دانش‌پژوه، محمدتقی: تفاوت میان نسخه‌ها

جز (A-esmaili@noornet.net صفحهٔ دانش پژوه، محمدتقی را بدون برجای‌گذاشتن تغییرمسیر به دانش‌پژوه، محمدتقی منتقل کرد)
بدون خلاصۀ ویرایش
 
(۶۷ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۵ کاربر نشان داده نشد)
خط ۱: خط ۱:
<div class='wikiInfo'>
{{جعبه اطلاعات زندگی‌نامه
[[پرونده:NUR03240.jpg|بندانگشتی|دانش‌پژوه، محمدتقی]]
| عنوان = محمدتقی دانش‌پژوه
{| class="wikitable aboutAuthorTable" style="text-align:Right" |+ |
| تصویر = NUR03240.jpg
|-
| اندازه تصویر =
! نام!! data-type='authorName'|دانش‌پژوه، محمدتقی
| توضیح تصویر = دانش‌پژوه، محمدتقی
|-
| نام کامل = محمدتقی دانش‌پژوه
|نام های دیگر
| نام‌های دیگر = دانش پژوه، محمدتقی بن احمد
|data-type='authorOtherNames'| دانش پژوه، محمد تقی بن احمد
| لقب = پدر علم نسخه‌شناسی
|-
| تخلص =
|نام پدر
| نسب =
|data-type='authorfatherName'|
| نام پدر = میرزا احمد لاریجانی
|-
| ولادت = ۱۲۹۰ شمسی
|متولد
| محل تولد = آمل
|data-type='authorbirthDate'|1290 هـ.ش
| کشور تولد = ایران
|-
| محل زندگی = آمل، تهران، قم
|محل تولد
| رحلت = ۱۳۷۵ شمسی
|data-type='authorBirthPlace'|
| شهادت =
|-
| مدفن = قطعه هنرمندان بهشت زهرا، تهران
|رحلت
| طول عمر = ۸۵ سال
|data-type='authorDeathDate'|1375 هـ.ش
| نام همسر =
|-
| فرزندان =
|اساتید
| خویشاوندان =
|data-type='authorTeachers'|
| دین = اسلام
|-
| مذهب =
|برخی آثار
| پیشه = کتابدار، کتاب‌شناس، محقق، فهرست‌نگار، استاد دانشگاه
|data-type='authorWritings'|[[النجاة من الغرق في بحر الضلالات]] / نوع اثر: کتاب  / نقش: ويراستار
| درجه علمی = لیسانس
| دانشگاه = دانشگاه تهران
| علایق پژوهشی = نسخه‌شناسی، فهرست‌نویسی، فلسفه اسلامی، عرفان
| منصب = رئیس کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران، عضو پیوسته فرهنگستان زبان و ادب فارسی
| پس از =
| پیش از =
| اساتید = {{فهرست جعبه عمودی | [[مرعشی، سید شهاب‌الدین|سید شهاب‌الدین مرعشی نجفی]] | میرزا ابوالفضل گلپایگانی | آخوند ملا علی همدانی | میرزا مهدی آشتیانی}}
| مشایخ  =
| معاصرین =
| شاگردان =
| اجازه اجتهاد از =
| آثار = {{فهرست جعبه عمودی | [[النجاة من الغرق في بحر الضلالات]] | [[الأقطاب القطبية]] | [[فهرست نسخه‌های خطی کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران]] | [[ذخیره خوارزمشاهی (تصحیح سعیدی سیرجانی)]] | [[بیست و پنج جستار از محمدتقی دانش‌پژوه]] | [[جامع التواریخ]] | [[بیان الأدیان]] | [[روزبهان‌نامه]] | [[نزهة الارواح و روضة الافراح (تاریخ الحکماء)]] | [[معارج نهج‌البلاغة]]}}
| سبک نوشتاری =
| وبگاه =
| امضا =
| کد مؤلف = AUTHORCODE03240AUTHORCODE
}}
{{کاربردهای دیگر|دانش‌پژوه (ابهام‌زدایی)}}
'''محمدتقى دانش‌پژوه''' (۱۲۹۰- ۱۳۷۵ش)، کتابدار، کتاب‌شناس، محقق، فهرست‌نگار معاصر، عضو پیوسته فرهنگستان زبان و ادب فارسی ایران، استاد دانشگاه تهران و پدر علم نسخه‌شناسی


