فیض کاشانی، محمد بن شاه‌مرتضی: تفاوت میان نسخه‌ها

بدون خلاصۀ ویرایش
بدون خلاصۀ ویرایش
 
(۹۸ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۹ کاربر نشان داده نشد)
خط ۱: خط ۱:
<div class='wikiInfo'>
{{جعبه اطلاعات زندگی‌نامه
[[پرونده:NUR00464.jpg|بندانگشتی|فیض کاشانی، محمد بن شاه مرتضی]]
| عنوان = محمد بن مرتضی فیض کاشانی
{| class="wikitable aboutAuthorTable" style="text-align:Right" |+ |
| تصویر = NUR00464.jpg
|-
| اندازه تصویر =
! نام!! data-type='authorName'|فیض کاشانی، محمد بن شاه مرتضی
| توضیح تصویر = مرقد فیض کاشانی در کاشان
|-
| نام کامل = محمد بن مرتضی بن محمود فیض کاشانی
|نام های دیگر  
| نام‌های دیگر = ملامحسن فیض، فیض کاشانی
|data-type='authorOtherNames'| ف‍ی‍ض‌، م‍ح‍م‍د ب‍ن‌ م‍رت‍ض‍ی‌
| لقب =
| تخلص = فیض
| نسب =
| نام پدر = رضی‌الدین شاه مرتضی
| ولادت = ۱۴ صفر ۱۰۰۷ قمری (۹۷۷ شمسی)
| محل تولد = کاشان
| کشور تولد = ایران
| محل زندگی = کاشان، اصفهان، شیراز، قم (کهک)
| رحلت = ۲۲ ربیع‌الثانی ۱۰۹۱ قمری (۱۰۵۹ شمسی)
| شهادت =
| مدفن = قبرستان وقفی خودش، کاشان
| طول عمر = ۸۴ سال
| نام همسر = دختر ملاصدرا
| فرزندان = [[علم‌الهدی، محمد بن محسن|محمد بن محسن (علم‌الهدی)]]
| خویشاوندان = ملاصدرا (پدرزن و استاد)
| دین = اسلام
| مذهب = شیعه دوازده امامی (اخباری)
| پیشه = محدث، مفسر، فقیه، حکیم، عارف، شاعر
| درجه علمی =
| دانشگاه =
| حوزه = حوزه علمیه کاشان
| علایق پژوهشی = حدیث، تفسیر قرآن، فقه، حکمت، عرفان، شعر
| منصب =
| پس از =
| پیش از =
| اساتید = {{فهرست جعبه عمودی | [[صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم|ملاصدرا]] | [[شیخ بهایی، محمد بن حسین|شیخ بهایی]] | [[میرداماد، سید محمدباقر بن محمد|میرداماد]] | [[میرفندرسکی، ابوالقاسم|میرفندرسکی]] | [[مجلسی، محمدتقی|محمدتقی مجلسی]]}}
| مشایخ =
| معاصرین =
| شاگردان = {{فهرست جعبه عمودی | [[مجلسی، محمدباقر بن محمدتقی|محمدباقر مجلسی]] | [[قاضی سعید قمی، محمدسعید بن محمدمفید|قاضی سعید قمی]] | [[جزایری، نعمت‌الله بن عبدالله|نعمت‌الله جزایری]] | علم‌الهدی (فرزند)}}
| اجازه اجتهاد از =
| آثار = {{فهرست جعبه عمودی | [[تفسير الصافي]] | [[الوافي]] | [[المحجة البيضاء في تهذيب الإحياء]] | [[مفاتيح الشرائع (تحقیق رجایی)|مفاتيح الشرائع]] | [[علم اليقين في أصول‌الدين]] | [[عين اليقين]] | [[الأصفى في تفسير القرآن]] | [[الشافي في العقائد و الأخلاق و الأحكام]] | [[نوادر الأخبار]] | [[ديوان فیض کاشانی]]}}
| سبک نوشتاری =
| وبگاه =
| امضا =
| کد مؤلف = AUTHORCODE00464AUTHORCODE
}}
{{کاربردهای دیگر|کاشانی (ابهام‌زدایی)}}
{{کاربردهای دیگر|فیض کاشانی (ابهام‌زدایی)}}
{{کاربردهای دیگر|محدث (ابهام زدایی)}}


