۱۶۰٬۵۳۹
ویرایش
Hbaghizadeh (بحث | مشارکتها) بدون خلاصۀ ویرایش |
Hbaghizadeh (بحث | مشارکتها) بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۴۲: | خط ۴۲: | ||
}} | }} | ||
'''ابوالطیب عبدالواحد بن علی لغوی''' (متوفی ۳۵۱ قمری)، لغتشناس، ادیب و نحوی برجسته عرب در سده چهارم هجری بود. او را «حجة العرب» (حجت عربها) لقب دادهاند. ابوالطیب در زادگاهش «عسکر مکرم» نزد دانشمندانی چون ابواحمد و ابو هلال عسکری رشد یافت، سپس به بغداد رفت و نزد ابوعمر زاهد (غلام ثعلب) و محمد بن یحیی صولی به فراگیری لغت و ادب پرداخت. او بعدها به حلب مهاجرت کرد و در آنجا با دانشمندانی چون ابن خالویه به رقابت علمی پرداخت. ابوالطیب سرانجام در حمله «دمستق» (فرمانده رومی) به حلب در سال ۳۵۱ قمری به همراه پدرش به شهادت رسید. بسیاری از آثار او در این حمله از بین رفت، اما کتابهای «[[مراتب النحويين|مراتب النحویین]]»، «[[الإبدال]]»، | '''ابوالطیب عبدالواحد بن علی لغوی''' (متوفی ۳۵۱ قمری)، لغتشناس، ادیب و نحوی برجسته عرب در سده چهارم هجری بود. او را «حجة العرب» (حجت عربها) لقب دادهاند. ابوالطیب در زادگاهش «عسکر مکرم» نزد دانشمندانی چون ابواحمد و ابو هلال عسکری رشد یافت، سپس به بغداد رفت و نزد ابوعمر زاهد (غلام ثعلب) و محمد بن یحیی صولی به فراگیری لغت و ادب پرداخت. او بعدها به حلب مهاجرت کرد و در آنجا با دانشمندانی چون ابن خالویه به رقابت علمی پرداخت. ابوالطیب سرانجام در حمله «دمستق» (فرمانده رومی) به حلب در سال ۳۵۱ قمری به همراه پدرش به شهادت رسید. بسیاری از آثار او در این حمله از بین رفت، اما کتابهای «[[مراتب النحويين|مراتب النحویین]]»، «[[الإبدال]]»، «[[الأضداد في كلام العرب|الأضداد فی کلام العرب]]» و «[[شجر الدر في تداخل الکلام بالمعاني المختلفة|شجر الدر]]» از او بر جای مانده است. | ||
==ولادت و نسب== | ==ولادت و نسب== | ||
| خط ۴۸: | خط ۴۸: | ||
==تحصیلات و اساتید== | ==تحصیلات و اساتید== | ||
ابوالطیب تحصیلات ابتدایی را در زادگاهش عسکر مکرم گذراند. این شهر در آن زمان مهد علم و دانش بود و دانشمندانی چون ابواحمد عسکری (صاحب کتاب شرح ما یقع فیه التصحیف و التحریف) و | ابوالطیب تحصیلات ابتدایی را در زادگاهش عسکر مکرم گذراند. این شهر در آن زمان مهد علم و دانش بود و دانشمندانی چون [[عسکری، ابواحمد|ابواحمد عسکری]] (صاحب کتاب [[شرح ما يقع فيه التصحيف و التحريف|شرح ما یقع فیه التصحیف و التحریف]]) و [[عسکری، حسن بن عبدالله|ابوهلال عسکری]] (صاحب کتابهای [[الصناعتین؛ الكتابة و الشعر|الصناعتین]] و [[جمهرة الأمثال]]) از آن برخاسته بودند.<ref name="tanukhi" /> | ||
پس از تکمیل مقدمات، برای کسب علوم عالی به بغداد، پایتخت خلافت اسلامی، مهاجرت کرد.<ref name="ibrahim">ابراهیم، محمد ابوالفضل، مراتب النحویین، ص۸</ref> در بغداد نزد استادان بزرگی زانو زد: | پس از تکمیل مقدمات، برای کسب علوم عالی به بغداد، پایتخت خلافت اسلامی، مهاجرت کرد.<ref name="ibrahim">ابراهیم، محمد ابوالفضل، مراتب النحویین، ص۸</ref> در بغداد نزد استادان بزرگی زانو زد: | ||
*ابوعمر زاهد (محمد بن عبدالواحد) مشهور به «غلام ثعلب» که امام عصر خود در علوم لغت و عربیت بود. ابوالطیب ملازم او شد و کتابهای | *ابوعمر زاهد (محمد بن عبدالواحد) مشهور به «غلام ثعلب» که امام عصر خود در علوم لغت و عربیت بود. ابوالطیب ملازم او شد و کتابهای «[[الفصيح|الفصیح]]» [[ثعلب، احمد بن یحیی|ثعلب]] و «[[اصلاح المنطق|إصلاح المنطق]]» [[ابن سکیت، یعقوب بن اسحاق|ابن سکیت]] را از او حفظ خواند.<ref name="azhad" /> | ||
