ویکی‌نور

سعیدی، سید غلامرضا

سید غلامرضا سعیدی (۱۲۷۴ – ۱۳۶۷ش)، نویسنده، مترجم و روزنامه‌نگار برجستهٔ معاصر ایران و از پیشروان نهضت اسلامی بود. او که در روستای نوزاد بیرجند زاده شد، با فراگیری زبان‌های عربی، فرانسوی و انگلیسی و سفر به هند و آشنایی با اندیشه‌های سید جمال‌الدین اسدآبادی و محمد اقبال لاهوری، مسیر بیداری اسلامی را در پیش گرفت. سعیدی با ترجمه و تألیف بیش از ۹۰ اثر، از جمله ترجمهٔ کتاب «عذر تقصیر به پیشگاه محمد و قرآن»، و نیز نگارش کتاب «خطر جهود برای ایران و اسلام» و مقالات متعدد در دفاع از فلسطین و نقد صهیونیسم، نقشی مهم در آگاهی‌بخشی دینی و سیاسی جامعهٔ ایران ایفا کرد. او همچنین از مؤسسان اتحادیه مسلمین ایران و از فعالان فرهنگی مسجد هدایت و حسینیه ارشاد بود.

سید غلامرضا سعیدی
NUR05633.jpg
نام کاملسید غلامرضا بن سید محمد بن سید حسین
نام‌های دیگرسید غلامرضا سعیدی بیرجندی
نسبسادات حسینی (منتسب به میرآفتاب)
نام پدرسید محمد
ولادت۱۲۷۴ هجری شمسی (۱۳۱۴ هجری قمری)
محل تولدروستای نوزاد، درمیان، بیرجند، ایران
محل زندگیبیرجند، تهران، قم
رحلت۲۲ آذر ۱۳۶۷ هجری شمسی
مدفنقم، حرم حضرت فاطمه معصومه(س)
طول عمر۹۳ سال
فرزندانبی‌بی عالیه (همسر سید جعفر شهیدی)، هادی، مهدی
دیناسلام
مذهبشیعه
پیشهنویسنده، مترجم، روزنامه‌نگار
اطلاعات علمی
دانشگاهمدرسه شوکتیه بیرجند، دانشگاه علیگر هند
علایق پژوهشیمعارف اسلامی، بیداری جهان اسلام، غرب‌شناسی
اساتیدآقا میرزا محمد حسین بیرجندی، آیت‌الله سید محمد حسین کاشف الغطاء
شاگردانعلی شریعتی، مصطفی چمران
برخی آثار

ولادت

سید غلامرضا سعیدی در سال ۱۲۷۴ هجری شمسی (مطابق با اوایل ۱۳۱۴ هجری قمری) در روستای «نوزاد» از توابع شهرستان درمیان (مؤمن‌آباد) در استان خراسان جنوبی (بیرجند) دیده به جهان گشود.[۱] پدرش سید محمد از سادات حسینی نسب و منتسب به سادات «میرآفتاب» بود و مادرش بی‌بی رقیه نیز از سادات حسینی به شمار می‌رفت.[۲] بر اساس روایتی، مادرش پیش از تولد وی در خواب، حضرت امام رضا(ع) را دید که کبوتری به او هدیه داد؛ از همین رو نوزاد را «غلامرضا» نام نهاد.[۳] او تنها فرزند ذکور خانواده بود و دو خواهر داشت.[۳]

تحصیلات

سعیدی تحصیلات ابتدایی را در مکتب‌خانهٔ روستای نوزاد آغاز کرد و تا سن ۸ سالگی در آنجا به یادگیری خواندن و نوشتن و مبانی دینی پرداخت.[۲] سپس همراه خانواده به بیرجند مهاجرت کرد و در مدرسهٔ «شوکتیه» که تازه‌تأسیس شده بود، ثبت‌نام نمود.[۱]

مدرسه شوکتیه به تقلید از دارالفنون تهران تأسیس شده بود و دروس آن تلفیقی از علوم قدیم و جدید بود.[۴] سعیدی حدود هفت سال در این مدرسه به تحصیل پرداخت و زبان‌های عربی و فرانسه را به خوبی فراگرفت.[۱] او زبان انگلیسی را نیز در خارج از مدرسه آموخت.[۱]

پس از اتمام تحصیل در شوکتیه، سعیدی برای ادامه تحقیقات به هندوستان سفر کرد و در دانشگاه علیگر (علیگره) با افکار و اندیشه‌های متفکران اسلامی از جمله علامه محمد اقبال لاهوری آشنا شد.[۲] او همچنین در این سفرها و سفرهای بعدی خود به عراق (۱۳۲۳ش) با آیت‌الله شیخ محمدحسین کاشف الغطاء و در پاکستان با سید ابوالاعلی مودودی دیدار کرد و از محضر آنان بهره برد.[۴][۵]

فعالیت‌ها

سعیدی پس از بازگشت از هند، مدتی در بانک مشغول به کار شد و سپس به تدریس در مدرسه شوکتیه پرداخت.[۲] وی از همان سال‌های جوانی با مطبوعات همکاری داشت و مقالات متعددی در نشریات مختلف به چاپ رساند.