[[الأقطاب القطبیة، أو، البلغة فی الحکمة]] / نوع اثر: کتاب  / نقش: مقدمه نویس و مصحح
== ولادت ==
|-class='articleCode'
او در ۳۰ فروردین ۱۲۹۰ش در دهکده نانذل، نزدیک شهر آمل به دنیا آمد. پدرش حاج میرزا احمد درکایی دیلارستاقی لاریجانی، از علما و مجتهدان آمل بود.
|کد مولف
|data-type='authorCode'|AUTHORCODE3240AUTHORCODE
|}
</div>


== تحصیلات ==
وى مقدمات ادبى را نزد ميرزا على بارفروش در مدرسه حاج على‌اكبر كوچك در آمل و نزد پدرش فراگرفت. از ديگر استادان وى در آمل، شيخ ابوالحسن آملى واعظ، ميرزا ابوالحسن پيش‌نماز آملى و آقا ميرزا عزيزالله طبرسى بودند.


«محمدتقى دانش‌پژوه»، فرزند ميرزا احمد لاريجانى، نسخه‌شناس، استاد دانشگاه، محقق و مصحح بود. وى مقدمات ادبى را نزد ميرزا على بارفروش در مدرسه حاج على‌اكبر كوچك در آمل و نزد پدرش فراگرفت. از ديگر استادان وى در آمل، شيخ ابوالحسن آملى واعظ، ميرزا ابوالحسن پيش‌نماز آملى و آقا ميرزا عزيز الله طبرسى بودند.
== مهاجرت به قم ==
در هجده سالگى بعد از فوت پدر، به تهران آمد و سپس به قم رفت و مدت دو سال به تحصيل پرداخت. وى از محضر استادانى چون ميرزا ابوالفضل گلپايگانى، آخوند ملا على همدانى و [[مرعشی، سید شهاب‌الدین|آيت‌الله مرعشى]] بهره برد. دانش‌پژوه، در مدرسه سپهسالار نزد ميرزا مهدى آشتيانى، «[[الشفاء|شفاء]]»، «[[الحكمة المتعالية في الأسفار العقلية الأربعة|اسفار]]» و «[[كتاب المكاسب|مكاسب]]» را خواند.


در هجده سالگى بعد از فوت پدر، به تهران آمد و سپس به قم رفت و مدت دو سال به تحصيل پرداخت. وى از محضر استادانى چون ميرزا ابوالفضل گلپايگانى، آخوند ملا على همدانى و آيت‌الله مرعشى بهره برد. دانش‌پژوه، در مدرسه سپهسالار نزد ميرزا مهدى آشتيانى، «شفاء»، «اسفار» و «مكاسب» را خواند.
در 1320ش، موفق به دريافت ليسانس شد. از 1319ش، در كتابخانه دانشكده حقوق مشغول به كار گرديد. از 1321ش، به دبيرى دبيرستان‌هاى تهران اشتغال ورزيد و سپس به دبيرى دانشگاه پرداخت. از سمت‌هاى ديگر وى معاونت كتابخانه دانشكده حقوق، رياست كتابخانه كتب خطى دانشگاه، رياست كتابخانه مركزى، مشاورت فنى كتابخانه مركزى و عضويت كميته كتابخانه مركزى بود. در 1348ش، دانشيار نيمه‌وقت دانشكده الهيات و در 1349ش، دانشيار تمام‌وقت دانشكده ادبيات شد.


