محدث، سید میرهاشم
سید میرهاشم محدث (متولد ۱۳۳۱ش)، مصحح برجسته معاصر متون فارسی. وی در خانوادهای ادیب و فرهنگی متولد شد و علوم تصحیح را نزد پدرش، میرجلالالدین محدث ارموی، و نیز اساتیدی چون سید جعفر شهیدی فراگرفت. علیرغم تحصیل در رشته زیستشناسی، یکسره به تصحیح متون روی آورد و در طول بیش از سه دهه، بیش از چهل جلد از مهمترین متون تاریخی، جغرافیایی و تذکرههای فارسی، از جمله «آثار احمدی»، «خلد برین»، «مجمعالانساب» و «أنیس المؤمنین» را تصحیح و احیا کرده است.
| میرهاشم محدث | |
|---|---|
 | |
| نام کامل | سید میرهاشم محدث |
| نام پدر | سید جلالالدین محدث ارموی |
| ولادت | ۱۳۳۱ش |
| محل تولد | پاچنار تهران، ایران |
| خویشاوندان | جلال آلاحمد و شمس آلاحمد (دایی)، آقابزرگ تهرانی (دایی مادر) |
| دین | اسلام |
| مذهب | شیعه |
| پیشه | مصحح متون، پژوهشگر |
| اطلاعات علمی | |
| دانشگاه | لیسانس زیستشناسی |
| علایق پژوهشی | تصحیح متون تاریخی، ادبی و جغرافیایی فارسی |
| اساتید | |
| برخی آثار | |
داییهای او جلال آل احمد و شمس آل احمد و دایی مادرش علامه فقید شیخ آقا بزرگ طهرانی مؤلف بزرگترین کتابنامه تشیع الذریعه هستند.
ولادت
میرهاشم محدث، در دوم خرداد سال ۱۳۳۱، در خانوادهای فرهنگی، در پاچنار تهران به دنیا آمد[۱].
خاندان
خاندان او همه عالمان دین و ادب بودهاند. پدرش استاد فقید دانشکدههای ادبیات و الهیات دانشگاه تهران، دکتر میرجلالالدین محدث ارموی و داییهایش جلال آل احمد و شمس آل احمد و دایی مادرش علامه شیخ آقابزرگ طهرانی هستند[۲].
تحصیلات
دوران دبستان و دبیرستان را در مدرسه جعفری اسلامی گذراند و بنا به سفارش پدرش که مایل نبود پسرانش وارد وادی ادبیات شوند، بهناچار در رشته طبیعی دیپلم گرفت و پس از اخذ لیسانس زیستشناسی، یکسره به وادی تصحیح روی آورد. کارآموزی این هنر را در محضر پدرش که از بزرگترین و نامآورترین مصححین زمان خود بود، فراگرفت و در تصحیح کتابهایی که آن مرحوم از سال ۱۳۵۰ به بعد چاپ کرد، کمک اصلی ایشان بود. فهرست کتابهای «حکمت اسلام»، «النقض» و شرح فارسی «شهاب الأخبار» را هم او استخراج کرد. تلمذ نزد پدر و همت والای میرهاشم محدث، سبب شده است که وی یکی از سرآمدان تصحیح در دوره خود باشد و بتواند حدود چهل جلد کتاب از متون مهم تاریخی فارسی را تصحیح کند[۳].
اساتید
در سال ۱۳۶۲ وی بهعنوان کتابدار در مؤسسه لغتنامه دهخدا استخدام شد و از محضر استادان بزرگی چون دکتر سید جعفر شهیدی و دکتر سید محمد دبیرسیاقی تاکنون بهرهمند شده است[۴].
محدث در ترجمه جلد اول «معجم البلدان»، همکار مستقیم دکتر علینقی منزوی بود و دو کتاب با همکاری استاد فقید دکتر عبدالحسین نوایی چاپ کرده است. او تاکنون در بیش از ده کنگره و سمینار داخلی شرکت کرده و سخنرانی ایراد نموده است[۵].
