طباطبایی قمی، سید حسن
سيد حسن طباطبايى قمى (۱۲۹۰-۱۳۸۶ش)، مجتهد، فقیه و از مبارزان برجسته علیه حکومت پهلوی و فرزند ارشد آیتالله سید حسین طباطبایی قمی از مراجع بزرگ تقلید بود. وی در مشهد زاده شد و دوران کودکی را در این شهر سپری کرد. در پی فرمان رضاشاه مبنی بر کشف حجاب اجباری در سال ۱۳۱۴ش و ابراز مخالفت پدرش، همراه خانواده ناچار به ترک ایران و اقامت در عراق گردید. در آنجا تحصیلات خود را در حوزههای علمیه کربلا و نجف ادامه داد و سالیان دراز از محضر بزرگانی چون میرزای نائینی، آقا ضیاءالدین عراقی، شیخ محمدحسین اصفهانی (کمپانی) و شیخ محمدکاظم شیرازی بهره برد و به درجه اجتهاد رسید. پس از رحلت پدر، برای اداره حوزه علمیه مشهد و تربیت طلاب به زادگاه خود بازگشت. وی در دهه چهل شمسی به اقدامات اعتراضی علیه حکومت پهلوی پرداخت و سخنرانیهای پرشور او با حضور هزاران نفر برگزار میشد. در جریان نهضت امام خمینی در سال ۱۳۴۲ش، بهشدت فعال بود و در روز ۱۵ خرداد ۱۳۴۲ دستگیر و به همراه امام خمینی به مدت ۱۵ روز در زندان قصر زندانی شد. پس از آزادی، به مبارزات خود ادامه داد و مجدداً دستگیر و تا زمان پیروزی انقلاب در شهرهای مختلف از جمله کرج در تبعید به سر برد. در دوران انقلاب، بیت او یکی از پایگاههای مردمی بود و هر شب مجلس نشر احکام و معارف دینی برگزار میکرد. از آثار علمی او میتوان به کتاب «الحج»، حاشیه بر عروة الوثقی، رساله عملیه و مناسک حج اشاره کرد. مقام معظم رهبری در پیام تسلیتی به مناسبت درگذشت وی، او را «فقیه مجاهد» خواند و سالیان دراز مبارزه و رنج زندان و تبعید ایشان را ستود. وی سرانجام در خرداد ۱۳۸۶ش در حدود ۱۰۰ سالگی درگذشت.
| سید حسن طباطبایی قمی | |
|---|---|
 | |
| نام کامل | سید حسن طباطبایی قمی |
| نامهای دیگر | طباطبایی قمی، حسن |
| نام پدر | سید حسین طباطبایی قمی |
| ولادت | ۳ صفر ۱۳۲۹ قمری (۱۲۹۰ شمسی) |
| محل تولد | مشهد، ایران |
| محل زندگی | مشهد، کربلا، نجف، تهران، کرج |
| رحلت | خرداد ۱۳۸۶ شمسی |
| طول عمر | حدود ۱۰۰ سال |
| خویشاوندان | سید حسین طباطبایی قمی (پدر)، سید تقی طباطبایی قمی (برادر) |
| دین | اسلام |
| مذهب | شیعه دوازده امامی |
| پیشه | مجتهد، فقیه، مبارز سیاسی |
| اطلاعات علمی | |
| درجه علمی | مجتهد |
| حوزه | حوزه علمیه مشهد، کربلا، نجف |
| علایق پژوهشی | فقه |
| اساتید |
|
| معاصرین | سید روحالله خمینی، سید محمدهادی میلانی |
| برخی آثار |
|
ولادت
روز سوم صفر 1329ق-1290ش، در مشهد ديده به جهان گشود و دوران كودكىاش را در همين شهر سپرى كرد.
وى فرزند حاج آقا حسين قمى، از بزرگترين مراجع شيعه بود كه در مشهد سكونت داشت اما در پى فرمان رضا شاه مبنى بر كشف حجاب اجبارى زنان در سال 1314ش و ابراز مخالفت ميرزا حسين قمى، ناچار به ترك ايران و اقامت در عراق گرديد.
