جهانبخش، جويا

جویا جهانبخش
جویا جهانبخش
نام کامل	جویا جهانبخش
ولادت	۵ مرداد ۱۳۵۶ شمسی
محل تولد	اصفهان، ایران
محل زندگی	اصفهان
دین	اسلام
مذهب	شیعه
پیشه	پژوهشگر، کتابشناس، مصحح متون، مترجم، پژوهشگر حدیث، ادیب، تراجم‌نگار
منصب	عضو وابسته فرهنگستان زبان و ادب فارسی
اطلاعات علمی
درجه علمی	تحصیلات حوزوی (سطح خارج فقه و اصول)
علایق پژوهشی	تصحیح متون، نسخه‌پژوهی، شاهنامه‌پژوهی، حدیث، کلام، تاریخ، قرآن‌پژوهی
اساتید	آیت‌الله سید ابوالحسن طباطبائی (امام جمعه اصفهان) و دیگر اساتید حوزه علمیه اصفهان
برخی آثار	سیره و سیمای امام حسین علیه‌السلام; روزنامه عاشورا (ترجمه يوم الطف); ضیاء الشهاب; سراج السالكين; نیایش ابوحمزه ثمالی; ترجمه فرحة الغری; دقائق التأويل و حقائق التنزيل; اعتقادات شیخ بهایی; پیشوای حکمت ایمانیان (نيم نگاهی به زندگانی و اندیشه شیخ بهائی); دیوان اشراق;
	v; t; e;

جویا جهانبخش (متولد ۱۳۵۶ش) پژوهشگر، کتابشناس، مصحح متون کهن، مترجم، پژوهشگر برجسته حدیث و ادیب معاصر ایرانی است. وی که تحصیلات حوزوی را در حوزه علمیه اصفهان تا سطح خارج فقه و اصول ادامه داده، در کنار آن به پژوهش در حوزه‌های متنوعی از جمله شاهنامه‌پژوهی، نسخه‌شناسی، تصحیح متون، علوم قرآن و حدیث، کلام و تاریخ اشتغال دارد. جهانبخش مؤلف و مصحح بیش از بیست کتاب و نویسنده افزون بر پانصد مقاله علمی در دانشنامه‌ها، یادنامه‌ها و مجلات تخصصی مانند آینه پژوهش، آینه میراث، جهان کتاب و کتاب ماه دین است. آثار او بارها از سوی جشنواره‌های متعدد از جمله کتاب فصل و جشنواره نقد مورد تقدیر قرار گرفته و به عنوان داور با دبیرخانه کتاب‌سال همکاری داشته است. وی در هفته کتاب سال ۱۳۸۸ به عنوان خادم نشر در بخش منتقد و مصحح برنده جایزه شد و تصحیح او از کتاب دقائق التأویل و حقائق التنزیل در مراسم گرامیداشت حامیان نسخ خطی کتابخانه مجلس شورای اسلامی به عنوان کتاب شایسته تقدیر شناخته شد.

ولادت

جویا جهانبخش در ۵ مرداد سال ۱۳۵۶ شمسی در شهر اصفهان در خانواده‌ای نسبتاً فرهنگی (چه از تبار مادری و چه از تبار پدری) متولد شد.^[۱]^[۲]^[۳]

تحصیلات

دوران تحصیلات خود را در زادگاهش اصفهان گذراند. در دوره راهنمایی و سپس دبیرستان از دانش‌آموزان ممتاز سازمان ملی پرورش استعدادهای درخشان (تیزهوشان) به شمار می‌رفت. به‌رغم موفقیت در شاخه ریاضی و فیزیک، به سبب دلبستگی به مطالعات ادبی و تاریخی (به ویژه شاهنامه‌پژوهی) به شاخه ادبیات و علوم انسانی روی آورد و خود را از مدرسه تیزهوشان که فقط رشته‌های تجربی و ریاضی داشت، به رشته علوم انسانی منتقل کرد.

