طباطبایی حکیم، سید محمدسعید: تفاوت میان نسخهها
جز (جایگزینی متن - 'مكاسب' به 'مكاسب ') |
Hbaghizadeh (بحث | مشارکتها) بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| (۷۵ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۷ کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{جعبه اطلاعات زندگینامه | |||
| عنوان = سید محمدسعید طباطبایی حکیم | |||
| تصویر = NUR00092.jpg | |||
| | | اندازه تصویر = | ||
| توضیح تصویر = طباطبایی حکیم، محمد سعید | |||
| | | نام کامل = سید محمدسعید بن سید محمدعلی طباطبایی حکیم | ||
| | | نامهای دیگر = | ||
| | | لقب = | ||
| | | تخلص = | ||
| | | نسب = طباطبایی | ||
| | | نام پدر = سید محمدعلی طباطبایی حکیم | ||
| | | ولادت = ۸ ذیالقعده ۱۳۵۴ قمری (۱۳۱۴ شمسی / ۱۹۳۵ میلادی) | ||
| | | محل تولد = نجف اشرف | ||
| | | کشور تولد = عراق | ||
| | | محل زندگی = نجف اشرف | ||
| | | رحلت = ۲۵ محرم ۱۴۴۳ قمری (۱۲ شهریور ۱۴۰۰ شمسی) | ||
| | | شهادت = | ||
| | | مدفن = مقبره آیتالله سید محسن حکیم، حرم امام علی(ع)، نجف اشرف | ||
| | | طول عمر = ۸۷ سال | ||
| | | نام همسر = | ||
| | | فرزندان = | ||
|اساتید | | خویشاوندان = [[حکیم، سید محسن|سید محسن حکیم]] (نیای مادری)، [[حکیم، سید محمدباقر|شهید محمدباقر حکیم]] (خواهرزاده) | ||
| | | دین = اسلام | ||
| | | مذهب = شیعه دوازده امامی | ||
| | | پیشه = فقیه، مجتهد، مرجع تقلید | ||
| | | درجه علمی = | ||
| دانشگاه = | |||
| حوزه = حوزه علمیه نجف اشرف | |||
| علایق پژوهشی = فقه، اصول فقه، تفسیر، اخلاق | |||
| منصب = مرجع تقلید شیعه | |||
| پس از = | |||
| پیش از = | |||
| اساتید = {{فهرست جعبه عمودی | [[حکیم، سید محسن|سید محسن حکیم]] | [[بجنوردی، سید حسن|سید حسن بجنوردی]] | [[حلی، حسین|شیخ حسین حلی]] | [[خویی، سید ابوالقاسم|سید ابوالقاسم خویی]] | [[اصفهانی، محمدحسین|محمدحسین غروی اصفهانی]]}} | |||
| مشایخ = | |||
| معاصرین = | |||
| شاگردان = {{فهرست جعبه عمودی | شیخ باقر ایروانی | شیخ علی کورانی | سید صادق حکیم}} | |||
| اجازه اجتهاد از = | |||
| آثار = {{فهرست جعبه عمودی | [[المحكم في أصول الفقه]] | [[مصباح المنهاج]] (شرح بر منهاج الصالحین) | [[منهاج الصالحين (محمدسعید حکیم)|منهاج الصالحین]] (رساله عملیه) | [[حواریات فقهیه]] | [[الأصولية و الأخبارية بين الأسماء و الواقع]] | [[فقه الکمبيوتر و الإنترنت]] | [[فقه الإستنساخ البشري]] | [[توضیح المسائل (عبادات و معاملات)|توضیح المسائل]]}} | |||
| سبک نوشتاری = | |||
| وبگاه = http://www.alhakeem.com/fa/ | |||
| امضا = | |||
| کد مؤلف = AUTHORCODE00092AUTHORCODE | |||
}} | |||
{{کاربردهای دیگر|طباطبایی (ابهامزدایی)}} | |||
{{کاربردهای دیگر|حکیم (ابهامزدایی)}} | |||