در 1320ش، موفق به دريافت ليسانس شد. از 1319ش، در كتابخانه دانشكده حقوق مشغول به كار گرديد. از 1321ش، به دبيرى دبيرستان‌هاى تهران اشتغال ورزيد و سپس به دبيرى دانشگاه پرداخت. از سمت‌هاى ديگر وى معاونت كتابخانه دانشكده حقوق، رياست كتابخانه كتب خطى دانشگاه، رياست كتابخانه مركزى، مشاورت فنى كتابخانه مركزى و عضويت كميته كتابخانه مركزى بود. در 1348ش، دانشيار نيمه‌وقت دانشكده الهيات و در 1349ش، دانشيار تمام‌وقت دانشكده ادبيات شد.
در 1334ش، شوراى دانشگاه تهران وى را براى تدريس درس‌هاى دراية الحديث و فرهنگ ايرانيان دانشكده الهيات و معارف اسلامى شايسته دانست. او در دوره‌هاى ليسانس و فوق ليسانس به تدريس منطق، تاريخ فلسفه اسلامى و تاريخ خاورشناسان و روش تحقيق و در دوره دكترى به تدريس عرفان اسلامى مى‌پرداخت.  


در 1334ش، شوراى دانشگاه تهران وى را براى تدريس درس‌هاى دراية الحديث و فرهنگ ايرانيان دانشكده الهيات و معارف اسلامى شايسته دانست. او در دوره‌هاى ليسانس و فوق ليسانس به تدريس منطق، تاريخ فلسفه اسلامى و تاريخ خاورشناسان و روش تحقيق و در دوره دكترى به تدريس عرفان اسلامى مى‌پرداخت. وى در تهران درگذشت و در قطعه هنرمندان بهشت زهرا به خاك سپرده شد.
== وفات ==
وی سرانجام در روز ۲۷ آذر سال ۱۳۷۵، در تهران درگذشت و در قطعه هنرمندان بهشت زهرا در کنار یاران و دوستانش [[زریاب خویی، عباس|عباس زریاب خویی]]، [[مشکور، محمدجواد|محمدجواد مشکور]]، احمد تفضلی و دیگران به‌خاک سپرده شد.


== آثار ==
== آثار ==
#فهرست‌هاى مختلف كتابخانه دانشگاه تهران و مجلس سنا؛
#ترجمه «النكت الاعتقادية»؛
#ترجمه «مصادقة الاخوان»؛
#ترجمه «الرسالة المعينية»؛
#تصحيح «ذخيره خوارزمشاهى»؛


و...


1. فهرست‌هاى مختلف كتابخانه دانشگاه تهران و مجلس سنا؛
== منابع مقاله ==
اثرآفرينان، ج 3، ص 8.


2. ترجمه «النكت الاعتقادية»؛
==وابسته‌ها==
{{وابسته‌ها}}


3. ترجمه «مصادقة الاخوان»؛
[[النجاة من الغرق في بحر الضلالات]]


4. ترجمه «الرسالة المعينية»؛
[[رسالة في تعقب الموضع الجدلی]]


5. تصحيح «ذخيره خوارزمشاهى»؛
[[المسائل الغریبة العشرینیة]]


و...
[[المنطقيات]]
 
== منابع مقاله ==
 
 
اثرآفرينان، ج 3، ص 8.


[[المنطق لابن المقفع، حدود المنطق لابن بهریز]]


== وابسته‌ها ==
[[الأقطاب القطبية]]  
[[النجاة من الغرق في بحر الضلالات]] / نوع اثر: کتاب / نقش: ويرايشگر


[[رسالة في تعقب الموضع الجدلی]] / نوع اثر: کتاب / نقش: اهتمام
[[نزهة الارواح و روضة الافراح (تاریخ الحکماء)]]  


[[المسائل الغریبة العشرینیة]] / نوع اثر: کتاب / نقش: اهتمام
[[شرح فصوص الحکمة (استرآبادی)]]  


[[المنطقیات للفارابی]] / نوع اثر: کتاب / نقش: محقق
[[روزبهان‌نامه]]


