۴۲۵٬۲۲۵
ویرایش
تاریخ پانصد ساله تبریز از آغاز دوره مغولان تا پایان دوره صفویان (نمایش مبدأ)
نسخهٔ ۲۲ سپتامبر ۲۰۱۹، ساعت ۱۰:۲۲
، ۲۲ سپتامبر ۲۰۱۹جایگزینی متن - 'هگ' به ''
جز (جایگزینی متن - 'بندي' به 'بندی') |
جز (جایگزینی متن - 'هگ' به '') |
||
| خط ۳۱: | خط ۳۱: | ||
== ساختار== | == ساختار== | ||
نویسنده مطالب خود را در پنج فصل ارائه كرده است و ساختار ويژهای را بر آن حاكم نموده است. بخشهای اول و دوم در واقع به عنوان مقدمه برای ورود به بخش اصلی میباشد. در بخش اول، پس از دستهبندی منابع به سه دسته: 1- منابع عربی، تركي و پارسي 2- منابع به زبانهای روسي و ارمني 3- سفرنامهها و يادداشتهای سياحان و ديپلماتهای اروپايي به زبانهای مختلف، به معرفي اين منابع و دليل استفاده از آنها در كتاب مىپردازد. در بخش دوم، تاريخ تبريز را در دوره باستان و ميانه مورد بررسی قرار مىدهد كه در شكلگيري فضای ذهني خواننده كتاب بسيار مفيد است. سه بخش ديگر كه در واقع اصل بحث را تشكيل مىدهد به گونه هوشمندانهای تنظيم شده است. در فصلهای سوم و چهارم در دو بخش تاريخ افتصادي و اجتماعی شهر ذكر شده و سدههای سيزدهم و پانزهم را در فصل سه و دو سده آخر را نيز در فصل چهارم آورده است و به جهت اهميت علم و فرهنگ، كل فصل آخر را به آن اختصاص داده است. در | نویسنده مطالب خود را در پنج فصل ارائه كرده است و ساختار ويژهای را بر آن حاكم نموده است. بخشهای اول و دوم در واقع به عنوان مقدمه برای ورود به بخش اصلی میباشد. در بخش اول، پس از دستهبندی منابع به سه دسته: 1- منابع عربی، تركي و پارسي 2- منابع به زبانهای روسي و ارمني 3- سفرنامهها و يادداشتهای سياحان و ديپلماتهای اروپايي به زبانهای مختلف، به معرفي اين منابع و دليل استفاده از آنها در كتاب مىپردازد. در بخش دوم، تاريخ تبريز را در دوره باستان و ميانه مورد بررسی قرار مىدهد كه در شكلگيري فضای ذهني خواننده كتاب بسيار مفيد است. سه بخش ديگر كه در واقع اصل بحث را تشكيل مىدهد به گونه هوشمندانهای تنظيم شده است. در فصلهای سوم و چهارم در دو بخش تاريخ افتصادي و اجتماعی شهر ذكر شده و سدههای سيزدهم و پانزهم را در فصل سه و دو سده آخر را نيز در فصل چهارم آورده است و به جهت اهميت علم و فرهنگ، كل فصل آخر را به آن اختصاص داده است. در نتیجیری پايان كتاب نيز در شش شماره به تحليل مطالب كتاب پرداخته است. | ||
== گزارش محتوا== | == گزارش محتوا== | ||
كتاب در هنگام حاكميت اتحاد شوروي كمونيستي نوشته شده و لذا ادبيات ويژه و | كتاب در هنگام حاكميت اتحاد شوروي كمونيستي نوشته شده و لذا ادبيات ويژه و نتيجيرىهای خاصی دارد كه در راستای تاريخ نگاری مارکسیستي شناخته شده است. نویسنده در مقدمهای كه بر كتاب نوشته، به تمجيد از اين روش تاريخ نگاری پرداخته است و در جای جای كتاب به انتقاد از مورخاني مىپردازد كه به نظر او نوشتههایشان با اين روش سازگار نيست. ديدگاه نویسنده در اين كتاب كه از رويه تاريخنگاری حاكم بر شوروي سابق نشئت مىگيرد، مورد قبول ما نيست، با اين وجود، كتاب دارای منش پژوهشی و اطلاعات ارزشمندي درباره حيات شهر تبريز دز دورهای با شكوه است. دورهای كه تبريز نقشي مهم در تاريخ ایران داشت. دورهای كه نویسنده برای پژوهش برگزيده، حد فاصلی ميان دوران قديم و جديد است. دورهای كه تبريز به بالاترين درجه عظمت وشكوه خود رسيد. | ||
