طباطبایی قمی، سید تقی

سید تقی طباطبایی قمی
سید تقی طباطبایی قمی
نام کامل	سید تقی طباطبایی قمی
نام پدر	سید حسین طباطبایی قمی
ولادت	رجب ۱۳۴۱ قمری (اسفند ۱۳۰۱ شمسی)
محل تولد	مشهد، ایران
محل زندگی	مشهد، کربلا، نجف، قم
رحلت	۲۵ محرم ۱۴۳۸ قمری (۶ آبان ۱۳۹۵ شمسی)
مدفن	غرفه ۳۰ حرم امام علی(ع)، نجف اشرف (کنار قبر آیت‌الله خویی)
طول عمر	۹۴ سال
خویشاوندان	سید حسین طباطبایی قمی (پدر)، سید حسن طباطبایی قمی (برادر)
دین	اسلام
مذهب	شیعه دوازده امامی
پیشه	مرجع تقلید، فقیه، اصولی
منصب	مرجع تقلید
اطلاعات علمی
اجازه اجتهاد از	سید محمدکاظم شیرازی; سید عبدالهادی شیرازی; سید ابوالقاسم خویی;
درجه علمی	مجتهد
حوزه	حوزه علمیه نجف و قم
علایق پژوهشی	فقه، اصول فقه
اساتید	سید ابوالقاسم خویی; شیخ حسین حلی; سید هادی میلانی; سید عبدالهادی شیرازی; شیخ محمدکاظم شیرازی; شیخ صدرا بادکوبه‌ای (فلسفه);
شاگردان	عباس حاجیانی دشتی; سید حسن نبوی مازندرانی; شیخ علی مروجی قزوینی; شیخ غالب سیلاوی; محمود ارگانی حائری;
برخی آثار	الأنوار البهیة في القواعد الفقهیة; هدایة الأعلام إلی مدارک شرائع الأحکام; الغایة القصوی في التعلیق علی العروة الوثقی (مجموعه چندجلدی); الدرر و اللئالي في فروع العلم الإجمالي; عمدة المطالب في التعليق علی المكاسب; دراساتنا من الفقه الجعفري; مصباح الناسك في شرح المناسك; آراؤنا في أصول الفقه;
	v; t; e;

برای دیگر کاربردها، طباطبایی (ابهام‌‌زدایی) را ببینید.

با طباطبایی قمی، حسن اشتباه نشود.

برای دیگر کاربردها، قمی (ابهام‌زدایی) را ببینید.

سید تقى طباطبایى قمى (۱۳۰۱-۱۳۹۵ش)، از مراجع تقلید شیعه و از شاگردان برجسته آیت‌الله خویی بود. وی در مشهد در خانواده‌ای علمی و مرجع زاده شد؛ پدرش آیت‌الله سید حسین طباطبایی قمی از مراجع تقلید بود که در پی مخالفت با فرمان کشف حجاب رضاشاه در سال ۱۳۱۴ش ناچار به ترک ایران و اقامت در عراق شد. سید تقی تحصیلات ابتدایی را در مشهد گذراند و در سال ۱۳۵۵ق (حدود یک سال پس از تبعید پدر) به کربلا رفت. مقدمات و ادبیات را نزد شیخ یوسف خراسانی و دیگران فراگرفت و سطوح عالیه را نزد سید هادی میلانی و شیخ یوسف خراسانی تکمیل کرد. در سال ۱۳۶۵ق برای ادامه تحصیل به نجف اشرف مهاجرت نمود و از محضر آیات عظام شیخ محمدکاظم شیرازی، سید عبدالهادی شیرازی، شیخ حسین حلی و به‌ویژه سید ابوالقاسم خویی بهره برد و عمده تحصیلات و استفاده علمی وی از محضر آیت‌الله خویی بود و سال‌ها در مجلس استفتای ایشان نیز حاضر می‌شد. فلسفه را نزد شیخ صدرا بادکوبه‌ای فراگرفت و از شیخ محمدکاظم شیرازی، سید عبدالهادی شیرازی و سید ابوالقاسم خویی اجازه اجتهاد دریافت کرد. وی پس از رسیدن به درجه اجتهاد، در نجف به تدریس متون فقه و اصول پرداخت و سپس در مسجد هندی به تدریس خارج فقه و اصول اشتغال ورزید. در سال ۱۳۵۹ش به‌دنبال اخراج روحانیان ایرانی از عراق توسط رژیم بعث، ناگزیر به قم مهاجرت کرد و در آنجا به تدریس ادامه داد و در مسجد رفعت به اقامه نماز جماعت و تفسیر قرآن پرداخت. از او بیش از شصت جلد کتاب در فقه و اصول به یادگار مانده که از مهم‌ترین آنها می‌توان به «الأنوار البهیة في القواعد الفقهیة»، «هدایة الأعلام إلی مدارک شرائع الأحکام»، مجموعه چندجلدی «الغایة القصوی في التعلیق علی العروة الوثقی»، «الدرر و اللئالي في فروع العلم الإجمالي» و «عمدة المطالب في التعلیق علی المکاسب» اشاره کرد. وی سرانجام در شامگاه ۶ آبان ۱۳۹۵ش (۲۵ محرم ۱۴۳۸ق) در ۹۴ سالگی در کربلا درگذشت و پیکرش به نجف منتقل و در غرفه ۳۰ حرم امام علی(ع) در کنار قبر استادش آیت‌الله خویی به خاک سپرده شد.