[[ | '''سيد محمدسعيد حكيم''' (۱۳۵۴-۱۴۴۳ق)، از مراجع تقلید شیعه در عراق و از نوادگان و شاگردان برجسته خاندان علم و فقاهت حکیم بود. وی در نجف اشرف در خانوادهای روحانی زاده شد؛ پدرش آیتالله سید محمدعلی طباطبایی حکیم و مادرش دختر [[حکیم، سید محسن|آیتالله سید محسن حکیم]]، مرجع بزرگ جهان تشیع بود. از دهسالگی تحت تعلیم پدر قرار گرفت و مراحل تحصیلات حوزوی را با نبوغ سرشار و ذهنی فعال به سرعت پشت سر نهاد و در جوانی به درس خارج راه یافت و در حلقه خواص و محفل اندیشمندان بزرگی چون آیات عظام [[حکیم، سید محسن|سید محسن حکیم]]، شیخ [[حلی، حسین|حسین حلی]] و [[خویی، سید ابوالقاسم|سید ابوالقاسم خویی]] جای گرفت. وی پس از تکمیل تحصیلات، به تدریس دروس تخصصی حوزه از جمله فقه، اصول، اخلاق و تفسیر پرداخت. آیتالله حکیم در دوران رژیم بعثی صدام حسین هشت سال به زندان افتاد. پس از وفات [[خویی، سید ابوالقاسم|آیتالله خویی]] در سال ۱۳۷۱ش، اعلان مرجعیت کرد و اعلان مرجعیت او با اقبال گسترده شیعیان عراق به تقلید از وی و [[سیستانی، سید علی|آیتالله سیستانی]] همراه شد. از مهمترین آثار او میتوان به «المحکم فی اصول الفقه»، مجموعه چندجلدی «مصباح المنهاج» (شرحی بر منهاج الصالحین آیتالله حکیم)، رساله عملیه «منهاج الصالحین»، «حواریات فقهیه»، «الأصولیة و الأخباریة» و نیز آثاری در موضوعات نوپدید مانند «فقه الکمبیوتر و الإنترنت» و «فقه الإستنساخ البشری» اشاره کرد. وی سرانجام در ۲۵ محرم ۱۴۴۳ق بر اثر عارضه قلبی در ۸۷ سالگی در نجف اشرف درگذشت و پس از تشییع در کربلا و نجف، در مقبره [[حکیم، سید محسن|آیتالله سید محسن حکیم]] در جوار حرم مطهر علوی به خاک سپرده شد. | ||
[[ | == ولادت == | ||
| | در هشتم ماه ذىالقعده سال 1354ق برابر با 1314ش به دنيا آمد. پدرش [[حکیم، سید محمدعلی|آيتالله سيد محمدعلى طباطبائى حكيم(ره)]] و مادرش صبيه بزرگ مرجع جهان تشيع مرحوم آيتالله حاج [[حکیم، سید محسن|سيد محسن حكيم]](ره) مىباشد. | ||
==تحصیلات== | |||
سيد محمد سعيد چون به سن 10 سالگى رسيد، پدر فرزانهاش به تعليم و تربيت او پرداخت و تا آخرين مراحل سطوح عالى حوزه همراه و همدم او بود. ايشان با نبوغ سرشار و ذهن فعال و شور و شوق فراوان با فرزانگى و چالاكى در مدتّى كوتاه به سرعت اين مراحل را پشت سر گذشت و هنوز جوانى بيش نبود كه به حوزه درس خارج راه يافت و در حلقه خواص و محفل ويژه انديشمندان و گفتگوهاى عالمان و فرهيختگان وارستهاى چون آيات عظام [[حکیم، سید محسن|سيد محسن حكيم]]، حاج [[حلی، حسین|شيخ حسين حلى]] و [[خویی، ابوالقاسم|آيتالله خوئى]] جاى گرفت. | |||
== اساتید == | |||
# [[حکیم، سید محسن|سید محسن حکیم]] | |||
# [[بجنوردی، سید حسن|سید حسن بجنوردی]] | |||
# [[حلی، حسین|شيخ عبدالحسين حلّى]] | |||
# [[اصفهانی، محمدحسین|شیخ محمدحسین غروی اصفهانی]] | |||
ایشان پس از تکمیل تحصیلات حوزوی، دروس تخصصی حوزه نظیر فقه و اصول فقه و اخلاق و تفسیر را تدریس میکردند. | |||
این مرجع تقلید در دوران رژیم بعثی صدام حسین هشت سال به زندان افتاد. | |||