ف‍ی‍ض‌، م‍لا م‍ح‍س‍ن‌
'''محمّد بن مرتضى فیض کاشانی'''  (۱۰۰۷-۱۰۹۱ق)، معروف به ملامحسن فیض، محدث، مفسر، فقیه، حکیم و شاعر برجسته عصر صفوی بود. وی در چهاردهم صفر سال ۱۰۰۷ق در کاشان متولد شد. پدرش رضی‌الدین شاه مرتضی، فقیه و مفسر و مادرش زهرا خاتون، بانویی عالم و شاعر بود. در دو سالگی پدر را از دست داد و تحت سرپرستی دایی و عمویش قرار گرفت. مقدمات علوم را در کاشان فراگرفت و در بیست سالگی برای ادامه تحصیل به اصفهان مهاجرت کرد و از محضر استادان بزرگی چون [[شیخ بهایی، محمد بن حسین|شیخ بهایی]]، [[میرداماد، سید محمدباقر بن محمد|میرداماد]]، [[میرفندرسکی، ابوالقاسم|میرفندرسکی]] و [[مجلسی، محمدتقی|محمدتقی مجلسی]] بهره برد. سپس برای کسب علم نزد سید ماجد بحرانی به شیراز رفت و دو سال به تکمیل علم حدیث پرداخت. پس از حج، به همراه [[لاهیجی، عبدالرزاق بن علی|عبدالرزاق لاهیجی]] به کهک قم نزد [[صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم|ملاصدرا]] رفت و هشت سال مونس تنهایی او بود و در همین دوران با دختر ملاصدرا ازدواج کرد. سپس همراه ملاصدرا به شیراز رفت و پس از دو سال به کاشان بازگشت و به تدریس، تبلیغ و تألیف مشغول گردید. فیض گرایش به مکتب اخباری در فقه داشت و نزدیک به دویست جلد کتاب در علوم مختلف تألیف کرد. از مهم‌ترین آثار او می‌توان به تفسیر «الصافی»، «الوافی» (جامع‌ترین مجموعه احادیث شیعه تا زمان خود)، «المحجة البیضاء فی تهذیب الإحیاء» (در اخلاق)، «مفاتیح الشرائع» (در فقه)، «علم الیقین» (در عقاید) و «دیوان فیض کاشانی» اشاره کرد. او شاگردان برجسته‌ای چون [[مجلسی، محمدباقر|محمدباقر مجلسی]]، [[قاضی سعید قمی، محمدسعید بن محمدمفید|قاضی سعید قمی]] و [[جزایری، نعمت‌الله بن عبدالله|نعمت‌الله جزایری]] را تربیت کرد. فیض سرانجام در ۲۲ ربیع‌الثانی ۱۰۹۱ق در ۸۴ سالگی در کاشان درگذشت و در قبرستانی که در زمان حیاتش زمین آن را خریداری و وقف کرده بود، به خاک سپرده شد.
==ولادت==
محمد بن مرتضی بن محمود کاشانی در چهاردهم صفر سال ۱۰۰۷ق، در کاشان به دنیا آمد.


ف‍ی‍ض‌ ک‍اش‍ان‍ی‌، م‍لا م‍ح‍س‍ن‌
==خاندان==
پدر وی رضی‌الدین شاه مرتضی (۹۵۰-۱۰۰۹ق)، مردی فقیه، متکلّم، ادیب و مفسر بود و در کاشان حوزه تدریس داشت. مادر او زهرا خاتون، بانوی عالم و شاعر، دختر ضیاءالعرفاء رازی - از عالمان بزرگ شهر ری - بوده است. جد مرحوم فیض، تاج‌الدین شاه، عالم، عارف و شاعر و از نامداران دوران خویش در کاشان بوده و در همان دیار مدفون است.
وى در دو سالگى پدر خود را از دست داد و دایى و عمویش تربیت او را به‌عهده گرفتند.


ف‍ی‍ض‌ ک‍اش‍ان‍ی‌، م‍ول‍ی‌ م‍ح‍م‍د م‍ح‍س‍ن‌
==تحصیلات، اساتید و شاگردان==
ایشان مقدّمات علوم را تا سن بلوغ در کاشان و در نزد عمو و دایى فراگرفت. بیست ساله بود که براى ادامه تحصیل به اصفهان مهاجرت کرد و از اساتید برجسته آن دیار کسب فیض نمود. از جمله اساتید این عالم بزرگ عبارتند از: [[مجلسی، محمدتقی|ملا محمدتقى مجلسى]]، [[شیخ بهایی، محمد بن حسین|شیخ بهایى]]، [[میرداماد، سید محمدباقر بن محمد|میرداماد]]، [[میرفندرسکی، ابوالقاسم|میرفندرسکى]] و [[صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم|ملاصدرا]].


ک‍اش‍ان‍ی‌، م‍ح‍س‍ن‌
ملامحسن پس از آن براى کسب علم از سید ماجد بحرانى به شیراز کوچ کرد و مدّت دو سال به تکمیل علم حدیث و روایت پرداخت و بار دیگر به اصفهان بازگشت. بعد از آن براى انجام فریضه حج به مکه مشرف شده و در آنجا به ملاقات شیخ محمد زین‌الدین عاملى رفته و از آن بزرگوار نیز کسب فیض نمود. پس از مراجعت از مکه، وقتى ملاصدرا از شیراز به شهر مقدّس قم مهاجرت کرد و در روستاى کهک اقامت گزید، ملامحسن و [[لاهیجی، عبدالرزاق بن علی|عبدالرّزاق لاهیجى]] نیز به آنجا رفته و مدّت هشت سال مونس تنهایى او بودند و در همین دوران بود که ملاصدرا دو دختر فاضل و عالم خود را به آن دو تزویج کرد. سپس ملامحسن فیض کاشانى همراه ملاصدرا به شیراز رفت و بعد از دو سال به کاشان بازگشت و به امر تدریس، تعلیم، تبلیغ و تألیف و تصنیف مشغول گردید. ملامحسن کاشانى در دوران زندگى پربار خود شاگردانى را تقدیم جهان تشیع کرد. از جمله‌ آن بزرگواران عبارتند از: علم‌الهدى فرزند خود فیض، معین‌الدین فرزند دیگر فیض، عبدالغفور برادر فیض، شاه مرتضى دوم پسر برادر فیض، ضیاءالدین محمد، ملا شاه فضل‌الله، ملا محمدباقر مجلسى، [[جزایری، نعمت‌الله بن عبدالله|سید نعمت‌الله جزایرى]]، [[قاضی سعید قمی، محمدسعید بن محمدمفید|قاضى سعید قمى]]، ملا محمدصادق خضرى، شمس‌الدین محمد قمى، شیخ محمدمحسن عرفان شیرازى و بسیارى از علماى دیگر.


