طباطبایی حکیم، سید محمدسعید
سيد محمدسعيد حكيم (۱۳۵۴-۱۴۴۳ق)، از مراجع تقلید شیعه در عراق و از نوادگان و شاگردان برجسته خاندان علم و فقاهت حکیم بود. وی در نجف اشرف در خانوادهای روحانی زاده شد؛ پدرش آیتالله سید محمدعلی طباطبایی حکیم و مادرش دختر آیتالله سید محسن حکیم، مرجع بزرگ جهان تشیع بود. از دهسالگی تحت تعلیم پدر قرار گرفت و مراحل تحصیلات حوزوی را با نبوغ سرشار و ذهنی فعال به سرعت پشت سر نهاد و در جوانی به درس خارج راه یافت و در حلقه خواص و محفل اندیشمندان بزرگی چون آیات عظام سید محسن حکیم، شیخ حسین حلی و سید ابوالقاسم خویی جای گرفت. وی پس از تکمیل تحصیلات، به تدریس دروس تخصصی حوزه از جمله فقه، اصول، اخلاق و تفسیر پرداخت. آیتالله حکیم در دوران رژیم بعثی صدام حسین هشت سال به زندان افتاد. پس از وفات آیتالله خویی در سال ۱۳۷۱ش، اعلان مرجعیت کرد و اعلان مرجعیت او با اقبال گسترده شیعیان عراق به تقلید از وی و آیتالله سیستانی همراه شد. از مهمترین آثار او میتوان به «المحکم فی اصول الفقه»، مجموعه چندجلدی «مصباح المنهاج» (شرحی بر منهاج الصالحین آیتالله حکیم)، رساله عملیه «منهاج الصالحین»، «حواریات فقهیه»، «الأصولیة و الأخباریة» و نیز آثاری در موضوعات نوپدید مانند «فقه الکمبیوتر و الإنترنت» و «فقه الإستنساخ البشری» اشاره کرد. وی سرانجام در ۲۵ محرم ۱۴۴۳ق بر اثر عارضه قلبی در ۸۷ سالگی در نجف اشرف درگذشت و پس از تشییع در کربلا و نجف، در مقبره آیتالله سید محسن حکیم در جوار حرم مطهر علوی به خاک سپرده شد.
| سید محمدسعید طباطبایی حکیم | |
|---|---|
 طباطبایی حکیم، محمد سعید | |
| نام کامل | سید محمدسعید بن سید محمدعلی طباطبایی حکیم |
| نسب | طباطبایی |
| نام پدر | سید محمدعلی طباطبایی حکیم |
| ولادت | ۸ ذیالقعده ۱۳۵۴ قمری (۱۳۱۴ شمسی / ۱۹۳۵ میلادی) |
| محل تولد | نجف اشرف، عراق |
| محل زندگی | نجف اشرف |
| رحلت | ۲۵ محرم ۱۴۴۳ قمری (۱۲ شهریور ۱۴۰۰ شمسی) |
| مدفن | مقبره آیتالله سید محسن حکیم، حرم امام علی(ع)، نجف اشرف |
| طول عمر | ۸۷ سال |
| خویشاوندان | سید محسن حکیم (نیای مادری)، شهید محمدباقر حکیم (خواهرزاده) |
| دین | اسلام |
| مذهب | شیعه دوازده امامی |
| پیشه | فقیه، مجتهد، مرجع تقلید |
| منصب | مرجع تقلید شیعه |
| اطلاعات علمی | |
| حوزه | حوزه علمیه نجف اشرف |
| علایق پژوهشی | فقه، اصول فقه، تفسیر، اخلاق |
| اساتید | |
| شاگردان |
|
| برخی آثار | |
| وبگاه رسمی | |
| http://www.alhakeem.com/fa/ | |
ولادت
در هشتم ماه ذىالقعده سال 1354ق برابر با 1314ش به دنيا آمد. پدرش آيتالله سيد محمدعلى طباطبائى حكيم(ره) و مادرش صبيه بزرگ مرجع جهان تشيع مرحوم آيتالله حاج سيد محسن حكيم(ره) مىباشد.