علاقه اولیه او به تاریخ و باستان‌شناسی، به تدریج به عشق به مطالعه متون کهن فارسی و سپس به حوزه تخصصی اسلام‌پژوهی و اسلام‌شناسی کشیده شد. سرانجام، مطالعات اسلامی و دانش‌اندوزی در حوزه علوم دینی اصفهان را برگزید. وی سال‌هاست به درس خارج فقه و اصول (از جمله درس خارج فقه آیت‌الله سید ابوالحسن طباطبائی، امام جمعه اصفهان) حضور می‌یابد و چندی نیز در حوزه علمیه اصفهان به تدریس ادبیات و کلام اشتغال داشته است.^[۴]

فعالیت‌ها

جویا جهانبخش از همان سال‌های نوجوانی قلم به دست گرفت و نخستین نوشته رسمی او مقاله‌ای با عنوان «در بارگاه سیمرغ» در مجله «گل چرخ» (به سردبیری علی موسوی گرمارودی) منتشر شد. این مقاله که در سال سوم راهنمایی درباره تصحیح ابیاتی از شاهنامه نوشته شده بود، با استقبال و یادداشت تشویق‌آمیز سردبیر مواجه شد و زمینه‌ساز ادامه فعالیت‌های پژوهشی وی در حوزه شاهنامه و متون کهن گردید.^[۵]

فعالیت‌های علمی و پژوهشی وی بسیار گسترده و متنوع است و می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

پژوهش و تألیف:

تألیف کتاب «راهنمای تصحیح متون» که به عنوان کتابی موجز و پرکاربرد برای دانشجویان و پژوهشگران این حوزه شناخته می‌شود و به چاپ سوم رسیده است.
نگارش افزون بر پانصد مقاله در دانشنامه‌ها، یادنامه‌ها و مجلات تخصصی از جمله: آینه پژوهش (۸۰ مقاله)، آینه میراث (۴۵ مقاله)، جهان کتاب (۳۴ مقاله)، کتاب ماه دین (۱۷ مقاله) و... .
موضوع مقالات وی عمدتاً در حوزه کتابداری، آرشیو و نسخه‌پژوهی (۲۰۰ مقاله) و همچنین فلسفه و کلام، علوم قرآن و حدیث، هنر و معماری و میان‌رشته‌ای است.
همکاری به عنوان داور با دبیرخانه کتاب‌سال.

تصحیح و تحقیق:

تصحیح کتاب «دقائق التأویل و حقائق التنزیل» اثر ابوالمکارم محمود بن ابی‌المکارم حسنی واعظ که به عنوان کتاب شایسته تقدیر در مراسم حامیان نسخ خطی کتابخانه مجلس انتخاب شد.
تصحیح «سلوة الشیعة» که کهن‌ترین تدوین موجود از سروده‌های منسوب به امام علی(ع) است.
تصحیح «ترجمه فرحة الغری» از علامه محمدباقر مجلسی.
تصحیح «سراج السالکین» منتخب مثنوی معنوی به گردآوری ملا محسن فیض کاشانی.
تصحیح و تعلیق «شرح خطبه متقین (شرح حدیث همام)» از علامه محمدتقی مجلسی.
تصحیح «أساور من ذهب در احوال حضرت زینب(س)» اثر مهدی نجفی مسجدشاهی اصفهانی.
تحقیق و نشر «ملحقات صحیفه سجادیه» از علامه محمدباقر مجلسی.
ویرایش و مقدمه بر کتاب «از گلستان بی‌خزان شیخ شیراز» (ویرایش جدیدی از گلستان سعدی).^[۶]

ترجمه:

ترجمه کتاب «سیره و سیمای امام حسین(ع)» اثر آیت‌الله سید محمدرضا حسینی جلالی (برگرفته از تاریخ دمشق ابن عساکر).
ترجمه «اندوخته خداوند» (چهل حدیث درباره امام زمان(عج)).
ترجمه «از چشمه خورشید» (چهل حدیث از امیرالمؤمنین علی(ع)).
ترجمه «نیایش ابوحمزه ثمالی».
ترجمه رساله «اصول اربعمائه» از آیت‌الله سید محمدحسین حسینی جلالی.

سایر فعالیت‌ها:

تألیف کتاب «روزنامۀ عاشورا» (انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم، شعبه اصفهان).
تألیف «سه گفتار در غلوپژوهی» و «مأثورات در ترازو».
تألیف «درآمدی بر شناخت دین و فرهنگ زردشتی» در دو جلد.
همکاری در تصحیح و نگارش مقدمه «دیوان اشراق» اثر میرداماد.
عضویت در هیأت تحریریه و همکاری با نشریات تخصصی از جمله آینه میراث که خود از بنیانگذاران آن بوده است.

جوایز و افتخارات:

برنده جایزه خادمان نشر در هفته کتاب سال ۱۳۸۸ به عنوان منتقد و مصحح.
تقدیر از تصحیح کتاب «دقائق التأویل و حقائق التنزیل» در مراسم گرامیداشت حامیان نسخ خطی کتابخانه مجلس شورای اسلامی.
آثار وی بارها از سوی جشنواره‌هایی مانند کتاب فصل و جشنواره نقد مورد تقدیر قرار گرفته است.

