مظفر، محمدحسن
محمدحسن مظفر (۱۳۰۱-۱۳۷۵ق)، فقیه، اصولی، ادیب، شاعر و متکلم برجسته شیعه و از مراجع دینی در قرن چهاردهم هجری بود. وی در ۱۲ صفر ۱۳۰۱ق در نجف اشرف در خاندان علمی و پرآوازه آل مظفر دیده به جهان گشود. خاندان آل مظفر که نسبشان به آل مسروح میرسد، در قرن دهم هجری از مدینه به نجف هجرت کردند. پدرش شیخ محمد مظفر از عالمان برجسته نجف و مادرش دختر شیخ عبدالحسین طریحی بود. وی سه برادر دیگر به نامهای محمدرضا، محمدحسین و عبدالنی داشت که همگی از عالمان مشهور بودند. محمدحسن تحت سرپرستی پدر دانشمندش رشد کرد و در ۲۱ سالگی پدر را از دست داد. او در نزد استادان بزرگی چون آخوند خراسانی، سید محمدکاظم طباطبایی یزدی، شیخ علی بن باقر جواهری و شیخ الشریعه اصفهانی فقه و اصول آموخت و از آقابزرگ تهرانی و شیخ الشریعه اصفهانی اجازه روایت گرفت. پس از درگذشت سید محمدکاظم یزدی در ۱۳۳۷ق، به تدریس و تألیف در سطح خارج پرداخت و پس از وفات سید ابوالحسن اصفهانی در ۱۳۶۵ق، به عنوان یکی از مراجع بزرگ جهان اسلام ظهور کرد. از شاگردان او میتوان به برادرانش محمدرضا و محمدحسین مظفر، سید محمدصادق بحرالعلوم، شیخ محمدطاهر آل راضی و شیخ محمدرضا شبیبی اشاره کرد. مهمترین و مشهورترین اثر او کتاب «دلائل الصدق لنهج الحق» است که در موضوع کلام و عقاید و در پاسخ به کتاب «نهج الحق و کشف الصدق» علامه حلی نگاشته شده است. از دیگر آثار او میتوان به شرح کتاب قواعد الأحکام علامه حلی، «الإفصاح عن أحوال رواة الصحاح» (در علم رجال)، «رجال السنة في المیزان»، حاشیه بر کفایة الأصول، شرح کفایة الأصول، حاشیه بر عروة الوثقی، کتابی در فقه استدلالی، «رسالة في فروع العلم الإجمالي من الصلاة»، «وجیزة المسائل» (رساله عملیه)، حاشیه بر مناسک حج سید ابوالحسن اصفهانی و مجموعه اشعار اشاره کرد. وی سرانجام پس از عمری سرشار از علم و عمل و تقوا، در ۲۳ ربیعالاول ۱۳۷۵ق در بیمارستان کرخ بغداد درگذشت و پس از تشییع در نجف، در مقبرهای واقع در کنار جاده کوفه در کنار پدر و برادرش به خاک سپرده شد.
| محمدحسن مظفر | |
|---|---|
 مظفر، محمدحسن | |
| نام کامل | شیخ محمدحسن بن محمد بن عبدالله بن محمد بن احمد آل مظفر صیمری جزائری نجفی |
| نسب | از خاندان آل مظفر |
| نام پدر | شیخ محمد مظفر |
| ولادت | ۱۲ صفر ۱۳۰۱ قمری |
| محل تولد | نجف اشرف، عراق |
| محل زندگی | نجف اشرف |
| رحلت | ۲۳ ربیعالاول ۱۳۷۵ قمری |
| مدفن | مقبره خانوادگی در کنار جاده کوفه، نجف اشرف |
| طول عمر | ۷۴ سال |
| خویشاوندان | محمدرضا مظفر (برادر)، محمدحسین مظفر (برادر) |
| دین | اسلام |
| مذهب | شیعه |
| پیشه | فقیه، اصولی، ادیب، شاعر، متکلم، مرجع دینی |
| منصب | مرجع تقلید |
| اطلاعات علمی | |
| درجه علمی | مجتهد |
| حوزه | حوزه علمیه نجف اشرف |
| علایق پژوهشی | فقه، اصول، کلام، رجال، شعر |
| اساتید |
|
| شاگردان |
|
| برخی آثار |
|
خاندان
نسبت آل مظفر به آل مسروح میرسد که در حجاز ساکن بودند. مظفر بن عطاءالله جد اعلای این خانواده در قرن دهم هجری از مدینه به نجف هجرت کرد. او از علمایی بود که در بصره سکونت گزید. به مرور زمان و با گسترش نسل این خاندان در شهر های بصره، خرمشهر، اهواز و کربلا و بغداد و حلب و حیره و سایر شهرها پراکنده شدند.