همان گونه كه در ساختار بيان شد، فصل اول به معرفي منابع و دليل گزينش آنها اختصاص دارد. | همان گونه كه در ساختار بيان شد، فصل اول به معرفي منابع و دليل گزينش آنها اختصاص دارد. | ||
| خط ۴۴: | خط ۴۴: | ||
تاريخ اقتصادی و اجتماعی تبريز در سدههای شانزدهم و هفدهم در فصل چهارم آمده است. در اين فصل اگر چه بافندگي و فلزكاری جزيي از صنعت به احتساب مىآيد؛ اما به عنوان بخشي در قبال بخش صنعت به آن پرداخته شده است. در اين زمان تبريز یکی از مهمترين مراكز صنعتي در شرق نزدیک و ميانه بود. رشد صنعت در تبريز در ربعهای اول و سوم سده شانزدهم و ربعهای دوم و سوم سده هفدهم ميلادي به اوج خود رسيد. حاكمان صفوي چند كارگاه بافندگي در تبريز تأسيس كردند. قالىهاى بافت تبريز همراه با قالىهای بافت اصفهان و كاشان نه تنها به همسايگان ایران، بلكه به اروپا نيز صادر مىشد. در سده هفدهم اين صنعت و انواع صنعت؛ مانند كفش، شيشه گرى، كاغذ سازى و... به طور گسترده رواج داشت. در اين فصل گذشته از بازرگانى داخلى كه با گسترش روابط پول - كالا رونق يافت، بازرگانى خارجى نيز مورد بررسى قرار گرفته است. از ديگر مباحث مىتوان به وضعيت بازار، كاروانسراها، بناهاى عمومى و... نيز چگونگى روابط اجتماعى اقشار مختلف تبريز اشاره نمود. | تاريخ اقتصادی و اجتماعی تبريز در سدههای شانزدهم و هفدهم در فصل چهارم آمده است. در اين فصل اگر چه بافندگي و فلزكاری جزيي از صنعت به احتساب مىآيد؛ اما به عنوان بخشي در قبال بخش صنعت به آن پرداخته شده است. در اين زمان تبريز یکی از مهمترين مراكز صنعتي در شرق نزدیک و ميانه بود. رشد صنعت در تبريز در ربعهای اول و سوم سده شانزدهم و ربعهای دوم و سوم سده هفدهم ميلادي به اوج خود رسيد. حاكمان صفوي چند كارگاه بافندگي در تبريز تأسيس كردند. قالىهاى بافت تبريز همراه با قالىهای بافت اصفهان و كاشان نه تنها به همسايگان ایران، بلكه به اروپا نيز صادر مىشد. در سده هفدهم اين صنعت و انواع صنعت؛ مانند كفش، شيشه گرى، كاغذ سازى و... به طور گسترده رواج داشت. در اين فصل گذشته از بازرگانى داخلى كه با گسترش روابط پول - كالا رونق يافت، بازرگانى خارجى نيز مورد بررسى قرار گرفته است. از ديگر مباحث مىتوان به وضعيت بازار، كاروانسراها، بناهاى عمومى و... نيز چگونگى روابط اجتماعى اقشار مختلف تبريز اشاره نمود. | ||
فصل آخر كتاب كه "علم و فرهنگ" را در طول پنج قرن مورد ارزيابى و بررسى قرار داده است، بر اين نكته متمركز است كه در اين سدهها تمدن و فرهنگ ایران در تبريز رشد كرد. نویسنده پس از استناد به منابع و اسناد مختلف چنين | فصل آخر كتاب كه "علم و فرهنگ" را در طول پنج قرن مورد ارزيابى و بررسى قرار داده است، بر اين نكته متمركز است كه در اين سدهها تمدن و فرهنگ ایران در تبريز رشد كرد. نویسنده پس از استناد به منابع و اسناد مختلف چنين نتيجيرى مىگيرد كه در سدههاى پانزدهم تا هفدهم اين شهر مركز مهم معمارى، نقاشى، موسيقى و شعر در خاور نزدیک بود. تبريز دانشمندان بزرگى در رشتههاى مختلف پزشکى، فلسفه، ستاره شناسى، ادبيات و... پروراند و در اين زمينهها نيز مركزيت داشت. | ||
==وضعيت== | ==وضعيت== | ||