*ابوبکر محمد بن یحیی صولی (متوفی ۳۳۶ ق) ادیب و نویسنده مشهور عصر خود. ابوالطیب نزد او کتابهای ادب و اخبار را فرا گرفت.<ref name="azhad" /> | *ابوبکر محمد بن یحیی صولی (متوفی ۳۳۶ ق) ادیب و نویسنده مشهور عصر خود. ابوالطیب نزد او کتابهای ادب و اخبار را فرا گرفت.<ref name="azhad" /> | ||
*دیگر استادان وی عبارتند از: ابو الفضل جعفر بن محمد بن بابتویه، عبدالقدوس بن احمد تستری، علی بن محمد خداشی و حسین بن ابی صالح.<ref name="tanukhi" /> | *دیگر استادان وی عبارتند از: ابو الفضل جعفر بن محمد بن بابتویه، عبدالقدوس بن احمد تستری، علی بن محمد خداشی و حسین بن ابی صالح.<ref name="tanukhi" /> | ||
| خط ۶۰: | خط ۶۰: | ||
پس از آنکه ابوالطیب در بغداد به مرتبه استادی رسید و شهرت یافت، به شهر حلب مهاجرت کرد. در آن زمان حلب تحت حکومت سیفالدوله حمدانی بود که حامی بزرگ شعر و ادب و دانشمندان به شمار میرفت.<ref name="azhad" /> | پس از آنکه ابوالطیب در بغداد به مرتبه استادی رسید و شهرت یافت، به شهر حلب مهاجرت کرد. در آن زمان حلب تحت حکومت سیفالدوله حمدانی بود که حامی بزرگ شعر و ادب و دانشمندان به شمار میرفت.<ref name="azhad" /> | ||
در حلب، بزرگانی چون ابوالطیب متنبی، ابن خالویه، فارابی، کشاجم و ابن جنی گرد هم آمده بودند. ابوالطیب در این محیط علمی شکوفا شد و به دلیل تخصص ویژهاش در لغت، به «اللغوی» ملقب گشت.<ref name="ibrahim" /> الموسوعة العربیة نیز او را از دانشمندان برجسته زبان عربی در قرن چهارم هجری معرفی کرده است.<ref name="arabency">[https://mail.arab-ency.com.sy/overview/7596 الموسوعة العربیة: أبو الطيب اللغوي (عبد الواحد بن علي-)]</ref> | در حلب، بزرگانی چون ابوالطیب متنبی، [[ابن خالویه، حسین بن احمد|ابن خالویه]]، [[فارابی، محمد بن محمد|فارابی]]، [[کشاجم، محمود بن حسین|کشاجم]] و [[ابن جنی، عثمان بن جنی|ابن جنی]] گرد هم آمده بودند. ابوالطیب در این محیط علمی شکوفا شد و به دلیل تخصص ویژهاش در لغت، به «اللغوی» ملقب گشت.<ref name="ibrahim" /> الموسوعة العربیة نیز او را از دانشمندان برجسته زبان عربی در قرن چهارم هجری معرفی کرده است.<ref name="arabency">[https://mail.arab-ency.com.sy/overview/7596 الموسوعة العربیة: أبو الطيب اللغوي (عبد الواحد بن علي-)]</ref> | ||
===رقابت علمی با ابن خالویه=== | ===رقابت علمی با ابن خالویه=== | ||
| خط ۷۰: | خط ۷۰: | ||
===شهادت=== | ===شهادت=== | ||
در شب سهشنبه، هشتم ذیالقعده سال ۳۵۱ هجری قمری (۹۶۲ میلادی)، «دمستق» (فرمانده رومیان) به حلب حمله کرد و شهر را غارت نمود.<ref name="ibrahim" /> ابوالطیب در این حمله به همراه پدرش به شهادت رسید.<ref name="cgie">ارزنده، مهران، دایرةالمعارف بزرگ اسلامی، ج۵</ref> ابوالعلاء معری میگوید: «شکی نیست که بسیاری از کتابها و تألیفات او ضایع شد، زیرا رومیان او و پدرش را در فتح حلب کشتند.»<ref name="ibrahim" /> الدرر السنیة نیز سال وفات او را ۳۵۱ هجری ثبت کرده است.<ref name="dorar">[https://dorar.net/arabia/5407 الدرر السنیة: أبو الطيب اللغوي (ت: 351 ه)]</ref> | در شب سهشنبه، هشتم ذیالقعده سال ۳۵۱ هجری قمری (۹۶۲ میلادی)، «دمستق» (فرمانده رومیان) به حلب حمله کرد و شهر را غارت نمود.<ref name="ibrahim" /> ابوالطیب در این حمله به همراه پدرش به شهادت رسید.<ref name="cgie">ارزنده، مهران، دایرةالمعارف بزرگ اسلامی، ج۵</ref> [[ابوالعلاء معری، احمد بن عبدالله|ابوالعلاء معری]] میگوید: «شکی نیست که بسیاری از کتابها و تألیفات او ضایع شد، زیرا رومیان او و پدرش را در فتح حلب کشتند.»<ref name="ibrahim" /> الدرر السنیة نیز سال وفات او را ۳۵۱ هجری ثبت کرده است.<ref name="dorar">[https://dorar.net/arabia/5407 الدرر السنیة: أبو الطيب اللغوي (ت: 351 ه)]</ref> | ||
==آثار== | ==آثار== | ||