آثار

تألیفات:

راهنمای تصحیح متون (مرکز پژوهشی میراث مکتوب، چاپ سوم، ۱۳۹۰ش)
سه گفتار در غلوپژوهی (اساطیر، ۱۳۹۰ش)
مأثورات در ترازو (نشر علم، ۱۳۹۳ش)
درآمدی بر شناخت دین و فرهنگ زردشتی (۲ جلد، دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم، ۱۴۰۲ش)
روزنامۀ عاشورا (دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم، ۱۳۹۷ش)
محقق نامه (۲ جلد، به کوشش: بهاءالدین خرمشاهی، انجمن آثار و مفاخر فرهنگی، ۱۳۸۶ش) [مشارکت]
حدیث شناخت (تحریر و بازنویسی کتابی در علم درایه - در دست انتشار)^[۷]

تصحیحات:

دقائق التأویل و حقائق التنزیل (اثر ابوالمکارم حسنی واعظ، مرکز پژوهشی میراث مکتوب، ۱۳۸۱ش)
سلوة الشیعة (کهن‌ترین تدوین اشعار منسوب به امام علی(ع)، گردآورنده: علی فنجگردی نیشابوری، کتابخانه مجلس، ۱۳۸۴ش)
ترجمه فرحة الغری (مترجم: علامه محمدباقر مجلسی، مرکز پژوهشی میراث مکتوب، ۱۳۷۹ش)
سراج السالکین (منتخب مثنوی معنوی، گردآورنده: ملا محسن فیض کاشانی، وزارت ارشاد/میراث مکتوب، ۱۳۸۰ش)
شرح خطبه متقین (شرح حدیث همام، اثر علامه محمدتقی مجلسی، اساطیر، ۱۳۸۵ش)
أساور من ذهب در احوال حضرت زینب(س) (اثر مهدی نجفی مسجدشاهی اصفهانی، ساحت، ۱۳۸۴ش)
ملحقات صحیفه سجادیه (اثر علامه محمدباقر مجلسی، اساطیر، ۱۳۸۷ش)
تجارب السلف (اثر هندوشاه نخجوانی، اساطیر - آماده چاپ)^[۸]

ترجمه‌ها:

سیره و سیمای امام حسین(ع) (برگرفته از تاریخ دمشق ابن عساکر، اثر آیت‌الله سید محمدرضا حسینی جلالی، اساطیر، ۱۳۸۳ش)
اندوخته خداوند (چهل حدیث درباره امام زمان(عج)، حروفیه، ۱۳۸۲ش)
از چشمه خورشید (چهل حدیث از امام علی(ع)، کانون پژوهش، ۱۳۸۷ش)
نیایش ابوحمزه ثمالی (حوزه علمیه اصفهان، مرکز تحقیقات رایانه‌ای، ۱۳۹۲ش)
اصول اربعمائه (رساله‌ای از آیت‌الله سید محمدحسین حسینی جلالی، چاپ شده در مجله حوزه اصفهان و به صورت مجلد در شیکاگو)
مفردات راغب (ترجمه ناتمام)^[۹]

مقالات (گزیده):

«کتابی ارزنده که "دو بار" و "دو جور" به "چاپ دوم" رسید» (آینه پژوهش، شماره ۲۱۴)
«جای چنین کتاب‌ها هیچ‌گاه در زباله‌دان نیست» (آینه پژوهش، شماره ۲۱۴)
«مگر ز مصر به کنعان "بشیر" می‌آید» (کاربرد واژه "بشیر" در بیتی از سعدی، آینه پژوهش، شماره ۲۱۳)
«شیخ سعدی در نظامیّه چه می‌کرده است؟!» (آینه پژوهش، شماره ۲۱۱)
«دکتر معین کتابی به نام "فرهنگ معین" ننوشت!» (آینه پژوهش، شماره ۲۱۱)
«آخر یکی از مسلمانان چراغی فرا راه من دارید!» (مراسله‌ای درباره پیوند درونی حکایات گلستان، آینه پژوهش، شماره ۲۱۰)
«از آداب "ریاضت نفس"؛ (حکایت قول و عمل دو فرزانۀ شیرازی)» (آینه پژوهش، شماره ۲۰۷)
«نکته، حاشیه، یادداشت: "تاجر شیرازی" یا "شاعر شیرازی"؟» (آینه پژوهش، شماره ۲۰۴)^[۱۰]