در سال ۱۳۱۳ شمسی، سعیدی با احمد کسروی در مجله «پیمان» همکاری کرد، اما پس از دو سال و مشاهده انحرافات فکری کسروی، همکاری خود را با او قطع کرد و به او اخطار داد که «هذا فراق بینی و بینك».[۶]

در سال ۱۳۲۴ شمسی، سعیدی با همکاری برخی از دوستان همفکر، «اتحادیه مسلمین ایران» را تأسیس کرد.[۲] وی در سال ۱۳۲۷ به انگلستان سفر کرد و در کنگره اسلامی مسلمانان شرکت نمود.[۲] او همچنین دو بار به حج مشرف شد. بار دوم (در سال‌های بعد از تأسیس حسینیه ارشاد) به همراه جمعی از فضلا از جمله استاد مرتضی مطهری، محمدتقی جعفری و سید هادی خسروشاهی بود.[۳]

سعیدی از نخستین نظریه‌پردازانی بود که پیشنهاد کرد شهرهای مکه و مدینه باید به صورت بین‌المللی اداره شوند.[۲] او به مسائل جهان اسلام، به ویژه استقلال پاکستان، مبارزات مسلمانان الجزایر و فلسطین، توجه ویژه‌ای داشت و کتاب‌ها و مقالات متعددی در این زمینه‌ها منتشر کرد.

سعیدی در مبارزات ملی شدن صنعت نفت در کنار آیت‌الله کاشانی تلاشگری خستگی‌ناپذیر بود و بیش از دو سال با او همکاری نزدیک داشت.[۱] وی همچنین با نوشتن کتاب «خطر جهود برای ایران و اسلام» (۱۳۳۵ش) و افشاگری علیه صهیونیسم، مورد تعقیب ساواک قرار گرفت و به بازنشستگی اجباری از بانک ملی مجبور شد.[۴]

او در تهران، در مسجد هدایت، حسینیه ارشاد و انجمن‌های اسلامی دانشجویان، مهندسین و پزشکان حضور فعال داشت و با شخصیت‌هایی چون مرتضی مطهری، سید محمود طالقانی، علی شریعتی و سید جعفر شهیدی (داماد ایشان) همکاری می‌کرد.[۴]

مقام معظم رهبری شهید، آیت‌الله سید علی خامنه‌ای، سعیدی را در پیام تسلیت خود «عنصر صدیق و دلسوز و خدمتگزار اسلام» و «از پیشروان نهضت اسلامی در ایران» توصیف کرده‌اند.

وفات

سید غلامرضا سعیدی در شامگاه روز سه‌شنبه ۲۲ آذر ماه ۱۳۶۷ هجری شمسی (مطابق با ۴ جمادی‌الاول ۱۴۰۹ قمری) در سن ۹۳ سالگی در شهر بیرجند درگذشت.[۱][۷] پیکر او به قم منتقل شد و در قبرستان ابوحسین (واقع در جوار حرم حضرت فاطمه معصومه(س)) به خاک سپرده شد.[۱] بر سنگ مزار او شعری از دامادش سید جعفر شهیدی حک شده است.[۶]

آثار

سعیدی با تسلط بر زبان‌های عربی، فرانسوی، انگلیسی و اردو، آثار بسیاری را ترجمه و تألیف کرد. خود او در مصاحبه‌ای تعداد آثارش را نزدیک به ۶۰ جلد اعلام کرده بود، اما برخی منابع تعداد آن‌ها را بالغ بر ۹۰ جلد دانسته‌اند.[۴][۸] مهم‌ترین آثار او عبارتند از:

ترجمه‌ها

  • عذر تقصیر به پیشگاه محمد و قرآن (تألیف جان دیون پورت) – این کتاب در سال ۱۳۳۸ به عنوان کتاب برگزیده سال انتخاب شد.
  • اسلام و طب جدید یا معجزات علمی قرآن (تألیف دکتر عبدالعزیز اسماعیل پاشا) – ۱۳۲۲ش
  • جنگ و صلح در قانون اسلام (تألیف دکتر مجید خدوری) – ۱۳۳۵ش
  • رسول اکرم در میدان جنگ (تألیف دکتر محمد حمیدالله) – ۱۳۳۶ش
  • پیشرفت سریع اسلام (تألیف دکتر لورا واکسیا واگلیری) – ۱۳۳۷ش
  • برنامه انقلاب اسلامی (تألیف سید ابوالاعلی مودودی) – ۱۳۴۰ش
  • مبادی اسلام و فلسفه احکام (تألیف سید ابوالاعلی مودودی) – ۱۳۴۲ش
  • داستانهایی از زندگی پیغمبر ما (تألیف ممتاز احمد) – ۱۳۴۵ش
  • عمار یاسر پیشاهنگ اسلام و پرچمدار علی(ع) (تألیف صدرالدین شرف‌الدین) – ۱۳۴۵ش
  • فرد و اجتماع (تألیف محمد قطب) – ۱۳۴۵ش
  • منشور جهانی اسلام (تألیف دکتر محمد رفیع‌الدین) – ۱۳۴۶ش
  • ماجرای سقیفه یا اولین توطئه در اسلام (تألیف علامه محمد رضا مظفر) – ۱۳۴۷ش
  • اسلام و غرب (تألیف دکتر احمد خورشید) – ۱۳۴۷ش
  • نقش اسلام در برابر غرب (تألیف مارگرت مارکوس) – ۱۳۴۸ش
  • ۲۴ ساعت آخر زندگی جمال عبدالناصر (تألیف محمد حسنین هیکل) – ۱۳۵۰ش
  • کمونیزم و اخلاق – ۱۳۵۲ش
  • تربیت از دیدگاه قرآن (تألیف دکتر محمد فاضل جمالی) – ۱۳۵۴ش

تألیفات

  • خطر جهود برای ایران و اسلام (۱۳۳۵ش) – به دلیل انتشار این کتاب، سعیدی توسط ساواک تحت تعقیب قرار گرفت.
  • پاکستان (۱۳۲۶ش)
  • مسئله کشمیر (۱۳۲۸ش)
  • قائد اعظم محمد علی جناح
  • چهار مقاله درباره بزرگترین مرد تاریخ یا نجات دهنده بشر محمد(ص)
  • اقبال‌شناسی (۱۳۳۸ش)
  • فریاد فلسطین و حریق مسجد الاقصی (۱۳۵۰ش)
  • اسلام به زبان ساده (برای کودکان و نوجوانان) (۱۳۵۳ش)
  • مفخر شرق، سید جمال الدین اسدآبادی (۱۳۵۴ش)
  • الجزایر پیروز
  • الجزایر خونین
  • پیمان جوانمردان (۱۳۴۴ش)
  • عایشه همسر پیغمبر(ص)
  • جلوه حق در اندونزی
  • فلسفه اقبال
  • انگیزیسیون یا محکمه تفتیش عقاید

مقالات

سعیدی ده‌ها مقاله در نشریات مختلف از جمله «درسهایی از مکتب اسلام»، «آئین اسلام»، «نامه آستان قدس»، «مکتب تشیع»، «آموزش و پرورش»، «کیهان فرهنگی» و «اطلاعات سیاسی - اقتصادی» منتشر کرده است.[۸] موضوعات مقالات او عمدتاً شامل مباحث اسلامی، انتقاد از استعمار و صهیونیسم، معرفی اسلام به زبان جوانان، و بررسی اوضاع مسلمانان جهان (به ویژه در هند، پاکستان، فلسطین، الجزایر و اندونزی) بود.

پانویس

  1. ↑ ۱٫۰ ۱٫۱ ۱٫۲ ۱٫۳ ۱٫۴ ۱٫۵ ۱٫۶ پایگاه حوزه نت: سید غلامرضا سعیدی
  2. ↑ ۲٫۰ ۲٫۱ ۲٫۲ ۲٫۳ ۲٫۴ ۲٫۵ ۲٫۶ دانشگاه بیرجند، موزه: استاد سید غلامرضا سعیدی
  3. ↑ ۳٫۰ ۳٫۱ ۳٫۲ وبلاگ شخصی استاد سعیدی
  4. ↑ ۴٫۰ ۴٫۱ ۴٫۲ ۴٫۳ ۴٫۴ پایگاه اطلاع‌رسانی دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت‌الله خامنه‌ای: عنصری دلسوز از پیشروان نهضت اسلامی ایران
  5. ↑ مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی: سید غلامرضا سعیدی
  6. ↑ ۶٫۰ ۶٫۱ دانشگاه بیرجند، تقویم: سالروز درگذشت استاد سید غلامرضا سعیدی
  7. ↑ دانشگاه بیرجند، تقویم: سالروز درگذشت استاد سید غلامرضا سعیدی
  8. ↑ ۸٫۰ ۸٫۱ پایگاه نورمگز: سعیدی، سید غلامرضا

منابع مقاله

وابسته‌ها

برگرفته از «https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=سعیدی،_سید_غلامرضا&oldid=826631»