزه = حوزه علمیه قم | |||
| علایق پژوهشی = فلسفه، کلام، حکمت، شعر | |||
| منصب = رئیس حوزه علمیه قم | |||
| پس از = | |||
| پیش از = | |||
| اساتید = {{فهرست جعبه عمودی | [[صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم|ملاصدرای شیرازی]] | [[میرداماد، سید محمدباقر بن محمد|میرداماد]]}} | |||
| مشایخ = | |||
| معاصرین = [[فیض کاشانی، محمد بن شاهمرتضی|ملا محسن فیض کاشانی]] | |||
| شاگردان = {{فهرست جعبه عمودی | [[قاضی سعید قمی، محمدسعید بن محمدمفید|قاضی سعید قمی]] | میرزا حسن لاهیجی (فرزند) | ملا محمدباقر لاهیجی (فرزند)}} | |||
| اجازه اجتهاد از = | |||
| آثار = {{فهرست جعبه عمودی | [[گوهر مراد «با تصحیح و تحقیق»|گوهر مراد]] | [[شوارق الإلهام في شرح تجرید الکلام|شوارق الإلهام فی شرح تجرید الکلام]] | [[سرمایه ایمان]] | [[دیوان فیاض لاهیجی]] | الکلمات الطیبه | مشارق الالهام فی شرح تجرید الکلام | حاشیه بر شرح اشارات | رسالة فى حدوث العالم}} | |||
| سبک نوشتاری = | |||
| وبگاه = | |||
| امضا = | |||
| کد مؤلف = AUTHORCODE01818AUTHORCODE | |||
}} | |||
{{کاربردهای دیگر|لاهیجی (ابهامزدایی)}} | |||
'''ملا عبدالرزاق بن علی لاهیجی''' (متوفای ۱۰۷۲ق)، متخلص به فیاض، حکیم متشرع، متکلم، فیلسوف، ادیب و شاعر برجسته ایرانی و از شاگردان ممتاز ملاصدرا و میرداماد بود. وی در لاهیجان متولد شد و در اوایل عمر به قم آمد و در آنجا ساکن گردید و مدرسه معصومه(س) را محل تدریس خود قرار داد. او از مهمترین همدرسان و معاصران [[فیض کاشانی، محمد بن شاهمرتضی|ملا محسن فیض کاشانی]] (داماد [[صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم|ملاصدرا]]) بود. حکیم لاهیجی گرچه فیلسوف مشایی و شاگرد [[میرداماد، سید محمدباقر بن محمد|میرداماد]] و [[صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم|ملاصدرا]] بود، هیچگاه بدون تحقیق تابع آنها نبوده و در مسائل فلسفی و اعتقادی دارای بینش و طرز تفکر خاصی بوده است. در تمام نوشتههای او، آگاهی عمیق وی به افکار و عقاید فلاسفه، متکلمان و پیروان ملل و نحل به چشم میخورد. او با وجود احترام فراوان به عقل و برهان، در برابر کتاب و سنت تسلیم بود و در صورت مخالفت آنها با براهین عقلی، آنها را به گونهای مناسب تأویل مینمود. وی بهعنوان رئیس حوزه علمیه قم شناخته میشد و شاگرد برجستهای چون [[قاضی سعید قمی، محمدسعید بن محمدمفید|قاضی سعید قمی]] را تربیت کرد. حکیم لاهیجی علم را با عمل جمع کرده و معتقد بود علمی که عمل با آن نباشد، خود حجاب بزرگی برای تباهی انسان است. او همچون برخی گوشهنشینی و رهبانیت را اختیار نکرد، بلکه برای انجام تکلیف الهی پیوسته مانند مردم و در کنار آنان بود. از مهمترین آثار او میتوان به «گوهر مراد» (جامعترین تألیفات وی در کلام و حکمت و اخلاق و عرفان)، «شوارق الإلهام فی شرح تجرید الکلام» (از مهمترین کتابهای کلامی شیعه)، «سرمایه ایمان» (گزیدهای از گوهر مراد)، «الکلمات الطیبه» (در داوری میان میرداماد و ملاصدرا درباره اصالت ماهیت و وجود) و «دیوان فیاض لاهیجی» (حاوی دوازده هزار بیت) اشاره کرد. وی سرانجام در سال ۱۰۷۲ق در قم درگذشت و در قبرستان شیخان به خاک سپرده شد و سپس بقایای پیکرش به صحن حرم حضرت معصومه(س) منتقل گردید. | |||