م‍ح‍س‍ن‌ ف‍ی‍ض‌ ک‍اش‍ان‍ی‌
==وفات==
سرانجام ملامحسن فیض در سن ۸۴ سالگى، در ۲۲ ربیع‌الثانى سال ۱۰۹۱ در شهر کاشان از دنیا رفت و در قبرستانى که در زمان حیاتش زمین آن را خریدارى و وقف نموده بود، به خاک سپرده شد.


م‍ح‍س‍ن‌ ک‍اش‍ان‍ی‌، م‍ح‍م‍د ب‍ن‌ ش‍اه‌ م‍رت‍ض‍ی‌
==آثار==
بنابر آنچه نقل شده مرحوم فیض نزدیک به دویست جلد کتاب ارزشمند در علوم و فنون مختلف تألیف کرده است. برخى از تألیفات این مرد بزرگ عبارتند از: [[تفسير الصافي|تفسیر صافى]]، [[الوافي]]، [[الشافي في العقائد و الأخلاق و الأحكام|الشافي]]، النوادر، [[المحجة البيضاء في تهذيب الإحياء|المحجة البيضاء]]، [[مفاتيح الشرائع (تحقیق رجایی)|مفاتيح الشرائع،]] [[أصول المعارف]]، [[علم اليقين في أصول‌الدين|علم اليقين]]، حقّ اليقين، [[عين اليقين]]، ضياء القلب، الفت‌نامه، زاد السالك، [[شوق مهدی(عج)|شوق المهدي]] و [[كلیات علامه ملا محمدمحسن فیض کاشانی (دیوان فیض کاشانی)|دیوان قصائد]]


م‍لا م‍ح‍س‍ن‌ ف‍ی‍ض‌
==منابع مقاله==
|-
StringDocument، صفحه ۱.
|نام پدر
|data-type='authorfatherName'|
|-
|متولد
|data-type='authorbirthDate'|977 هـ.ش یا 1598 م
|-
|محل تولد
|data-type='authorBirthPlace'|
|-
|رحلت
|data-type='authorDeathDate'|1059 هـ.ش یا 1091 هـ.ق یا 1680 م
|-
|اساتید
|data-type='authorTeachers'|
|-
|برخی آثار
|data-type='authorWritings'|[[عین الیقین الملقب بالانوار و الاسرار]] / نوع اثر: کتاب  / نقش: نويسنده


[[الأصفى في تفسير القرآن]] / نوع اثر: کتاب  / نقش: نويسنده
{{فیض کاشانی}}
{{محدثان شیعه}}
{{شعر و شاعری}}
==وابسته‌ها==
{{وابسته‌ها}}


[[الشهاب الثاقب في وجوب صلاة الجمعة العیني]] / نوع اثر: کتاب  / نقش: نويسنده
[[عین الیقین]]  
|-class='articleCode'
|کد مولف
|data-type='authorCode'|464
|}
</div>


[[عین الیقین ملقب به انوار و اسرار]]


==معرّفى اجمالى:==
[[کلمات المحققین]]


[[الأصفى في تفسير القرآن]]


'''محمّد بن مرتضى''' مشهور به '''ملامحسن فيض كاشانى''' يكى از اكابر علماى اماميّه، در چهاردهم صفر سال 1007ق در كاشان به دنيا آمد. وى در دو سالگى پدر خود را از دست داد و دايى و عمويش تربيت او را به عهده گرفتند. ايشان مقدّمات علوم را تا سن بلوغ در كاشان و در نزد عمو و دايى فرا گرفت. بيست ساله بود كه براى ادامه تحصيل به اصفهان مهاجرت كرد و از اساتيد برجسته‌ى آن ديار كسب فيض نمود. از جمله اساتيد اين عالم بزرگ عبارتند از: ملاّ محمدّ تقى مجلسى، شيخ بهايى، ميرداماد، ميرفندرسكى و ملاّصدرا.
[[الاصول الاصیله (چاپ قدیم)]]