ایشان پس از وفات [[خویی، سید ابوالقاسم|آیتالله سید ابوالقاسم خویی]] در سال 1371ش، اعلان مرجعیت کرد. اعلان مرجعیت او توأم با اقبال شیعیان عراق به تقلید از وی و [[سیستانی، سید علی|آیتالله سیستانی]] گردید. | |||
== شاگردان== | == شاگردان== | ||
# شيخ حسين فرج عمران قطيفى | # شيخ حسين فرج عمران قطيفى | ||
# مرحوم سيد عبدالرزاق حكيم | # مرحوم سيد عبدالرزاق حكيم | ||
# حاج شيخ باقر ايروانى | # حاج شيخ [[ایروانی، باقر|باقر ايروانى]] | ||
# سيد محمد جعفر حكيم | # سيد محمد جعفر حكيم | ||
# حاج شيخ [[کورانی، علی|على كورانى]] | # حاج شيخ [[کورانی، علی|على كورانى]] | ||
| خط ۵۹: | خط ۷۸: | ||
# حاج شيخ عبدالحسين آل صادق عاملى | # حاج شيخ عبدالحسين آل صادق عاملى | ||
== | == وفات == | ||
این عالم ربانی سرانجام در تاریخ جمعه 12 شهریور سال 1400ش، برابر با 25 محرم الحرام سال 1443ق در سن 87 سالگی بر اثر عارضه قلبی در نجف اشرف درگذشت. <ref>[https://fa.shafaqna.com/news/1216551/ خبرگزاری بینالمللی شفقنا]</ref> و پس از مراسم تشییع در کربلای معلا، و نجف اشرف و اقامه نماز بر پیکر ایشان به امامت برادر ایشان سید محمدتقی حکیم <ref>[https://www.hawzahnews.com/news/976542/%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D8%A7%D9%82%D8%A7%D9%85%D9%87-%D9%86%D9%85%D8%A7%D8%B2-%D8%A8%D8%B1-%D9%BE%DB%8C%DA%A9%D8%B1-%D8%A2%DB%8C%D8%AA-%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%AD%DA%A9%DB%8C%D9%85-%D8%AF%D8%B1-%D8%AD%D8%B1%D9%85-%D8%AD%D8%B6%D8%B1%D8%AA-%D8%A7%D9%85%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%88%D9%85%D9%86%DB%8C%D9%86 خبرگزاری رسمی حوزه]</ref> در مقبره [[حکیم، سید محسن|آیتالله سید محسن حکیم]] نزدیک حرم مطهر علوی به خاک سپرده شد. | |||
== آثار== | |||
{{ستون-شروع|2}} | |||
# المحكم فى اصول الفقه | # المحكم فى اصول الفقه | ||
# دوره فقهى «مصباح المنهاج» كه شرحى بر فقه استدلالى «منهاج الصالحين» آيتالله [[حکیم، محسن|سيد محسن حكيم]] است. | # دوره فقهى «مصباح المنهاج» كه شرحى بر فقه استدلالى «منهاج الصالحين» آيتالله [[حکیم، سید محسن|سيد محسن حكيم]] است. | ||
# رساله عمليه به نام «منهاج الصالحين». | # رساله عمليه به نام «منهاج الصالحين». | ||
# مناسك حج و عمره. | # مناسك حج و عمره. | ||
# حاشيهاى جامع بر كتاب اصولى (كفايه) [[آخوند خراسانى]]. | # حاشيهاى جامع بر كتاب اصولى ([[كفاية الأصول (جامعه مدرسین)|كفايه]]) [[آخوند خراسانى]]. | ||
# حاشيهاى جامع بر كتاب اصولى(رسائل) [[انصاری، مرتضی بن محمدامین|شيخ انصارى]]. | # حاشيهاى جامع بر كتاب اصولى(رسائل) [[انصاری، مرتضی بن محمدامین|شيخ انصارى]]. | ||
# حاشيهاى جامع بر كتاب فقهى([[كتاب المكاسب|مكاسب]] ) [[انصاری، مرتضی بن محمدامین|شيخ انصارى]]. | # حاشيهاى جامع بر كتاب فقهى([[كتاب المكاسب|مكاسب]]) [[انصاری، مرتضی بن محمدامین|شيخ انصارى]]. | ||
# مجموعه «تهذيب علم الاصول | # مجموعه «تهذيب علم الاصول | ||
# جزوهاى بنام «المرشد المغترب» | # جزوهاى بنام «المرشد المغترب» | ||
| خط ۷۶: | خط ۹۹: | ||