'''عبدالرزاق لاهیجی''' (متوفای | |||
== ولادت == | == ولادت == | ||
| خط ۷۵: | خط ۷۳: | ||
==ویژگیهاى علمى و فکرى== | ==ویژگیهاى علمى و فکرى== | ||
پیوسته حکیمان صاحب نظر و متکلمان صاحب قلم از استقلال فکرى برخوردار بودهاند. در این میان حکیم لاهیجى نیز گرچه فیلسوف مشایى و شاگرد [[میرداماد، سید محمدباقر بن محمد|میرداماد]] و [[صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم|صدر المتألهین]] است هیچگاه بدون تحقیق تابع آنها نبوده و در مسائل فلسفى و اعتقادى داراى بینش و طرز تفکر خاصى بوده است. از این رو در کتاب الکلمات الطیبة میان دو استادش در مورد اصالت وجود و اصالت ماهیة داورى مىکند و گاهى دیگر با نقل مطالبى از [[ | پیوسته حکیمان صاحب نظر و متکلمان صاحب قلم از استقلال فکرى برخوردار بودهاند. در این میان حکیم لاهیجى نیز گرچه فیلسوف مشایى و شاگرد [[میرداماد، سید محمدباقر بن محمد|میرداماد]] و [[صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم|صدر المتألهین]] است هیچگاه بدون تحقیق تابع آنها نبوده و در مسائل فلسفى و اعتقادى داراى بینش و طرز تفکر خاصى بوده است. از این رو در کتاب الکلمات الطیبة میان دو استادش در مورد اصالت وجود و اصالت ماهیة داورى مىکند و گاهى دیگر با نقل مطالبى از [[ابن سینا، حسین بن عبدالله|شیخ الرئیس]]، [[فخر رازی، محمد بن عمر|فخر رازى]]، [[نصیرالدین طوسی، محمد بن محمد|خواجه نصیر طوسى]]، [[قوشچی، علی بن محمد|قوشجى]]، [[تفتازانی، مسعود بن عمر|تفتازانى]]، عضدالدین ایجى امام الحرمین، گفتار آنان را نقد و بررسى مىنماید. | ||
در تمام نوشتههاى حکیم لاهیجى، آگاهى عمیق وى به افکار و عقاید فلاسفه متکلمان و پیروان ملل و نحل، مذاهب و فرق اسلامى چون اشاعره، مفوضه، کیسانیه و... به طور آشکار به چشم مىخورد. | در تمام نوشتههاى حکیم لاهیجى، آگاهى عمیق وى به افکار و عقاید فلاسفه متکلمان و پیروان ملل و نحل، مذاهب و فرق اسلامى چون اشاعره، مفوضه، کیسانیه و... به طور آشکار به چشم مىخورد. | ||
| خط ۱۰۹: | خط ۱۰۷: | ||