ملاّمحسن پس از آن براى كسب علم از سيد ماجد بحرانى به شيراز كوچ كرد و مدّت دو سال به تكميل علم حديث و روايت پرداخت و بار ديگر به اصفهان بازگشت. بعد از آن براى انجام فريضه‌ى حج به مكّه مشرف شده و در آنجا به ملاقات شيخ محمد زين‌الدين عاملى رفته و از آن بزرگوار نيز كسب فيض نمود. پس از مراجعت از مكّه، وقتى ملاّصدرا از شيراز به شهر مقدّس قم مهاجرت كرد و در روستاى كهك اقامت گزيد، ملاّمحسن و عبدالرّزاق لاهيجى نيز به آنجا رفته و مدّت هشت سال مونس تنهايى او بودند، و در همين دوران بود كه ملاّصدرا دو دختر فاضل و عالم خود را به دو شاگردش ملاّمحسن و ملاّ عبدالرزاق تزويج كرد. سپس ملاّمحسن فيض كاشانى همراه ملاّصدرا به شيراز رفت و بعد از دو سال به كاشان بازگشت و به امر تدريس، تعليم، تبليغ و تاليف و تصنيف مشغول گرديد.
[[اصول المعارف]]


ملامحسن كاشانى در دوران زندگى پربار خود شاگردانى را تقديم جهان تشيّع كرد. از جمله‌ى آن بزرگواران عبارتند از: علم‌الهدى فرزند خود فيض، معين‌الدين فرزند ديگر فيض، عبدالغفور برادر فيض، شاه مرتضى دوّم پسر برادر فيض، ضياءالدين محمّد، ملاّشاه فضل‌الله، ملا محمّدباقر مجلسى، سيّد نعمت الله جزايرى، قاضى سعيد قمى، ملا محمدصادق خضرى، شمس الدين محمّد قمى، شيخ محمدمحسن عرفان شيرازى و بسيارى از علماى ديگر.
[[تسهیل السبیل بالحجة في إنتخاب كشف المحجة لثمرة المهجة]]


سرانجام ملامحسن فيض در سن 84 سالگى، در 22 ربيع الثانى سال 1091 در شهر كاشان از دنيا رفت و در قبرستانى كه در زمان حياتش زمين آن را خريدارى و وقف نموده بود، به خاك سپرده شد.
[[تفسير الصافي]]


==آثار:==
[[الحق المبين في تحقيق كيفية التفقه فی‌الدين]]


بنابر آنچه نقل شده مرحوم فيض نزديك به دويست جلد كتاب ارزشمند در علوم و فنون مختلف تأليف كرده است. برخى از تأليفات اين مرد بزرگ عبارتند از: 1 تفسير صافى.
[[راه روشن: ترجمه کتاب المحجة البیضاء في تهذیب الإحیاء]]


# الوافى
[[سراج السالكین (منتخب مثنوی معنوی)]]
# الشافى
# النوادر
# المحجة البيضاء
# مفاتيح الشرايع
# اصول المعارف
# علم اليقين
# حقّ اليقين
# عين اليقين
# ضياءالقلب، الفت نامه
# زادالسالك
# شوق المهدى
# ديوان قصائد


[[سفینة النجاه]]


== وابسته‌ها ==
[[الأدعیة و الأذکار المجربة]]
[[وابسته‌ها]]
[[عین الیقین]] / نوع اثر: کتاب / نقش: نويسنده


[[کلمات المحققین]] / نوع اثر: کتاب / نقش: نويسنده
[[الشهاب الثاقب في وجوب صلاة الجمعة العیني]]  


[[الأصفى في تفسير القرآن]] / نوع اثر: کتاب / نقش: نويسنده
[[شوق مهدی(عج)]]  


[[الاصول الاصیله ( چاپ قدیم)]] / نوع اثر: کتاب / نقش: نويسنده
[[بقا و زوال دولت در کلمات سیاسی امیرمؤمنان(ع)]]  


[[اصول المعارف]] / نوع اثر: کتاب / نقش: نويسنده
[[علم اليقين في أصول‌الدين]]  


[[تسهیل السبیل بالحجة في إنتخاب كشف المحجة لثمرة المهجة]] / نوع اثر: کتاب / نقش: خلاصه کننده
[[المحجة البیضاء في تهذیب الإحیاء]]  


[[تفسير الصافي]] / نوع اثر: کتاب / نقش: نويسنده
[[مفاتيح الشرائع (تحقیق رجایی)]]  


[[الحق المبین فی تحقیق کیفیه التفقه فی الدین]] / نوع اثر: کتاب / نقش: نويسنده
[[مفاتيح الشرائع (تحقیق توحیدی)]]


[[راه روشن: ترجمه کتاب المحجة البیضاء في تهذیب الإحیاء]] / نوع اثر: کتاب / نقش: نويسنده
[[منهاج النجاة في بیان العلم الواجب علی کل مسلم و مسلمة]]  


[[سراج السالكین ( منتخب مثنوی معنوی )]] / نوع اثر: کتاب / نقش: گردآورنده
[[النخبة في الحکمة العملیة و الأحکام الشرعیة]]  


[[سفینة النجاه]] / نوع اثر: کتاب / نقش: نويسنده
[[نوادر الأخبار فيما يتعلق بأصول‌الدين]]  


[[الشهاب الثاقب في وجوب صلاة الجمعة العیني]] / نوع اثر: کتاب / نقش: نويسنده
[[تعليقات على الصحیفة السجادية]]  