[[المنطق لابن المقفع، حدود المنطق لابن بهریز]] / نوع اثر: کتاب / نقش: مصحح
[[معارج نهج‌البلاغة]]  


[[المنطق]] / نوع اثر: کتاب / نقش: مصحح
[[بیست و پنج جستار از محمدتقی دانش‌پژوه]]  


[[الأقطاب القطبیة، أو، البلغة فی الحکمة]] / نوع اثر: کتاب / نقش: مصحح
[[بیان الأدیان]]  


[[نزهه الارواح و روضه الافراح (تاریخ الحکماء)]] / نوع اثر: کتاب / نقش: مقدمهنويس
[[مصادقة الإخوان]]  


[[شرح فصوص الحکم]] / نوع اثر: کتاب / نقش: به کوشش
[[مختصر نافع (ترجمه)]]  


[[معارج نهج البلاغة]] / نوع اثر: کتاب / نقش: محقق
[[سوانح الافکار رشیدی]]  


[[ بیان الأدیان]] / نوع اثر: کتاب / نقش: مصحح
[[دو رساله در اخلاق: مکا‌رم‌ اخلاق‌، گشا‌یش‌‌نا‌مه‌]]


[[مصادقة الإخوان]] / نوع اثر: کتاب / نقش: مترجم
[[مفتاح الطب و منهاج الطلاب (کلید دانش پزشکی و برنامه دانشجویان آن)]]  


[[مفتاح الطب و منهاج الطلاب (کلید دانش پزشکی و برنامه دانشجویان آن)]] / نوع اثر: کتاب / نقش: مصحح
[[اخلاق محتشمی]]  


[[اخلاق محتشمی]] / نوع اثر: کتاب / نقش: مصحح
[[استر آباد نامه سه سفرنامه، وقفنامه و سرگذشت]]


[[استر آباد نامه سه سفرنامه، وقفنامه و سرگذشت]] / نوع اثر: کتاب / نقش: اهتمام
[[نهاية الأرب في أخبار الفرس و العرب]]  


[[نهاية الأرب في أخبار الفرس و العرب ]] / نوع اثر: کتاب / نقش: مصحح
[[تاریخ الوزراء]]  


[[تاریخ الوزراء]] / نوع اثر: کتاب / نقش: به کوشش
[[تحفه (در اخلاق و سیاست)]]  


[[تحفه (در اخلاق و سیاست)]] / نوع اثر: کتاب / نقش: مصحح
[[جامع التواریخ]]  


[[ جامع التواریخ]] / نوع اثر: کتاب / نقش: مصحح
[[جام جهان نمای: ترجمه کتاب التحصیل]]  


[[جام جهان نمای: ترجمه کتاب التحصیل]] / نوع اثر: کتاب / نقش: محقق
[[مجمل ‌الحكمة: ترجمه‌گونه‌ای کهن از رسائل اخوان الصفا]]  


[[مجمل الحکمه: ترجمه گونه ای کهن از رسایل اخوان الصفا]] / نوع اثر: کتاب / نقش: به کوشش
[[ترجمه فارسی شرایع الاسلام]]  


[[ ترجمه فارسی شرایع الاسلام]] / نوع اثر: کتاب / نقش: به کوشش
[[ذخیره خوارزمشاهی (تصحیح سعیدی سیرجانی)]]  


[[ذخیره خوارزمشاهی]] / نوع اثر: کتاب / نقش: به کوشش
[[استر آباد نامه (طبع قديم)]]  


[[استر آباد نامه(طبع قديم)]] / نوع اثر: کتاب / نقش: گردآورنده
[[مختصر نافع]]


[[مختصر نافع]] / نوع اثر: کتاب / نقش: اهتمام
[[فهرست نسخه‌های خطی کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران]]  


[[فهرست نسخه های خطی کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران]] / نوع اثر: کتاب / نقش: زير نظر
[[مناقب الصوفیة]]  


[[ مناقب الصوفیة]] / نوع اثر: کتاب / نقش: به کوشش
[[نوادر التبادر لتحفة البهادر]]  