در قصص الخاقانى آمده است که: ازجمله حکماى برهان آفرین افلاطون قرین، حضرت مولانا عبدالرزاق است که فى مابین حکما و علماء در دانایى طاق و در فضیلت مشهور آفاق است. جناب معظم الیه لاهیجى الاصل و در فن حکمت دانى از اجله حکماى عصر صاحب قرانى (شاه عباس دوم) است. در علم شعر نیز که شمهاى از کمالات اوست زبر دست است. از تخلص آن مرتاض در سخنورى فیاض است.<ref>قصص الخاقانى، ج2 ولى قلى بيك شاملوى هر وى به نقل از مفاخر اسلام، ج7، ص23.</ref> | در قصص الخاقانى آمده است که: ازجمله حکماى برهان آفرین افلاطون قرین، حضرت مولانا عبدالرزاق است که فى مابین حکما و علماء در دانایى طاق و در فضیلت مشهور آفاق است. جناب معظم الیه لاهیجى الاصل و در فن حکمت دانى از اجله حکماى عصر صاحب قرانى (شاه عباس دوم) است. در علم شعر نیز که شمهاى از کمالات اوست زبر دست است. از تخلص آن مرتاض در سخنورى فیاض است.<ref>قصص الخاقانى، ج2 ولى قلى بيك شاملوى هر وى به نقل از مفاخر اسلام، ج7، ص23.</ref> | ||
استاد [[آشتیانی، جلالالدین|سید جلالالدین آشتیانى]] درباره ایشان چنین مىنویسد: یکى از اساتید بزرگ فلسفه و حکمت و کلام در دوران اخیر فیلسوف علامه و حکیم متأله آخوند ملا عبدالرزاق لاهیجى است که از اعاظم تلامیذ آخوند [[صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم|ملا صدرا]] و از اجله محققان عصر خود در حکمت مشاء و اشراق و یکى از بزرگترین متکلمان در چهار قرن اخیر بلکه یکى از محققترین متکلمان در دوره اسلامى مىباشد... در بین محققان بعد از خواجه به جز [[صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم|ملا صدرا]] و [[میرداماد، سید محمدباقر بن محمد|میرداماد]] به عقیده نگارنده نظیر ندارد ولى همانگونه که استاد ما آقاى میرزا ابوالحسن رفیعى قزوینى فرموده است: مقامات و مراتب علمى و قدر این فیلسوف مخفى مانده است.<ref>منتخباتى از آثار حكماى الهى ايران، ج1، ص272.</ref> | استاد [[آشتیانی، سید جلالالدین|سید جلالالدین آشتیانى]] درباره ایشان چنین مىنویسد: یکى از اساتید بزرگ فلسفه و حکمت و کلام در دوران اخیر فیلسوف علامه و حکیم متأله آخوند ملا عبدالرزاق لاهیجى است که از اعاظم تلامیذ آخوند [[صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم|ملا صدرا]] و از اجله محققان عصر خود در حکمت مشاء و اشراق و یکى از بزرگترین متکلمان در چهار قرن اخیر بلکه یکى از محققترین متکلمان در دوره اسلامى مىباشد... در بین محققان بعد از خواجه به جز [[صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم|ملا صدرا]] و [[میرداماد، سید محمدباقر بن محمد|میرداماد]] به عقیده نگارنده نظیر ندارد ولى همانگونه که استاد ما آقاى میرزا ابوالحسن رفیعى قزوینى فرموده است: مقامات و مراتب علمى و قدر این فیلسوف مخفى مانده است.<ref>منتخباتى از آثار حكماى الهى ايران، ج1، ص272.</ref> | ||
==آیا آن حکیم صوفى مشرب بود== | ==آیا آن حکیم صوفى مشرب بود== | ||
| خط ۱۴۳: | خط ۱۴۱: | ||
#:آیتالله [[جوادی آملی، عبدالله|جوادى آملى]] در مورد جایگاه این کتاب مىگوید: صاحب شوارق تقریبا مهمترین کتاب کلامى شیعه را تألیف کرد.<ref>كلام جديد در گذر انديشهها، ص22.</ref> | #:آیتالله [[جوادی آملی، عبدالله|جوادى آملى]] در مورد جایگاه این کتاب مىگوید: صاحب شوارق تقریبا مهمترین کتاب کلامى شیعه را تألیف کرد.<ref>كلام جديد در گذر انديشهها، ص22.</ref> | ||