[[ شوق مهدی (علیه السلام)]] / نوع اثر: کتاب / نقش: نويسنده
[[الوافي]]


[[علم الیقین في أصول الدین]] / نوع اثر: کتاب / نقش: نويسنده
[[بشارة الشیعة]]


[[المحجة البیضاء في تهذیب الإحیاء]] / نوع اثر: کتاب / نقش: نويسنده
[[انوار الحکمه]]  


[[مفاتیح الشرایع]] / نوع اثر: کتاب / نقش: نويسنده
[[الشافي في العقائد و الأخلاق و الأحکام]]  


[[ منهاج النجاة في بیان العلم الواجب علی کل مسلم و مسلمة]] / نوع اثر: کتاب / نقش: نويسنده
[[ده رساله محقق بزرگ فیض کاشانی]]  


[[ النخبة في الحکمة العملیة و الأحکام الشرعیة]] / نوع اثر: کتاب / نقش: نويسنده
[[نقد الأصول الفقهیة]]  


[[نوادر الأخبار فیما یتعلق بأصول الدین]] / نوع اثر: کتاب / نقش: نويسنده
[[مجموعه رسائل (فیض)]]  


[[الوافي]] / نوع اثر: کتاب / نقش: نويسنده
[[کلمات مکنونة من علوم أهل الحکمة و المعرفة]]  


[[انوار الحکمه]] / نوع اثر: کتاب / نقش: نويسنده
[[معتصم الشیعه فی احکام الشریعه]]  


[[الشافي في العقائد و الأخلاق و الأحکام]] / نوع اثر: کتاب / نقش: نويسنده
[[منتخب مکاتيب قطب]]  


[[ده رساله محقق بزرگ فیض کاشانی]] / نوع اثر: کتاب / نقش: نويسنده
[[ترجمة الحقائق]]  


[[نقد الأصول الفقهیة]] / نوع اثر: کتاب / نقش: نويسنده
[[ترجمه تفسیر شریف صافی]]  


[[مجموعه رسائل]] / نوع اثر: کتاب / نقش: نويسنده
[[خلاصه الاذکار و اطمینان القلوب]]  


[[کلمات مکنونة من علوم أهل الحکمة و المعرفة]] / نوع اثر: کتاب / نقش: نويسنده
[[ذکرها و لحظه‌ها]]  


[[معتصم الشیعه فی احکام الشریعه]] / نوع اثر: کتاب / نقش: نويسنده
[[کلیات علامه ملا محمد محسن فیض کاشانی (دیوان فیض کاشانی)]]  


[[منتخب مکاتيب قطب]] / نوع اثر: کتاب / نقش: گردآورنده
[[ترجمه سفينة النجاة]]  


[[ترجمة الحقائق]] / نوع اثر: کتاب / نقش: نويسنده
[[الکلمات المکنونة (چاپ کنگره فیض)]]  


[[ترجمه تفسیر شریف صافی]] / نوع اثر: کتاب / نقش: نويسنده
[[نوگويه‌ها؛ متن و ترجمه الكلمات الطريفة]]  


[[خلاصه الاذکار و اطمینان القلوب]] / نوع اثر: کتاب / نقش: نويسنده
[[قرة العيون في أعز الفنون (چاپ کنگره فیض)]]  


[[کلیات علامه ملا محمد محسن فیض کاشانی ( دیوان فیض کاشانی )]] / نوع اثر: کتاب / نقش: نويسنده
[[سفينة النجاة و الکلمات الطريفة]]  


[[ترجمه سفينة النجاة]] / نوع اثر: کتاب / نقش: نويسنده
[[المعارف]]  


[[الکلمات المکنونة (چاپ کنگره فیض)]] / نوع اثر: کتاب / نقش: نويسنده
[[ذريعة الضراعة في جمع الأدعية المتضمنة للمناجاة مع الله تعالي]]  


[[نوگويه ها: متن و ترجمه الکلمات الطريفة]] / نوع اثر: کتاب / نقش: نويسنده
[[نقد الأصول الفقهية (چاپ کنگره فیض)]]  


[[قرة العيون في أعز الفنون (چاپ کنگره فیض)]] / نوع اثر: کتاب / نقش: نويسنده
[[هشت در بهشت: ده رساله از علامه فيض کاشاني]]  


[[سفينة النجاة و الکلمات الطريفة]] / نوع اثر: کتاب / نقش: نويسنده
[[الأصول الأصیلة (چاپ کنگره فیض)]]  


[[المعارف]] / نوع اثر: کتاب / نقش: نويسنده
[[علم الیقین]]  


[[ذريعة الضراعة في جمع الأدعية المتضمنة للمناجاة مع الله تعالي]] / نوع اثر: کتاب / نقش: نويسنده
[[شوق مهدي]]  


[[نقد الأصول الفقهية (چاپ کنگره فیض)]] / نوع اثر: کتاب / نقش: نويسنده
[[اخلاق حسنه]]  


