موسوی بجنوردی، سید محمدکاظم
| سید محمدکاظم موسوی بجنوردی | |
|---|---|
 موسوی بجنوردی، محمدکاظم | |
| نام کامل | سید محمدکاظم موسوی بجنوردی |
| نامهای دیگر | بجنوردی، محمدکاظم |
| نام پدر | سید حسن موسوی بجنوردی |
| ولادت | ۱۳۲۱ شمسی (۱۳۶۲ قمری) |
| محل تولد | نجف اشرف، عراق |
| محل زندگی | نجف، تهران |
| خویشاوندان | سید محمد موسوی بجنوردی (برادر)، سید ابوالحسن اصفهانی (نیای مادری) |
| دین | اسلام |
| مذهب | شیعه |
| پیشه | نویسنده، مترجم، سیاستمدار، پژوهشگر، ویراستار |
| منصب | بنیانگذار و مدیر مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی (از ۱۳۶۲ش)، رئیس سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران (۱۳۷۶-۱۳۸۴ش) |
| اطلاعات علمی | |
| علایق پژوهشی | تاریخ اسلام، فرهنگ و تمدن اسلامی، دائرةالمعارفنویسی |
| اساتید |
|
| برخی آثار |
|
محمدكاظم موسوى بجنوردى (متولد۱۳۲۱ش)، نویسنده، مترجم، سیاستمدار و پژوهشگر برجسته ایرانی و بنیانگذار مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی است. وی در نجف اشرف در خانوادهای روحانی و علمی زاده شد؛ پدرش آیتالله سید حسن بجنوردی از مراجع بزرگ شیعه و مادرش نواده آیتالله سید ابوالحسن اصفهانی بود. تحصیلات ابتدایی و متوسطه را در مدرسه علوی نجف گذراند و همزمان ادبیات عرب، فقه و اصول را نزد پدر و برادرش و نیز آیات عظام فیروزآبادی فراگرفت. در ۱۷ سالگی به ایران آمد و در تهران منطق و فلسفه را نزد سید علی هاشمی و فقه و اصول را نزد شریعتمدار رشتی آموخت. در ۱۳۴۱ش حزب ملل اسلامی را تشکیل داد و در ۱۳۴۴ش دستگیر و به اعدام محکوم شد که با تخفیف به حبس ابد تبدیل گردید. وی ۱۴ سال در زندان به سر برد و در این مدت فقه و اصول را نزد آیتالله انوری و پس از زندان فلسفه را نزد دکتر ابراهیمی دینانی و فصوص ابن عربی را نزد دکتر سید جعفر سجادی فراگرفت. پس از پیروزی انقلاب اسلامی آزاد شد و مدتی به مشاغل دولتی و نمایندگی مجلس اشتغال داشت، اما بهزودی تمام وقت خود را وقف اهداف فرهنگی کرد و در ۱۳۶۲ش مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی را بنیان نهاد. وی هماکنون مدیریت علمی این مرکز را بر عهده دارد و سرویراستاری مجموعههای ارزشمندی چون دائرةالمعارف بزرگ اسلامی (۳۵ جلد)، دانشنامه ایران (۳۰ جلد) و دائرة المعارف الإسلامیة الکبری را انجام داده است. از دیگر آثار او میتوان به ترجمه کتاب «اقتصادنا» شهید صدر، مجموعه مقالات «اسلام، پژوهشی تاریخی و فرهنگی» و کتاب خاطرات «مسی به رنگ شفق» اشاره کرد. ایشان برگزیده رتبه اول جشنواره خوارزمی نیز میباشد.
سید محمد موسوى بجنوردى برادر ایشان است.
ولادت
به سال 1321ش، برابر با 1362ق، در خانوادهاى روحانى در نجف اشرف زاده شد.
پدرش مرحوم آیتالله سید حسن بجنوردی از دانشمندان و مراجع بلندپایۀ تشیع بود، و مادرش نوادۀ مرحوم سیدابوالحسن اصفهانی، مرجع بزرگ شیعه در نجف اشرف به شمار میرفت.
تحصیلات
تحصيلات ابتدايى و متوسطه را در مدرسه ايرانيان (مدرسه علوى) در نجف اشرف گذراند.
وى در كنار تحصيلات ابتدايى و متوسطه، به تحصيل ادبيات عرب و فقه و اصول نزد پدر و برادرش حضرت آيتالله حاج مهدى و مرحوم آيتالله آقاى سيد محمد فيروزآبادى پرداخت. در سال 1339، در سن 17 سالگى به ايران (تهران) سفر كرد و منطق و فلسفه را نزد آقاى سيد على هاشمى و فقه و اصول را نزد آقاى شريعتمدار رشتى به تحصيل پرداخت. تحصيلات ايشان به اين مرحله از زندگى وى منتهى نشد. در دوران زندان، فقه و اصول را نزد آيتالله انورى و پس از زندان فلسفه را نزد دكتر ابراهيمى دينانى، «فصوص» ابن عربى را نزد دكتر سيد جعفر سجادى و درس خارج فقه و اصول را نزد برادرش آموخت.
ايشان در سال 1341، حزب ملل اسلامى را تشكيل داد و در سال 1344، دستگير و به اعدام محكوم شد و سپس حكم وى با يك درجه تخفيف به حبس ابد تبديل گرديد.
فعالیتهای سياسى سيد كاظم كه منجر به دستگيرى او و قريب به 14 سال زندان شد، گرچه وى را از پيگيرى اهداف فرهنگى براى مدتى بازداشت، ولى زندان فرصت خوبى براى بازسازى فكرى و تعميق مطالعات تاريخى و فرهنگى در اختيار او نهاد و اجازه داد تا بيش از پيش به تفكر درباره راههاى نيل به خودآگاهى و خودباورى فرهنگى بپردازد. نتيجه اين تفكرات، پس از پيروزى انقلاب اسلامى و آزادى بجنوردى از زندان ظاهر شد. وى پس از مدت كوتاهى فعاليت در مشاغل بلندپايه دولتى و نمايندگى مردم در مجلس قانونگذارى ايران[۱]، اوقات خود را يكسره وقف تحقق اهداف بلند فرهنگى گردانيد و مركز دائرةالمعارف بزرگ اسلامى را بنيان نهاد[۲] ايشان هماكنون مديريت علمى مركز مزبور را بر عهده دارد. محمدكاظم موسوى بجنوردى، برگزيده رتبه اول جشنواره خوارزمى است.
آثار
- طرح دايرةالمعارف بزرگ اسلامی
- اسلام، پژوهشی تاريخی و فرهنگی (مجموعه مقالات)
- خاطرات
- مسی به رنگ شفق (خاطرات)
- نشست تخصصی حزب ملل اسلامی، مجموعه سخنرانیها و ضمايم
- ترجمه كتاب إقتصادنا تأليف مرحوم سيد محمدباقر صدر؛
- ويراستارى دايرةالمعارف بزرگ اسلامى، در 35 جلد به سه زبان فارسى، عربى و انگليسى و دانشنامه ايران در 30 جلد؛
- نظارت بر تأليف: «جوامع ايران در چهارده جلد»، «جغرافياى جامع ايران در 5 جلد»، «سير انديشه سياسى در جهان اسلام»، «آذربايجان، تاريخ و فرهنگ»، «كردستان، تاريخ و فرهنگ»، «بلوچستان، تاريخ و فرهنگ»، «دانشنامه خليج فارس» و «فهرستواره كتابهاى فارسى».
پانویس
منابع مقاله
- مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی
- برگرفته از سايت تبيان در تاريخ 17 ارديبهشتماه سال 1392.
- مجلس شورای اسلامی ایران