#سرمایه ایمان: گزیدهاى از گوهر مراد و حاوى تمام ابواب اعتقادات است. | #سرمایه ایمان: گزیدهاى از گوهر مراد و حاوى تمام ابواب اعتقادات است. | ||
#حاشیه بر شرح اشارات: متن آن تألیف [[ابن سینا، حسین بن عبدالله|ابن سینا]] و شرح آن از [[نصیرالدین طوسی، محمد بن محمد|خواجه نصیر طوسى]] است استاد [[آشتیانی، جلالالدین|سید جلالالدین آشتیانى]] این تألیف را حاکى از عظمت مقام علمى مؤلف آن مىداند. | #حاشیه بر شرح اشارات: متن آن تألیف [[ابن سینا، حسین بن عبدالله|ابن سینا]] و شرح آن از [[نصیرالدین طوسی، محمد بن محمد|خواجه نصیر طوسى]] است استاد [[آشتیانی، سید جلالالدین|سید جلالالدین آشتیانى]] این تألیف را حاکى از عظمت مقام علمى مؤلف آن مىداند. | ||
#حواشى بر تعلیقات حکیم خفرى بر الهیات شرح تجرید. | #حواشى بر تعلیقات حکیم خفرى بر الهیات شرح تجرید. | ||
#الکلمات الطیبه: در داورى میان [[میرداماد، سید محمدباقر بن محمد|میرداماد]] و [[صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم|ملا صدرا]] نسبت به موضوع اصالت ماهیت و وجود. | #الکلمات الطیبه: در داورى میان [[میرداماد، سید محمدباقر بن محمد|میرداماد]] و [[صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم|ملا صدرا]] نسبت به موضوع اصالت ماهیت و وجود. | ||
| خط ۱۵۴: | خط ۱۵۲: | ||
==پانویس == | ==پانویس == | ||
<references /> | <references /> | ||
==منابع مقاله== | ==منابع مقاله== | ||
[https://hawzah.net/fa/Mostabser/View/5547/%D9%84%D8%A7%D9%87%DB%8C%D8%AC%DB%8C%D8%8C-%D9%85%D9%84%D8%A7-%D8%B9%D8%A8%D8%AF-%D8%A7%D9%84%D8%B1%D8%B2%D8%A7%D9%82 پایگاه حوزه] | [https://hawzah.net/fa/Mostabser/View/5547/%D9%84%D8%A7%D9%87%DB%8C%D8%AC%DB%8C%D8%8C-%D9%85%D9%84%D8%A7-%D8%B9%D8%A8%D8%AF-%D8%A7%D9%84%D8%B1%D8%B2%D8%A7%D9%82 پایگاه حوزه] | ||
{{الگو:فیلسوفان شیعه}} | |||
{{متکلمان شیعه}} | |||
==وابستهها== | ==وابستهها== | ||
| خط ۱۷۲: | خط ۱۷۲: | ||
[[شوارق الالهام فی شرح تجرید الکلام]] | [[شوارق الالهام فی شرح تجرید الکلام]] | ||
[[يادنامه حکيم لاهيجی (مجموعه سخنرانيها و مقالات)|یادنامه حکیم لاهیجی (مجموعه | [[يادنامه حکيم لاهيجی (مجموعه سخنرانيها و مقالات)|یادنامه حکیم لاهیجی (مجموعه سخنرانیها و مقالات)]] | ||
[[سام و بهرام، | [[سام و بهرام، منظومهای از فياض لاهيجي|سام و بهرام، منظومهای از فیاض لاهیجی]] | ||
[[رده:زندگینامه]] | [[رده:زندگینامه]] | ||
[[رده:شاعران]] | |||
[[رده:تیر (1400)]] | [[رده:تیر (1400)]] | ||
[[رده:فیلسوفان]] | |||
[[رده:ادیبان]] | |||
[[رده:متکلمان شیعه]] | |||
[[رده:شاگردان صدرالمتألهین شیرازی]] | |||