ولادت

در ماه رجب سال 1341ق در مشهد مقدّس ديده به جهان گشود. پدر او آیت‌الله سید حسین طباطبائی قمی از مراجع تقلید به نام بود که در پی ابراز مخالفت با فرمان رضا شاه مبنی بر کشف حجاب اجباری زنان در سال ۱۳۱۴ش ناچار به ترک ایران و اقامت در عراق شد.

تحصیلات

تحصيلات ابتدائى و فارسى و نصاب را در منزل به صورت مكتب‌هاى قديم و رائج آن زمان نزد شيخ كمال روحانى فرا گرفت. خط را از كاتب الخاقان معروف به «مخصوص» و قرائت و تجويد قرآن مجيد را از آقاى شيخ محمد مازندارانى فراگرفت.

در سال 1355ق حدود يك سال بعد از تبعيد مرحوم والدشان به عراق از طرف رضا شاه، به كربلاى معلا مشرف گرديد، و آنجا را براى اقامت برگزيد.

مقدمات و ادبيات را نزد اساتيد مشهور كربلا فراگرفت كه عمدتاًً خدمت آیت‌الله شيخ يوسف خراسانى بود. حساب را نزد سيد عبدالله تهرانى در كربلا آموخت.

اساتید سطوح عالی

سطوح عاليه را در نزد عده‌اى از علماء و مدرسين معروف كربلا فراگرفت كه از آن جمله‌اند: سيد هادى ميلانى و شيخ يوسف خراسانى.

پس از اتمام دوره‌ى سطح به درس خارج سيد هادى ميلانى در فقه و اصول حاضر شدند و از محضر وى استفاده‌هاى شايانى كردند و مقدمات را در همان زمان تدريس می‎كردند.

در سال 1365ق يك سال پيش از وفات مرحوم والدشان براى تكميل تحصيل و ادامه تحقيقات به حوزه بزرگ نجف اشرف مشرّف گرديد، و در آنجا به دروس اساتيد معروف حاضر مى‌شدند كه از آن جمله اساتيد وى در نجف اشرف است:

شيخ محمّد كاظم شيرازى.
سيد عبدالهادى شيرازى.
شيخ حسين حلى.
سيد ابوالقاسم خوئى.

عمده تحصيلات و استفاده وى از مرحوم آیت‌الله خوئى بوده است و علاوه بر حضور در در درس فقه و اصول ايشان، مدّتها در مجلس استفتاى ايشان نيز حاضر مى‌شدند.

فلسفه را نزد مرحوم آیت‌الله شيخ صدرا بادكوبه‌اى فراگرفتند.

ايشان سالها در نجف اشرف مشغول به تحصيل و تحقيق و تدريس بودند تا اينكه به رتبه‌ى اجتهاد نائل گرديد و از ميرزا محمد كاظم شيرازى، ميرزا عبدالهادى شيرازى و سيد ابوالقاسم خوئى اجازه اجتهاد گرفت.

پس از رسیدن به درجات عالی اجتهاد، وی به تدریس متون فقه و اصول در نجف پرداخت و سپس در مسجد هندی در حوزه علمیه نجف شروع به تدریس خارج فقه و اصول کرد.

در پی اخراج تعداد کثیری از روحانیان بزرگ توسط رژیم بعث عراق از نجف، وی نیز به ناچار در سال در سال ۱۳۵۹ مجبور به ترک نجف شد. وی سپس به شهر قم رفت و مشغول به تدریس فقه و اصول در حوزه علمیه قم شد؛

پس از اقامت ایشان در شهر مقدس قم، جمعيتى از اهالى خدمت ايشان رسيدند و براى اقامه نماز جماعت از او دعوت كردند، كه دعوت ايشان پذيرفته، و در مسجد رفعت واقع در خيابان صفائيه نمازهاى يوميه را براى مأمومين امامت می‌كردند. در همان زمان بحث تفسير قرآن كريم را در شبهاى شنبه شروع كردند، تفسير را با بيانى رسا در حدّى كه در فهم عموم باشد بحث می‌كردند، و در ضمن آن مردم را به تقوى و پرهيزكارى دعوت مى‌نمودند.

شاگردان

شاگردان زیادی در درس ایشان حاضر می‌شدند که برخی از آنها اکنون از اساتید و بزرگان حوزه علمیه می‌باشند از جمله شاگردان مبرز ایشان افراد ذیل می‌باشند

آیت‌الله شیخ عباس حاجیانی
آیت‌الله سید حسن نبوی مازندرانی
شیخ غالب سیلاوی
شیخ علی مروجی قزوینی
شیخ محمد علی نجفی
حاج سید حسین قمی
شیخ محمود ارگانی بهبهانی

وفات

او در آخرین روزهای دهه دوم محرم ۱۴۳۸ قمری قم را ترک و عازم زیارت عتبات عالیات در عراق شد. او پس از زیارت ائمه شهرهای نجف، کاظمین و سامرا؛ رهسپار کربلا شد. وی که سال‌ها با بیماری دست پنجه و نرم می‌کرد، در شامگاه ۶ آبانماه ۱۳۹۵ هجری شمسی (مصادف با ۲۵ محرم ۱۴۳۸) در سن ۹۴ سالگی در کربلا درگذشت. سپس پیکر وی برای تشییع به نجف منتقل شد و در غرفه ۳۰ حرم امیرمؤمنان علی بن ابی‌طالب(ع) (در حجره کناری محل دفن ابوالقاسم خویی) که به دستور سید علی سیستانی برای ایشان آماده شده بود، به خاک سپرده شد.