[[ فهرست نسخ خطی کتابخانه آستانه مقدسه قم]] / نوع اثر: کتاب / نقش: نويسنده
[[فهرست نسخ خطی کتابخانه آستانه مقدسه قم]]  


[[نشريه کتابخانه مرکزی دانشکاه تهران «درباره نسخه های خطی»]] / نوع اثر: کتاب / نقش: زير نظر
[[نشريه کتابخانه مرکزی دانشکاه تهران «درباره نسخه‌های خطی»]]  


[[دستور الجمهور في مناقب سلطان العارفين ابو يزيد طيفور]] / نوع اثر: کتاب / نقش: به کوشش
[[دستور الجمهور في مناقب سلطان العارفين ابويزيد طيفور]]  


[[فصول]] / نوع اثر: کتاب / نقش: گردآورنده
[[فصول]]  


[[النهایة في مجرد الفقه و الفتاوی با ترجمه فارسی آن]] / نوع اثر: کتاب / نقش: گردآورنده و مترجم
[[النهاية في مجرد الفقه و الفتاوی با ترجمه فارسی آن]]  




[[رده:زندگی‌نامه]]
[[رده:زندگی‌نامه]]
[[رده:کتاب‌شناسان]]
[[رده:استادان دانشگاه]]
[[رده:مصححان]]
[[رده:درگذشتگان ۱۳۷۵]]

نسخهٔ کنونی تا ‏۱ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۲۲:۴۴

محمدتقى دانش‌پژوه (۱۲۹۰- ۱۳۷۵ش)، کتابدار، کتاب‌شناس، محقق، فهرست‌نگار معاصر، عضو پیوسته فرهنگستان زبان و ادب فارسی ایران، استاد دانشگاه تهران و پدر علم نسخه‌شناسی

محمدتقی دانش‌پژوه
دانش‌پژوه، محمدتقی
دانش‌پژوه، محمدتقی
نام کاملمحمدتقی دانش‌پژوه
نام‌های دیگردانش پژوه، محمدتقی بن احمد
لقبپدر علم نسخه‌شناسی
نام پدرمیرزا احمد لاریجانی
ولادت۱۲۹۰ شمسی
محل تولدآمل، ایران
محل زندگیآمل، تهران، قم
رحلت۱۳۷۵ شمسی
مدفنقطعه هنرمندان بهشت زهرا، تهران
طول عمر۸۵ سال
دیناسلام
پیشهکتابدار، کتاب‌شناس، محقق، فهرست‌نگار، استاد دانشگاه
منصبرئیس کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران، عضو پیوسته فرهنگستان زبان و ادب فارسی
اطلاعات علمی
درجه علمیلیسانس
دانشگاهدانشگاه تهران
علایق پژوهشینسخه‌شناسی، فهرست‌نویسی، فلسفه اسلامی، عرفان
اساتید
برخی آثار

ولادت

او در ۳۰ فروردین ۱۲۹۰ش در دهکده نانذل، نزدیک شهر آمل به دنیا آمد. پدرش حاج میرزا احمد درکایی دیلارستاقی لاریجانی، از علما و مجتهدان آمل بود.

تحصیلات

وى مقدمات ادبى را نزد ميرزا على بارفروش در مدرسه حاج على‌اكبر كوچك در آمل و نزد پدرش فراگرفت. از ديگر استادان وى در آمل، شيخ ابوالحسن آملى واعظ، ميرزا ابوالحسن پيش‌نماز آملى و آقا ميرزا عزيزالله طبرسى بودند.

مهاجرت به قم

در هجده سالگى بعد از فوت پدر، به تهران آمد و سپس به قم رفت و مدت دو سال به تحصيل پرداخت. وى از محضر استادانى چون ميرزا ابوالفضل گلپايگانى، آخوند ملا على همدانى و آيت‌الله مرعشى بهره برد. دانش‌پژوه، در مدرسه سپهسالار نزد ميرزا مهدى آشتيانى، «شفاء»، «اسفار» و «مكاسب» را خواند.