# فقه الكومبيوتر | # فقه الكومبيوتر | ||
# الفتاوى | # الفتاوى | ||
# الاصوليه و | # الاصوليه و الاخباریه | ||
# المرجعيةالدينية | # المرجعيةالدينية | ||
# رساله توجيهيه راهنماى حجاج | # رساله توجيهيه راهنماى حجاج | ||
# الكافى فى اصول الفقه | # الكافى فى اصول الفقه<ref>[http://www.alhakeem.com/fa/page/4 پایگاه سید محمدسعید طباطبایی حکیم]</ref> | ||
{{پایان}} | |||
==پانویس == | |||
<references /> | |||
==منابع مقاله== | |||
#[http://www.alhakeem.com/fa/page/4 پایگاه سید محمدسعید طباطبایی حکیم] | |||
#[https://fa.shafaqna.com/news/1216551/ خبرگزاری بینالمللی شفقنا] | |||
#[https://fa.alalam.ir/news/5781513/%D8%AE%D9%84%D8%A7%D8%B5%D9%87-%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D8%A2%DB%8C%D8%AA-%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%B3%DB%8C%D8%AF-%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D8%B3%D8%B9%DB%8C%D8%AF-%D8%AD%DA%A9%DB%8C%D9%85 شبکه العالم] | |||
#[https://www.hawzahnews.com/news/976542/%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D8%A7%D9%82%D8%A7%D9%85%D9%87-%D9%86%D9%85%D8%A7%D8%B2-%D8%A8%D8%B1-%D9%BE%DB%8C%DA%A9%D8%B1-%D8%A2%DB%8C%D8%AA-%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%AD%DA%A9%DB%8C%D9%85-%D8%AF%D8%B1-%D8%AD%D8%B1%D9%85-%D8%AD%D8%B6%D8%B1%D8%AA-%D8%A7%D9%85%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%88%D9%85%D9%86%DB%8C%D9%86 خبرگزاری رسمی حوزه] | |||
== وابستهها == | {{مراجع تقلید}} | ||
==وابستهها== | |||
{{وابستهها}} | {{وابستهها}} | ||
[[مصباح المنهاج، كتاب الخمس]] | |||
[[حواریات فقهیه]] | [[حواریات فقهیه]] | ||
[[الأصولية و الأخبارية بين الأسماء و الواقع]] | |||
[[الأحکام الفقهية؛ العبادات و المعاملات]] | |||
[[مناسك الحج و العمرة]] | |||
[[مصباح المنهاج - کتاب الطهاره]] | [[مصباح المنهاج - کتاب الطهاره]] | ||
[[منهاج | [[منهاج الصالحين (محمدسعید حکیم)]] | ||
[[مسایل معاصره فی فقه القضاء]] | [[مسایل معاصره فی فقه القضاء]] | ||
[[مصباح المنهاج (کتاب الصوم)]] | [[مصباح المنهاج (کتاب الصوم)]] | ||
[[مصباح المنهاج؛ المزارعة، المساقاة، الجعالة، السبق، الرماية، الشركة، المضاربة، الوديعة، العارية]] | |||
[[فقه المراه المسلمه]] | [[فقه المراه المسلمه]] | ||
[[فقه الإستنساخ البشري و الخلايا الجذعية و فتاوي طبية]] | |||
[[فقه العلاقات الإجتماعية بين الرجل و المرأة الأجنبية]] | |||
[[فقه المساجد و الحسينيات]] | |||