[[هشت در بهشت: ده رساله از علامه فيض کاشاني]] / نوع اثر: کتاب / نقش: نويسنده
[[آینه آخرت (تحقیق و ترجمه مرآه الآخره ملا محسن فیض کاشانی) بررسی معاد از نگاه ملاصدرا]]
[[الحقائق في محاسن الأخلاق]]  


[[الأصول الأصیلة (چاپ کنگره فیض)]] / نوع اثر: کتاب / نقش: نويسنده
[[سلوک فیض (الحقایق)]]  


[[علم الیقین]] / نوع اثر: کتاب / نقش: نويسنده
[[النوادر فی جمع الاحادیث]]  


[[شوق مهدي]] / نوع اثر: کتاب / نقش: نويسنده
[[راهنمای سعادت]]  


[[اخلاق حسنه]] / نوع اثر: کتاب / نقش: نويسنده
[[الصافی فی تفسیر کلام الله الوافی]]  


[[آینه آخرت (تحقیق و ترجمه مرآه الآخره ملا محسن فیض کاشانی) بررسی معاد از نگاه ملاصدرا]] / نوع اثر: کتاب / نقش: نويسنده
[[تسهيل السبيل بالحجة في انتخاب کشف المحجة لثمرة المهجة]]  


[[حقایق]] / نوع اثر: کتاب / نقش: نويسنده
[[کليات اشعار مولانا فيض کاشاني]]  


[[سلوک فیض (الحقایق)]] / نوع اثر: کتاب / نقش: نويسنده
[[کلمات مکنونه]]  


[[الحقائق في محاسن الأخلاق]] / نوع اثر: کتاب / نقش: نويسنده
[[مجموعه پنج رساله علمي طبي]]  


[[النوادر فی جمع الاحادیث]] / نوع اثر: کتاب / نقش: نويسنده
[[معراج به روايت فيض کاشاني]]  


[[راهنمای سعادت]] / نوع اثر: کتاب / نقش: نويسنده
[[الصافي في تفسير القران]]  


[[الصافی فی تفسیر کلام الله الوافی]] / نوع اثر: کتاب / نقش: نويسنده
[[الأدعية و الأذکار المجربة، المسمي بخلاصة الأذکار و إطمئنان القلوب]]  


[[تفسیر صافی]] / نوع اثر: کتاب / نقش: نويسنده
[[المعراج]]  


[[تفسیر صافی (از سوره رعد الی آخر قرآن)]] / نوع اثر: کتاب / نقش: نويسنده
[[الفهرست و بذيله نضد الإيضاح|نضد الايضاح]]
[[كتابشناسی فیض کاشانی]]


[[الفهرست]] / نوع اثر: کتاب / نقش: نويسنده
[[فهرست‌های خودنوشت فیض کاشانی؛ به انضمام پژوهشی در کتاب‌شناسی و نسخه‌شناسی آثار او]]


[[تسهيل السبيل بالحجة في انتخاب کشف المحجة لثمرة المهجة]] / نوع اثر: کتاب / نقش: نويسنده
[[کليات اشعار مولانا فيض کاشاني]] / نوع اثر: کتاب / نقش: نويسنده
[[ کلمات مکنونه]] / نوع اثر: کتاب / نقش: نويسنده
[[مجموعه پنج رساله علمي طبي]] / نوع اثر: کتاب / نقش: نويسنده
[[معراج به روايت فيض کاشاني]] / نوع اثر: کتاب / نقش: نويسنده
[[الصافي في تفسير القران]] / نوع اثر: کتاب / نقش: نويسنده
[[الأدعية و الأذکار المجربة، المسمي بخلاصة الأذکار و إطمئنان القلوب]] / نوع اثر: کتاب / نقش: نويسنده
[[ المعراج]] / نوع اثر: کتاب / نقش: نويسنده
[[نضد الايضاح]] / نوع اثر: کتاب / نقش: نويسنده


[[رده:زندگی‌نامه]]
[[رده:زندگی‌نامه]]
[[رده:مفسران شیعه]]
[[رده:محدثان]]
[[رده:شاعران]]
[[رده:مهدویت‌پژوهان]]
[[رده:شاگردان صدرالمتألهین شیرازی]]