آثار
آثار تصحیحشده توسط وی، بر چهار بخش است: الف)- تاریخ اسلام و ایران:
- آثار احمدی، تألیف احمد بن تاجالدین حسن استرآبادی؛
- تفسیر سوره یوسف؛
- أنيس المؤمنين، تألیف محمد بن اسحاق بن محمد حموی.
ب)- تاریخ جغرافیایی: مرآة البلدان؛
- ترجمه «آثار البلاد»؛
و...
ج)- تذکرهها:
- آتشکده آذر (بخش دوم)، تألیف لطفعلی بیک آذر بیگدلی؛
- نجوم السماء في تذكرة العلماء، تألیف محمدعلی آزاد کشمیری؛
- مجمع النفائس، تألیف سراجالدین علی خان آرزو؛
- صحف ابراهیم، تألیف علی ابراهیم خان خلیل بنارلی.
د)- تاریخ عمومی:
- مجمع الأنساب (بخش دوم)، تألیف محمد بن علی بن محمد شبانکارهای؛
- نظام التواريخ، تألیف قاضی ناصرالدین بیضاوی؛
- خلد برین (بخش صفویه)، تألیف محمدیوسف واله اصفهانی قزوینی؛
- لب التواريخ، اثر یحیی بن عبداللطیف قزوینی[۶].
دیگر آثار تصحیحشده توسط وی عبارت است از:
- ظهور تیمور، تألیف عباس اقبال آشتیانی؛
- مکاتبات ایران و انگلیس، تألیف سید محمدتقی مصطفوی کاشانی؛
- تاریخ قزلباش؛
- تطبیق لغات جغرافیای قدیم و جدید ایران، تألیف محمدحسن خان اعتمادالسلطنه؛
- مرآة الشرق، تألیف جیمز مرداک؛
- تاریخ مختصر ادبیات ایران، تألیف عباس اقبال آشتیانی؛
- تذکره خاوری، تألیف میرزا فضل الله خاوری شیرازی؛
- تقويم التواريخ، تألیف حاجی خلیفه چلبی؛
- مشكوة المسافرين، تألیف علیاکبر مشکوةالسلطان؛
- فهرس التواريخ، تألیف رضاقلی خان هدایت؛
- گلشن محمود، تألیف محمودمیرزا قاجار؛
و...[۷].
پانویس
منابع مقاله
بینام، «مشاهده تمام کتابهای مرتبط با میرهاشم محدث»، پاتوق کتاب فردا
وابستهها
آثار احمدی: تاریخ زندگانی پیامبر اسلام و ائمه اطهار علیهمالسلام
خلد برین (ایران در روزگار صفویان)
روضه پنجم از خلد برین (در تاریخ مغول)
مآثر الملوك؛ به ضمیمه خاتمه خلاصة الاخبار و قانون همایونی
ترجمه تقویم التواریخ (سالشمار وقایع مهم جهان از آغاز آفرینش تا سال 1085ق)
گلشن محمود: در شرح احوال تعدادی از پسران و نوادگان فتحعلیشاه
رسائل اعتمادالسلطنه: شامل بیست و چهار رساله
خلاصة الأخبار في بيان احوال الأخيار
روضه ششم و هفتم از خلد برین (تاریخ تیموریان و ترکمانان)
نجوم السماء في تراجم العلماء (شرح حال علمای شیعه قرنهای یازدهم و دوازدهم و سیزدهم هجری قمری)
تطبیق لغات جغرافیایی قدیم و جدید ایران
منظر الاولياء (در مزارات تبریز و حومه)
منهاج البيان في ما يستعمله الانسان (دو ترجمه فارسی کهن)
مشکوة المسافرين (سفرنامه تبريز - عتبات)
أنیس المؤمنین: در احوال نبی اکرم و ائمه معصومین علهیم السلام
حدائق المقربین (حدیقه پنجم) (و باب ششم و هفتم از حدیقه چهارم)