موسوی بجنوردی، سید محمدکاظم
محمدكاظم موسوى بجنوردى (متولد۱۳۲۱ش)، نویسنده، مترجم، سیاستمدار و پژوهشگر برجسته ایرانی و بنیانگذار مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی است. وی در نجف اشرف در خانوادهای روحانی و علمی زاده شد؛ پدرش آیتالله سید حسن بجنوردی از مراجع بزرگ شیعه و مادرش نواده آیتالله سید ابوالحسن اصفهانی بود. تحصیلات ابتدایی و متوسطه را در مدرسه علوی نجف گذراند و همزمان ادبیات عرب، فقه و اصول را نزد پدر و برادرش و نیز آیات عظام فیروزآبادی فراگرفت. در ۱۷ سالگی به ایران آمد و در تهران منطق و فلسفه را نزد سید علی هاشمی و فقه و اصول را نزد شریعتمدار رشتی آموخت. در ۱۳۴۱ش حزب ملل اسلامی را تشکیل داد و در ۱۳۴۴ش دستگیر و به اعدام محکوم شد که با تخفیف به حبس ابد تبدیل گردید. وی ۱۴ سال در زندان به سر برد و در این مدت فقه و اصول را نزد آیتالله انوری و پس از زندان فلسفه را نزد دکتر ابراهیمی دینانی و فصوص ابن عربی را نزد دکتر سید جعفر سجادی فراگرفت. پس از پیروزی انقلاب اسلامی آزاد شد و مدتی به مشاغل دولتی و نمایندگی مجلس اشتغال داشت، اما بهزودی تمام وقت خود را وقف اهداف فرهنگی کرد و در ۱۳۶۲ش مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی را بنیان نهاد. وی هماکنون مدیریت علمی این مرکز را بر عهده دارد و سرویراستاری مجموعههای ارزشمندی چون دائرةالمعارف بزرگ اسلامی (۳۵ جلد)، دانشنامه ایران (۳۰ جلد) و دائرة المعارف الإسلامیة الکبری را انجام داده است. از دیگر آثار او میتوان به ترجمه کتاب «اقتصادنا» شهید صدر، مجموعه مقالات «اسلام، پژوهشی تاریخی و فرهنگی» و کتاب خاطرات «مسی به رنگ شفق» اشاره کرد. ایشان برگزیده رتبه اول جشنواره خوارزمی نیز میباشد.
| سید محمدکاظم موسوی بجنوردی | |
|---|---|
 موسوی بجنوردی، محمدکاظم | |
| نام کامل | سید محمدکاظم موسوی بجنوردی |
| نامهای دیگر | بجنوردی، محمدکاظم |
| نام پدر | سید حسن موسوی بجنوردی |
| ولادت | ۱۳۲۱ شمسی (۱۳۶۲ قمری) |
| محل تولد | نجف اشرف، عراق |
| محل زندگی | نجف، تهران |
| خویشاوندان | سید محمد موسوی بجنوردی (برادر)، سید ابوالحسن اصفهانی (نیای مادری) |
| دین | اسلام |
| مذهب | شیعه |
| پیشه | نویسنده، مترجم، سیاستمدار، پژوهشگر، ویراستار |
| منصب | بنیانگذار و مدیر مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی (از ۱۳۶۲ش)، رئیس سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران (۱۳۷۶-۱۳۸۴ش) |
| اطلاعات علمی | |
| علایق پژوهشی | تاریخ اسلام، فرهنگ و تمدن اسلامی، دائرةالمعارفنویسی |
| اساتید |
|
| برخی آثار |
|
سید محمد موسوى بجنوردى برادر ایشان است.
ولادت
به سال 1321ش، برابر با 1362ق، در خانوادهاى روحانى در نجف اشرف زاده شد.
پدرش مرحوم آیتالله سید حسن بجنوردی از دانشمندان و مراجع بلندپایۀ تشیع بود، و مادرش نوادۀ مرحوم سیدابوالحسن اصفهانی، مرجع بزرگ شیعه در نجف اشرف به شمار میرفت.
تحصیلات
تحصيلات ابتدايى و متوسطه را در مدرسه ايرانيان (مدرسه علوى) در نجف اشرف گذراند.
وى در كنار تحصيلات ابتدايى و متوسطه، به تحصيل ادبيات عرب و فقه و اصول نزد پدر و برادرش حضرت آيتالله حاج مهدى و مرحوم آيتالله آقاى سيد محمد فيروزآبادى پرداخت. در سال 1339، در سن 17 سالگى به ايران (تهران) سفر كرد و منطق و فلسفه را نزد آقاى سيد على هاشمى و فقه و اصول را نزد آقاى شريعتمدار رشتى به تحصيل پرداخت. تحصيلات ايشان به اين مرحله از زندگى وى منتهى نشد. در دوران زندان، فقه و اصول را نزد آيتالله انورى و پس از زندان فلسفه را نزد دكتر ابراهيمى دينانى، «فصوص» ابن عربى را نزد دكتر سيد جعفر سجادى و درس خارج فقه و اصول را نزد برادرش آموخت.
ايشان در سال 1341، حزب ملل اسلامى را تشكيل داد و در سال 1344، دستگير و به اعدام محكوم شد و سپس حكم وى با يك درجه تخفيف به حبس ابد تبديل گرديد.
فعالیتهای سياسى سيد كاظم كه منجر به دستگيرى او و قريب به 14 سال زندان شد، گرچه وى را از پيگيرى اهداف فرهنگى براى مدتى بازداشت، ولى زندان فرصت خوبى براى بازسازى فكرى و تعميق مطالعات تاريخى و فرهنگى در اختيار او نهاد و اجازه داد تا بيش از پيش به تفكر درباره راههاى نيل به خودآگاهى و خودباورى فرهنگى بپردازد. نتيجه اين تفكرات، پس از پيروزى انقلاب اسلامى و آزادى بجنوردى از زندان ظاهر شد. وى پس از مدت كوتاهى فعاليت در مشاغل بلندپايه دولتى و نمايندگى مردم در مجلس قانونگذارى ايران[۱]، اوقات خود را يكسره وقف تحقق اهداف بلند فرهنگى گردانيد و مركز دائرةالمعارف بزرگ اسلامى را بنيان نهاد[۲] ايشان هماكنون مديريت علمى مركز مزبور را بر عهده دارد. محمدكاظم موسوى بجنوردى، برگزيده رتبه اول جشنواره خوارزمى است.
آثار
- طرح دايرةالمعارف بزرگ اسلامی
- اسلام، پژوهشی تاريخی و فرهنگی (مجموعه مقالات)
- خاطرات
- مسی به رنگ شفق (خاطرات)
- نشست تخصصی حزب ملل اسلامی، مجموعه سخنرانیها و ضمايم
- ترجمه كتاب إقتصادنا تأليف مرحوم سيد محمدباقر صدر؛
- ويراستارى دايرةالمعارف بزرگ اسلامى، در 35 جلد به سه زبان فارسى، عربى و انگليسى و دانشنامه ايران در 30 جلد؛
- نظارت بر تأليف: «جوامع ايران در چهارده جلد»، «جغرافياى جامع ايران در 5 جلد»، «سير انديشه سياسى در جهان اسلام»، «آذربايجان، تاريخ و فرهنگ»، «كردستان، تاريخ و فرهنگ»، «بلوچستان، تاريخ و فرهنگ»، «دانشنامه خليج فارس» و «فهرستواره كتابهاى فارسى».
پانویس
منابع مقاله
- مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی
- برگرفته از سايت تبيان در تاريخ 17 ارديبهشتماه سال 1392.
- مجلس شورای اسلامی ایران