نسخهٔ کنونی تا ‏۲۰ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۲۳:۱۰

محمّد بن مرتضى فیض کاشانی (۱۰۰۷-۱۰۹۱ق)، معروف به ملامحسن فیض، محدث، مفسر، فقیه، حکیم و شاعر برجسته عصر صفوی بود. وی در چهاردهم صفر سال ۱۰۰۷ق در کاشان متولد شد. پدرش رضی‌الدین شاه مرتضی، فقیه و مفسر و مادرش زهرا خاتون، بانویی عالم و شاعر بود. در دو سالگی پدر را از دست داد و تحت سرپرستی دایی و عمویش قرار گرفت. مقدمات علوم را در کاشان فراگرفت و در بیست سالگی برای ادامه تحصیل به اصفهان مهاجرت کرد و از محضر استادان بزرگی چون شیخ بهایی، میرداماد، میرفندرسکی و محمدتقی مجلسی بهره برد. سپس برای کسب علم نزد سید ماجد بحرانی به شیراز رفت و دو سال به تکمیل علم حدیث پرداخت. پس از حج، به همراه عبدالرزاق لاهیجی به کهک قم نزد ملاصدرا رفت و هشت سال مونس تنهایی او بود و در همین دوران با دختر ملاصدرا ازدواج کرد. سپس همراه ملاصدرا به شیراز رفت و پس از دو سال به کاشان بازگشت و به تدریس، تبلیغ و تألیف مشغول گردید. فیض گرایش به مکتب اخباری در فقه داشت و نزدیک به دویست جلد کتاب در علوم مختلف تألیف کرد. از مهم‌ترین آثار او می‌توان به تفسیر «الصافی»، «الوافی» (جامع‌ترین مجموعه احادیث شیعه تا زمان خود)، «المحجة البیضاء فی تهذیب الإحیاء» (در اخلاق)، «مفاتیح الشرائع» (در فقه)، «علم الیقین» (در عقاید) و «دیوان فیض کاشانی» اشاره کرد. او شاگردان برجسته‌ای چون محمدباقر مجلسی، قاضی سعید قمی و نعمت‌الله جزایری را تربیت کرد. فیض سرانجام در ۲۲ ربیع‌الثانی ۱۰۹۱ق در ۸۴ سالگی در کاشان درگذشت و در قبرستانی که در زمان حیاتش زمین آن را خریداری و وقف کرده بود، به خاک سپرده شد.

محمد بن مرتضی فیض کاشانی
مرقد فیض کاشانی در کاشان
مرقد فیض کاشانی در کاشان
نام کاملمحمد بن مرتضی بن محمود فیض کاشانی
نام‌های دیگرملامحسن فیض، فیض کاشانی
تخلصفیض
نام پدررضی‌الدین شاه مرتضی
ولادت۱۴ صفر ۱۰۰۷ قمری (۹۷۷ شمسی)
محل تولدکاشان، ایران
محل زندگیکاشان، اصفهان، شیراز، قم (کهک)
رحلت۲۲ ربیع‌الثانی ۱۰۹۱ قمری (۱۰۵۹ شمسی)
مدفنقبرستان وقفی خودش، کاشان
طول عمر۸۴ سال
همسردختر ملاصدرا
فرزندانمحمد بن محسن (علم‌الهدی)
خویشاوندانملاصدرا (پدرزن و استاد)
دیناسلام
مذهبشیعه دوازده امامی (اخباری)
پیشهمحدث، مفسر، فقیه، حکیم، عارف، شاعر
اطلاعات علمی
حوزهحوزه علمیه کاشان
علایق پژوهشیحدیث، تفسیر قرآن، فقه، حکمت، عرفان، شعر
اساتید
شاگردان
برخی آثار

ولادت

محمد بن مرتضی بن محمود کاشانی در چهاردهم صفر سال ۱۰۰۷ق، در کاشان به دنیا آمد.

خاندان

پدر وی رضی‌الدین شاه مرتضی (۹۵۰-۱۰۰۹ق)، مردی فقیه، متکلّم، ادیب و مفسر بود و در کاشان حوزه تدریس داشت. مادر او زهرا خاتون، بانوی عالم و شاعر، دختر ضیاءالعرفاء رازی - از عالمان بزرگ شهر ری - بوده است. جد مرحوم فیض، تاج‌الدین شاه، عالم، عارف و شاعر و از نامداران دوران خویش در کاشان بوده و در همان دیار مدفون است. وى در دو سالگى پدر خود را از دست داد و دایى و عمویش تربیت او را به‌عهده گرفتند.

تحصیلات، اساتید و شاگردان

ایشان مقدّمات علوم را تا سن بلوغ در کاشان و در نزد عمو و دایى فراگرفت. بیست ساله بود که براى ادامه تحصیل به اصفهان مهاجرت کرد و از اساتید برجسته آن دیار کسب فیض نمود. از جمله اساتید این عالم بزرگ عبارتند از: ملا محمدتقى مجلسى، شیخ بهایى، میرداماد، میرفندرسکى و ملاصدرا.

ملامحسن پس از آن براى کسب علم از سید ماجد بحرانى به شیراز کوچ کرد و مدّت دو سال به تکمیل علم حدیث و روایت پرداخت و بار دیگر به اصفهان بازگشت. بعد از آن براى انجام فریضه حج به مکه مشرف شده و در آنجا به ملاقات شیخ محمد زین‌الدین عاملى رفته و از آن بزرگوار نیز کسب فیض نمود. پس از مراجعت از مکه، وقتى ملاصدرا از شیراز به شهر مقدّس قم مهاجرت کرد و در روستاى کهک اقامت گزید، ملامحسن و عبدالرّزاق لاهیجى نیز به آنجا رفته و مدّت هشت سال مونس تنهایى او بودند و در همین دوران بود که ملاصدرا دو دختر فاضل و عالم خود را به آن دو تزویج کرد. سپس ملامحسن فیض کاشانى همراه ملاصدرا به شیراز رفت و بعد از دو سال به کاشان بازگشت و به امر تدریس، تعلیم، تبلیغ و تألیف و تصنیف مشغول گردید. ملامحسن کاشانى در دوران زندگى پربار خود شاگردانى را تقدیم جهان تشیع کرد. از جمله‌ آن بزرگواران عبارتند از: علم‌الهدى فرزند خود فیض، معین‌الدین فرزند دیگر فیض، عبدالغفور برادر فیض، شاه مرتضى دوم پسر برادر فیض، ضیاءالدین محمد، ملا شاه فضل‌الله، ملا محمدباقر مجلسى، سید نعمت‌الله جزایرى، قاضى سعید قمى، ملا محمدصادق خضرى، شمس‌الدین محمد قمى، شیخ محمدمحسن عرفان شیرازى و بسیارى از علماى دیگر.