تحصیلات
سيد محمد سعيد چون به سن 10 سالگى رسيد، پدر فرزانهاش به تعليم و تربيت او پرداخت و تا آخرين مراحل سطوح عالى حوزه همراه و همدم او بود. ايشان با نبوغ سرشار و ذهن فعال و شور و شوق فراوان با فرزانگى و چالاكى در مدتّى كوتاه به سرعت اين مراحل را پشت سر گذشت و هنوز جوانى بيش نبود كه به حوزه درس خارج راه يافت و در حلقه خواص و محفل ويژه انديشمندان و گفتگوهاى عالمان و فرهيختگان وارستهاى چون آيات عظام سيد محسن حكيم، حاج شيخ حسين حلى و آيتالله خوئى جاى گرفت.
اساتید
ایشان پس از تکمیل تحصیلات حوزوی، دروس تخصصی حوزه نظیر فقه و اصول فقه و اخلاق و تفسیر را تدریس میکردند.
این مرجع تقلید در دوران رژیم بعثی صدام حسین هشت سال به زندان افتاد.
ایشان پس از وفات آیتالله سید ابوالقاسم خویی در سال 1371ش، اعلان مرجعیت کرد. اعلان مرجعیت او توأم با اقبال شیعیان عراق به تقلید از وی و آیتالله سیستانی گردید.
شاگردان
- شيخ حسين فرج عمران قطيفى
- مرحوم سيد عبدالرزاق حكيم
- حاج شيخ باقر ايروانى
- سيد محمد جعفر حكيم
- حاج شيخ على كورانى
- سيد عبدالمنعم حكيم
- حاج شيخ هادى آل راضى
- سيد عبدالامير سلمان
- سيد صادق حكيم
- حاج شيخ عبدالحسين آل صادق عاملى
وفات
این عالم ربانی سرانجام در تاریخ جمعه 12 شهریور سال 1400ش، برابر با 25 محرم الحرام سال 1443ق در سن 87 سالگی بر اثر عارضه قلبی در نجف اشرف درگذشت. [۱] و پس از مراسم تشییع در کربلای معلا، و نجف اشرف و اقامه نماز بر پیکر ایشان به امامت برادر ایشان سید محمدتقی حکیم [۲] در مقبره آیتالله سید محسن حکیم نزدیک حرم مطهر علوی به خاک سپرده شد.
آثار
- المحكم فى اصول الفقه
- دوره فقهى «مصباح المنهاج» كه شرحى بر فقه استدلالى «منهاج الصالحين» آيتالله سيد محسن حكيم است.
- رساله عمليه به نام «منهاج الصالحين».
- مناسك حج و عمره.
- حاشيهاى جامع بر كتاب اصولى (كفايه) آخوند خراسانى.
- حاشيهاى جامع بر كتاب اصولى(رسائل) شيخ انصارى.
- حاشيهاى جامع بر كتاب فقهى(مكاسب) شيخ انصارى.
- مجموعه «تهذيب علم الاصول
- جزوهاى بنام «المرشد المغترب»
- نامهاى پدرانه
- احكام فقهى
- فقه استنساخ البشرى
- فقه القضاء
- فقه الكومبيوتر
- الفتاوى
- الاصوليه و الاخباریه
- المرجعيةالدينية
- رساله توجيهيه راهنماى حجاج
- الكافى فى اصول الفقه[۳]
پانویس
منابع مقاله
وابستهها
الأصولية و الأخبارية بين الأسماء و الواقع
الأحکام الفقهية؛ العبادات و المعاملات
منهاج الصالحين (محمدسعید حکیم)
مصباح المنهاج؛ المزارعة، المساقاة، الجعالة، السبق، الرماية، الشركة، المضاربة، الوديعة، العارية
فقه الإستنساخ البشري و الخلايا الجذعية و فتاوي طبية
فقه العلاقات الإجتماعية بين الرجل و المرأة الأجنبية
مرشد المغترب - توجیهات و فتاوی
المحکم في أصول الفقه (طباطبایی حکیم)
التنقیح: تعلیقة موسعة علی فرائد الأصول للشیخ الأنصاری قدسسره
حفلات الأعراس آدابها و احکامها
رساله سماحه المرجعالديني الکبير السيد محمد سعيد الحکيم (دام ظله الشريف) الي الشعب العراقي العزيز
فاجعة الطف: ابعادها، ثمراتها، توقيتها
الفقه الميسر (العبادات و المعاملات)
مصباح المنهاج: الإجتهاد و التقليد
رسالة أبویة و مسائل تهم طلبة الحوزة و المبلغین
رساله توجیهیه الی التربویین العراقیین
توضیح المسائل (عبادات و معاملات)