[[فقه الکمبیوتر و الإنترنت]] | |||
[[مرشد المغترب - توجیهات و فتاوی]] | [[مرشد المغترب - توجیهات و فتاوی]] | ||
[[المحکم في أصول الفقه]] | [[المحكم في أصول الفقه]] | ||
[[المحکم في أصول الفقه (طباطبایی حکیم)]] | |||
[[الکافي في أصول الفقه]] | [[الکافي في أصول الفقه]] | ||
| خط ۱۰۴: | خط ۱۵۸: | ||
[[فی رحاب العقیده]] | [[فی رحاب العقیده]] | ||
[[التنقیح: تعلیقة موسعة علی فرائد الأصول للشیخ الأنصاری | [[التنقیح: تعلیقة موسعة علی فرائد الأصول للشیخ الأنصاری قدسسره]] | ||
[[ | [[گفتگوهای فقهي]] | ||
[[مصباح المنهاج (کتاب الخمس)]] | [[مصباح المنهاج (کتاب الخمس)]] | ||
[[مصباح | [[مصباح المنهاج، كتاب التجارة]] | ||
[[حفلات الأعراس آدابها و احکامها]] | [[حفلات الأعراس آدابها و احکامها]] | ||
| خط ۱۱۸: | خط ۱۷۲: | ||
[[أحکام النساء (الخاصة)]] | [[أحکام النساء (الخاصة)]] | ||
[[ | [[فتاوى الحج و العمرة]] | ||
[[أصول العقيدة]] | [[أصول العقيدة]] | ||
| خط ۱۲۶: | خط ۱۷۸: | ||
[[مرشد المغترب (ویرایش جدید)]] | [[مرشد المغترب (ویرایش جدید)]] | ||
[[رساله سماحه | [[رساله سماحه المرجعالديني الکبير السيد محمد سعيد الحکيم (دام ظله الشريف) الي الشعب العراقي العزيز]] | ||
[[حواريات فقهيه (ويرايش جديد)]] | [[حواريات فقهيه (ويرايش جديد)]] | ||
[[لمحة موجزة من حياة]] | [[لمحة موجزة من حياة]] | ||
[[فاجعة الطف: ابعادها، ثمراتها، توقيتها]] | [[فاجعة الطف: ابعادها، ثمراتها، توقيتها]] | ||
| خط ۱۴۸: | خط ۱۹۲: | ||
[[فقه الصناديق الخيرية]] | [[فقه الصناديق الخيرية]] | ||
[[ | [[الفتاوی؛ أسئلة و أجوبة]] | ||
[[مصباح المنهاج: الإجتهاد و التقليد]] | [[مصباح المنهاج: الإجتهاد و التقليد]] | ||
| خط ۱۶۱: | خط ۲۰۳: | ||
[[کاوشی در اصول عقاید]] | [[کاوشی در اصول عقاید]] | ||
[[من وحی الطف: دلالات و توجیهات]] | [[من وحی الطف: دلالات و توجیهات]] | ||
| خط ۱۷۲: | خط ۲۱۲: | ||
[[رساله توجیهیه الی التربویین العراقیین]] | [[رساله توجیهیه الی التربویین العراقیین]] | ||
[[ | [[درسهای آموزشی در احکام فقهی]] | ||
[[توضیح المسائل (عبادات و معاملات)]] | [[توضیح المسائل (عبادات و معاملات)]] | ||
| خط ۱۸۳: | خط ۲۲۱: | ||
[[رده:زندگینامه]] | [[رده:زندگینامه]] | ||
[[رده:شهریور(1400)]] | |||
[[رده:مراجع تقلید]] | |||
[[رده:درگذشتگان ۱۴۰۰]] | |||
[[رده:شاگردان آیتالله سید محسن حکیم]] | |||
نسخهٔ کنونی تا ۱۹ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۲۲:۵۶