تحصیلات
سيد حسن نيز كه تحصيلات خود را در مشهد آغاز كرده بود، همراه با پدر به عراق رفت و در آنجا علاوه بر پدرش، ساليان درازى در حوزه علميه كربلا و نجف، به تحصيل نزد علماى بزرگ آن زمان، همچون آيتالله ميرزا حسين نائينى، آيتالله آقا ضياءالدين عراقى، شيخ محمدحسین اصفهانى و شيخ كاظم شيرازى پرداخت و به درجه اجتهاد رسيد.
فعالیتهای سیاسی و اجتماعی
ايشان پس از رحلت پدر، جهت اداره حوزه علميه مشهد و تربيت فضلاى دينى به زادگاه خويش بازگشت و به تدريس و تربيت طلاب علوم حوزوى مشهد مشغول شد.
وى در سالهاى دهه چهل شمسى، به اقدام اعتراضى عليه حكومت وقت ايران پرداخت و در آن سالها در سخنرانىهاى پرشور ايشان، هزاران نفر شركت مىنمودند.
با آغاز حركت اعتراضى امام خمينى(ره) عليه سياستهاى حكومت وقت ايران در سال 1342ش، ايشان نيز در اين حركت شركت جست.
ايشان در جلسهاى كه براى بررسى عواقب لايحه انجمنهاى ايالتى و ولايتى در منزل آيتالله ميلانى تشكيل شده بود، سيد جلال تهرانى استاندار خراسان را تهديد كرد كه در صورت عدم لغو تصويبنامه، مردم را به تحصن در مسجد گوهرشاد دعوت خواهد كرد.
به دنبال تحريم عيد سال 1342ش از طرف حضرت امام خمينى(ره) و اعلام عزاى ملى، نيروهاى نظامى و امنيتى خراسان به مجلس عزادارى كه به همين مناسبت با حضور ايشان و آيتالله ميلانى برگزار شده بود، حمله كردند.
موضع گيرىهاى قاطع ايشان باعث شد كه قبل از فرا رسيدن محرم 1342ش و 15 خرداد، ساواک مشهد در گزارشى پيشنهاد كنند كه ايشان به علت اينكه هسته اصلى تشنج در شهر مشهد مىباشد، تبعيد گردد و بالاخره وى در روز 15 خرداد سال 1342 در برگشت از مسجد گوهر شاد توسط نيروهاى امنيتى رژيم پهلوى دستگير و به تهران منتقل گرديد.
ايشان در تهران به همراه امام خمينى(ره) به مدت 15 روز در زندان قصر زندانى شدند و پس از مدتى به پادگان عشرت آباد منتقل گرديدند. وى بعد از مدتى از زندان آزاد و به مشهد بازگشت و به مبارزه خود عليه رژيم پهلوى ادامه داد اما مجدداً، بازداشت شد و تا زمان وقوع انقلاب، در شهرهاى مختلف، عمدتاًً در كرج، در تبعيد زندگى كرد.
در دوران پيروزى انقلاب اسلامى نيز بيت آن مرحوم يكى از پايگاههاى مردمى در پيشبرد اهداف بلند و موفق انقلاب اسلامى بود. ايشان هر شب مجلس نشر احكام و معارف دينى برگزار كرد.
وفات
سرانجام در سن صد سالگى، با سپرى كردن يك قرن عمر و تلاش براى حفظ حريم تشيع علوى، در خرداد ماه سال 1386، داعى حق را لبيك گفت و به رحمت ايزدى پيوست.
آثار
وى آثار علمى متعددى از خود باقى گذاشته كه از جمله آنها كتاب «الحج» و «حاشيه بر عروةالوثقى» به انضمام رسالههاى عمليه و مناسك حج مىباشد.
در پيام تسليت مقام معظم رهبرى به مناسبت درگذشت ايشان آمده است: «ساليان درازى از عمر با بركت اين فقيه مجاهد در راه مبارزه با رژيم طاغوت گذشت و بيانات پرشور ايشان، گرمابخش نيروهاى مبارز بود. رنج و محنت زندان و تبعيد نتوانست در عزم راسخ آن بزرگوار خلل وارد آورد و تا لحظه پيروزى انقلاب، تلاش ايشان را متوقف سازد.»