در 1320ش، موفق به دريافت ليسانس شد. از 1319ش، در كتابخانه دانشكده حقوق مشغول به كار گرديد. از 1321ش، به دبيرى دبيرستان‌هاى تهران اشتغال ورزيد و سپس به دبيرى دانشگاه پرداخت. از سمت‌هاى ديگر وى معاونت كتابخانه دانشكده حقوق، رياست كتابخانه كتب خطى دانشگاه، رياست كتابخانه مركزى، مشاورت فنى كتابخانه مركزى و عضويت كميته كتابخانه مركزى بود. در 1348ش، دانشيار نيمه‌وقت دانشكده الهيات و در 1349ش، دانشيار تمام‌وقت دانشكده ادبيات شد.

در 1334ش، شوراى دانشگاه تهران وى را براى تدريس درس‌هاى دراية الحديث و فرهنگ ايرانيان دانشكده الهيات و معارف اسلامى شايسته دانست. او در دوره‌هاى ليسانس و فوق ليسانس به تدريس منطق، تاريخ فلسفه اسلامى و تاريخ خاورشناسان و روش تحقيق و در دوره دكترى به تدريس عرفان اسلامى مى‌پرداخت.

وفات

وی سرانجام در روز ۲۷ آذر سال ۱۳۷۵، در تهران درگذشت و در قطعه هنرمندان بهشت زهرا در کنار یاران و دوستانش عباس زریاب خویی، محمدجواد مشکور، احمد تفضلی و دیگران به‌خاک سپرده شد.

آثار

  1. فهرست‌هاى مختلف كتابخانه دانشگاه تهران و مجلس سنا؛
  2. ترجمه «النكت الاعتقادية»؛
  3. ترجمه «مصادقة الاخوان»؛
  4. ترجمه «الرسالة المعينية»؛
  5. تصحيح «ذخيره خوارزمشاهى»؛

و...

منابع مقاله

اثرآفرينان، ج 3، ص 8.

وابسته‌ها

النجاة من الغرق في بحر الضلالات

رسالة في تعقب الموضع الجدلی

المسائل الغریبة العشرینیة

المنطقيات

المنطق لابن المقفع، حدود المنطق لابن بهریز

الأقطاب القطبية

نزهة الارواح و روضة الافراح (تاریخ الحکماء)

شرح فصوص الحکمة (استرآبادی)

روزبهان‌نامه

معارج نهج‌البلاغة

بیست و پنج جستار از محمدتقی دانش‌پژوه

بیان الأدیان

مصادقة الإخوان

مختصر نافع (ترجمه)

سوانح الافکار رشیدی

دو رساله در اخلاق: مکا‌رم‌ اخلاق‌، گشا‌یش‌‌نا‌مه‌

مفتاح الطب و منهاج الطلاب (کلید دانش پزشکی و برنامه دانشجویان آن)

اخلاق محتشمی

استر آباد نامه سه سفرنامه، وقفنامه و سرگذشت

نهاية الأرب في أخبار الفرس و العرب

تاریخ الوزراء

تحفه (در اخلاق و سیاست)

جامع التواریخ

جام جهان نمای: ترجمه کتاب التحصیل

مجمل ‌الحكمة: ترجمه‌گونه‌ای کهن از رسائل اخوان الصفا

ترجمه فارسی شرایع الاسلام

ذخیره خوارزمشاهی (تصحیح سعیدی سیرجانی)

استر آباد نامه (طبع قديم)

مختصر نافع

فهرست نسخه‌های خطی کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران

مناقب الصوفیة

نوادر التبادر لتحفة البهادر

فهرست نسخ خطی کتابخانه آستانه مقدسه قم

نشريه کتابخانه مرکزی دانشکاه تهران «درباره نسخه‌های خطی»

دستور الجمهور في مناقب سلطان العارفين ابويزيد طيفور

فصول

النهاية في مجرد الفقه و الفتاوی با ترجمه فارسی آن