سيد محمدسعيد حكيم (۱۳۵۴-۱۴۴۳ق)، از مراجع تقلید شیعه در عراق و از نوادگان و شاگردان برجسته خاندان علم و فقاهت حکیم بود. وی در نجف اشرف در خانوادهای روحانی زاده شد؛ پدرش آیتالله سید محمدعلی طباطبایی حکیم و مادرش دختر آیتالله سید محسن حکیم، مرجع بزرگ جهان تشیع بود. از دهسالگی تحت تعلیم پدر قرار گرفت و مراحل تحصیلات حوزوی را با نبوغ سرشار و ذهنی فعال به سرعت پشت سر نهاد و در جوانی به درس خارج راه یافت و در حلقه خواص و محفل اندیشمندان بزرگی چون آیات عظام سید محسن حکیم، شیخ حسین حلی و سید ابوالقاسم خویی جای گرفت. وی پس از تکمیل تحصیلات، به تدریس دروس تخصصی حوزه از جمله فقه، اصول، اخلاق و تفسیر پرداخت. آیتالله حکیم در دوران رژیم بعثی صدام حسین هشت سال به زندان افتاد. پس از وفات آیتالله خویی در سال ۱۳۷۱ش، اعلان مرجعیت کرد و اعلان مرجعیت او با اقبال گسترده شیعیان عراق به تقلید از وی و آیتالله سیستانی همراه شد. از مهمترین آثار او میتوان به «المحکم فی اصول الفقه»، مجموعه چندجلدی «مصباح المنهاج» (شرحی بر منهاج الصالحین آیتالله حکیم)، رساله عملیه «منهاج الصالحین»، «حواریات فقهیه»، «الأصولیة و الأخباریة» و نیز آثاری در موضوعات نوپدید مانند «فقه الکمبیوتر و الإنترنت» و «فقه الإستنساخ البشری» اشاره کرد. وی سرانجام در ۲۵ محرم ۱۴۴۳ق بر اثر عارضه قلبی در ۸۷ سالگی در نجف اشرف درگذشت و پس از تشییع در کربلا و نجف، در مقبره آیتالله سید محسن حکیم در جوار حرم مطهر علوی به خاک سپرده شد.
| سید محمدسعید طباطبایی حکیم | |
|---|---|
 طباطبایی حکیم، محمد سعید | |
| نام کامل | سید محمدسعید بن سید محمدعلی طباطبایی حکیم |
| نسب | طباطبایی |
| نام پدر | سید محمدعلی طباطبایی حکیم |
| ولادت | ۸ ذیالقعده ۱۳۵۴ قمری (۱۳۱۴ شمسی / ۱۹۳۵ میلادی) |
| محل تولد | نجف اشرف، عراق |
| محل زندگی | نجف اشرف |
| رحلت | ۲۵ محرم ۱۴۴۳ قمری (۱۲ شهریور ۱۴۰۰ شمسی) |
| مدفن | مقبره آیتالله سید محسن حکیم، حرم امام علی(ع)، نجف اشرف |
| طول عمر | ۸۷ سال |
| خویشاوندان | سید محسن حکیم (نیای مادری)، شهید محمدباقر حکیم (خواهرزاده) |
| دین | اسلام |
| مذهب | شیعه دوازده امامی |
| پیشه | فقیه، مجتهد، مرجع تقلید |
| منصب | مرجع تقلید شیعه |
| اطلاعات علمی | |
| حوزه | حوزه علمیه نجف اشرف |
| علایق پژوهشی | فقه، اصول فقه، تفسیر، اخلاق |
| اساتید | |
| شاگردان |
|
| برخی آثار | |
| وبگاه رسمی | |
| http://www.alhakeem.com/fa/ | |
برای دیگر کاربردها، طباطبایی (ابهامزدایی) را ببینید.
برای دیگر کاربردها، حکیم (ابهامزدایی) را ببینید.
ولادت
در هشتم ماه ذىالقعده سال 1354ق برابر با 1314ش به دنيا آمد. پدرش آيتالله سيد محمدعلى طباطبائى حكيم(ره) و مادرش صبيه بزرگ مرجع جهان تشيع مرحوم آيتالله حاج سيد محسن حكيم(ره) مىباشد.
تحصیلات
سيد محمد سعيد چون به سن 10 سالگى رسيد، پدر فرزانهاش به تعليم و تربيت او پرداخت و تا آخرين مراحل سطوح عالى حوزه همراه و همدم او بود. ايشان با نبوغ سرشار و ذهن فعال و شور و شوق فراوان با فرزانگى و چالاكى در مدتّى كوتاه به سرعت اين مراحل را پشت سر گذشت و هنوز جوانى بيش نبود كه به حوزه درس خارج راه يافت و در حلقه خواص و محفل ويژه انديشمندان و گفتگوهاى عالمان و فرهيختگان وارستهاى چون آيات عظام سيد محسن حكيم، حاج شيخ حسين حلى و آيتالله خوئى جاى گرفت.