وفات

سرانجام ملامحسن فیض در سن ۸۴ سالگى، در ۲۲ ربیع‌الثانى سال ۱۰۹۱ در شهر کاشان از دنیا رفت و در قبرستانى که در زمان حیاتش زمین آن را خریدارى و وقف نموده بود، به خاک سپرده شد.

آثار

بنابر آنچه نقل شده مرحوم فیض نزدیک به دویست جلد کتاب ارزشمند در علوم و فنون مختلف تألیف کرده است. برخى از تألیفات این مرد بزرگ عبارتند از: تفسیر صافى، الوافي، الشافي، النوادر، المحجة البيضاء، مفاتيح الشرائع، أصول المعارف، علم اليقين، حقّ اليقين، عين اليقين، ضياء القلب، الفت‌نامه، زاد السالك، شوق المهدي و دیوان قصائد

منابع مقاله

StringDocument، صفحه ۱.

وابسته‌ها

عین الیقین

عین الیقین ملقب به انوار و اسرار

کلمات المحققین

الأصفى في تفسير القرآن

الاصول الاصیله (چاپ قدیم)

اصول المعارف

تسهیل السبیل بالحجة في إنتخاب كشف المحجة لثمرة المهجة

تفسير الصافي

الحق المبين في تحقيق كيفية التفقه فی‌الدين

راه روشن: ترجمه کتاب المحجة البیضاء في تهذیب الإحیاء

سراج السالكین (منتخب مثنوی معنوی)

سفینة النجاه

الأدعیة و الأذکار المجربة

الشهاب الثاقب في وجوب صلاة الجمعة العیني

شوق مهدی(عج)

بقا و زوال دولت در کلمات سیاسی امیرمؤمنان(ع)

علم اليقين في أصول‌الدين

المحجة البیضاء في تهذیب الإحیاء

مفاتيح الشرائع (تحقیق رجایی)

مفاتيح الشرائع (تحقیق توحیدی)

منهاج النجاة في بیان العلم الواجب علی کل مسلم و مسلمة

النخبة في الحکمة العملیة و الأحکام الشرعیة

نوادر الأخبار فيما يتعلق بأصول‌الدين

تعليقات على الصحیفة السجادية

الوافي

بشارة الشیعة

انوار الحکمه

الشافي في العقائد و الأخلاق و الأحکام

ده رساله محقق بزرگ فیض کاشانی

نقد الأصول الفقهیة

مجموعه رسائل (فیض)

کلمات مکنونة من علوم أهل الحکمة و المعرفة

معتصم الشیعه فی احکام الشریعه

منتخب مکاتيب قطب

ترجمة الحقائق

ترجمه تفسیر شریف صافی

خلاصه الاذکار و اطمینان القلوب

ذکرها و لحظه‌ها

کلیات علامه ملا محمد محسن فیض کاشانی (دیوان فیض کاشانی)

ترجمه سفينة النجاة

الکلمات المکنونة (چاپ کنگره فیض)

نوگويه‌ها؛ متن و ترجمه الكلمات الطريفة

قرة العيون في أعز الفنون (چاپ کنگره فیض)

سفينة النجاة و الکلمات الطريفة

المعارف

ذريعة الضراعة في جمع الأدعية المتضمنة للمناجاة مع الله تعالي

نقد الأصول الفقهية (چاپ کنگره فیض)

هشت در بهشت: ده رساله از علامه فيض کاشاني

الأصول الأصیلة (چاپ کنگره فیض)

علم الیقین

شوق مهدي

اخلاق حسنه

آینه آخرت (تحقیق و ترجمه مرآه الآخره ملا محسن فیض کاشانی) بررسی معاد از نگاه ملاصدرا

الحقائق في محاسن الأخلاق

سلوک فیض (الحقایق)

النوادر فی جمع الاحادیث

راهنمای سعادت

الصافی فی تفسیر کلام الله الوافی

تسهيل السبيل بالحجة في انتخاب کشف المحجة لثمرة المهجة

کليات اشعار مولانا فيض کاشاني

کلمات مکنونه

مجموعه پنج رساله علمي طبي

معراج به روايت فيض کاشاني

الصافي في تفسير القران

الأدعية و الأذکار المجربة، المسمي بخلاصة الأذکار و إطمئنان القلوب

المعراج

نضد الايضاح

كتابشناسی فیض کاشانی

فهرست‌های خودنوشت فیض کاشانی؛ به انضمام پژوهشی در کتاب‌شناسی و نسخه‌شناسی آثار او