پدرش شیخ محمد مظفر از عالمان برجسته نجف بود که بر اثر بیماری و در سن شصت و شش سالگی در سال ۱۳۲۲ق دار دنیا را وداع گفت. رسالة فی القرائة و توضیح الکلام فی شرح شرائع الاسلام در دوجلد از آثار او است.
مادرش دختر شیخ عبدالحسین طریحی بود.
او سه برادر دیگر داشت که آنان نیز از عالمان مشهور بودند. مشهورترین آنان شیخ محمدرضا مظفر و محمدحسین مظفر و شیخ عبدالنبی مظفر است.
ولادت
محمّدحسن بن شيخ محمّد بن شيخ عبدالله بن شيخ محمّد بن شيخ أحمد آل مظفر صيمري جزائري نجفي در ۱۲ صفر سال ۱۳۰۱ق در نجف اشرف به دنیا آمد.
تحصیلات
او تحت سرپرستى و رعايت پدر دانشمند و پرهيزكارش رشد و نمو كرد. 21 ساله بود كه پدرش درگذشت. محمدحسن در نزد شيخ محمدكاظم خراسانى، سيد محمد كاظم طباطبايى يزدى، و شيخ على بن باقر جواهرى و شيخ الشريعه اصفهانى، فقه و اصول آموخت و از آقا بزرگ طهرانى و شيخ الشريعه اصفهانى اجازه روايت گرفت.
پس از درگذشت سيد كاظم طباطبايى يزدى، در سال 1337ق به بحث، تدريس و تأليف در سطح خارج پرداخت. پس از وفات سيد ابوالحسن اصفهانى در سال 1365ق به عنوان يكى از مراجع بزرگ جهان اسلام ظهور كرد.
شاگردان
- شیخ محمدرضا مظفر
- شیخ محمدحسین مظفر
- آیتالله سید محمدصادق بحرالعلوم
- شیخ محمدطاهر آل راضی
- شیخ محمدرضا شبیبی
- شیخ محمدطه حویزی
وفات
او سرانجام، پس از عمرى سرشار از علم و عمل و تقوا و فضيلت در ۲۳ ربیعالاول سال 1375ق در بيمارستان كرخ در بغداد درگذشت و و پس از تشییع در نجف در مقبرهای واقع در کنار جاده کوفه کنار پدر و برادرش بهخاک سپرده شد.
آثار
- دلائل الصدق لنهج الحق
- شرح کتاب قواعد الاحکام علامه حلی
- الافصاح عن احوال رجال الصحاح
- رجال السنه فی المیزان
- حاشیه برکفایه الاصول
- شرح کفایه الاصول
- حاشیه برالعروه الوثقی
- کتابی در فقه استدلالی
- رساله فی فروع العلم الاجمالی من الصلاه
- وَجیزَةُ الْمَسائل (رساله عملیهاش)
- حاشیه بر مناسک حج سید الوالحسن اصفهانی
- حاشیه بر رساله عملیه سید ابوالحسن اصفهانی
- حاشیه بر رساله کوچک ابوالحسن اصفهانی
- حاشیه بر رساله عملیه شیخ عبدالحسین آل مبارک
- عالم فی فرد
- مجموعه اشعار
- تقریظ بر کتاب الرحله الحسینیه
منابع مقاله
- خبرگزاری رسمی حوزه
- شیخ راضی، محمدطاهر، من أعلام النجف: الشیخ محمد حسن المظفر(۱۳۰۱-۱۳۷۵ه)، پایگاه مجلات تخصصی نور، مجله: آفاق نجفیة، شماره۸، ۱۴۲۸ق، العدد 8 ISC (12 صفحه -از 171 تا 182).
- مردی، عباسعلی، کتابشناسی دلائل الصدق محمد حسن مظفر (۱۳۷۶ق)، پایگاه مجلات تخصصی نور، مجله: امامتپژوهی، تابستان۱۳۹۰ش، شماره 2 (14 صفحه - از 273 تا 286).