اساتید
ایشان پس از تکمیل تحصیلات حوزوی، دروس تخصصی حوزه نظیر فقه و اصول فقه و اخلاق و تفسیر را تدریس میکردند.
این مرجع تقلید در دوران رژیم بعثی صدام حسین هشت سال به زندان افتاد.
ایشان پس از وفات آیتالله سید ابوالقاسم خویی در سال 1371ش، اعلان مرجعیت کرد. اعلان مرجعیت او توأم با اقبال شیعیان عراق به تقلید از وی و آیتالله سیستانی گردید.
شاگردان
- شيخ حسين فرج عمران قطيفى
- مرحوم سيد عبدالرزاق حكيم
- حاج شيخ باقر ايروانى
- سيد محمد جعفر حكيم
- حاج شيخ على كورانى
- سيد عبدالمنعم حكيم
- حاج شيخ هادى آل راضى
- سيد عبدالامير سلمان
- سيد صادق حكيم
- حاج شيخ عبدالحسين آل صادق عاملى
وفات
این عالم ربانی سرانجام در تاریخ جمعه 12 شهریور سال 1400ش، برابر با 25 محرم الحرام سال 1443ق در سن 87 سالگی بر اثر عارضه قلبی در نجف اشرف درگذشت. [۱] و پس از مراسم تشییع در کربلای معلا، و نجف اشرف و اقامه نماز بر پیکر ایشان به امامت برادر ایشان سید محمدتقی حکیم [۲] در مقبره آیتالله سید محسن حکیم نزدیک حرم مطهر علوی به خاک سپرده شد.
آثار
- المحكم فى اصول الفقه
- دوره فقهى «مصباح المنهاج» كه شرحى بر فقه استدلالى «منهاج الصالحين» آيتالله سيد محسن حكيم است.
- رساله عمليه به نام «منهاج الصالحين».
- مناسك حج و عمره.
- حاشيهاى جامع بر كتاب اصولى (كفايه) آخوند خراسانى.
- حاشيهاى جامع بر كتاب اصولى(رسائل) شيخ انصارى.
- حاشيهاى جامع بر كتاب فقهى(مكاسب) شيخ انصارى.
- مجموعه «تهذيب علم الاصول
- جزوهاى بنام «المرشد المغترب»
- نامهاى پدرانه
- احكام فقهى
- فقه استنساخ البشرى
- فقه القضاء
- فقه الكومبيوتر
- الفتاوى
- الاصوليه و الاخباریه
- المرجعيةالدينية
- رساله توجيهيه راهنماى حجاج
- الكافى فى اصول الفقه[۳]
پانویس
منابع مقاله
وابستهها
الأصولية و الأخبارية بين الأسماء و الواقع
الأحکام الفقهية؛ العبادات و المعاملات
منهاج الصالحين (محمدسعید حکیم)
مصباح المنهاج؛ المزارعة، المساقاة، الجعالة، السبق، الرماية، الشركة، المضاربة، الوديعة، العارية
فقه الإستنساخ البشري و الخلايا الجذعية و فتاوي طبية
فقه العلاقات الإجتماعية بين الرجل و المرأة الأجنبية
مرشد المغترب - توجیهات و فتاوی
المحکم في أصول الفقه (طباطبایی حکیم)
التنقیح: تعلیقة موسعة علی فرائد الأصول للشیخ الأنصاری قدسسره
حفلات الأعراس آدابها و احکامها
رساله سماحه المرجعالديني الکبير السيد محمد سعيد الحکيم (دام ظله الشريف) الي الشعب العراقي العزيز
فاجعة الطف: ابعادها، ثمراتها، توقيتها
الفقه الميسر (العبادات و المعاملات)
مصباح المنهاج: الإجتهاد و التقليد
رسالة أبویة و مسائل تهم طلبة الحوزة و المبلغین
رساله توجیهیه الی التربویین العراقیین
توضیح المسائل (عبادات و معاملات)