جزایری، نعمتالله بن عبدالله
| سید نعمتالله جزایری | |
|---|---|
 مقبره سید نعمتالله جزایری، پلدختر، لرستان | |
| نام کامل | سید نعمتالله بن عبدالله بن محمد بن حسین بن احمد بن محمود بن غیاثالدین جزایری موسوی |
| نامهای دیگر | سید جزایری، محدث جزایری |
| لقب | سید جزایری |
| نسب | موسوی (با دوازده واسطه به عبدالله بن امام موسی بن جعفر(ع)) |
| نام پدر | سید عبدالله |
| ولادت | ۱۰۵۰ قمری |
| محل تولد | صباغیة الجزایر، از توابع بصره، عراق، عراق |
| محل زندگی | جزائر (جنوب عراق)، فارس، اصفهان، شوشتر |
| رحلت | شب جمعه ۲۳ شوال ۱۱۱۲ قمری |
| مدفن | قریه جایدر، جزائر |
| طول عمر | ۶۲ سال |
| فرزندان | سید نورالدین جزائری (متوفای ۱۱۵۸ق) |
| خویشاوندان | سید عبدالله بن نورالدین جزائری (نوه) |
| دین | اسلام |
| مذهب | شیعه |
| پیشه | فقیه، محدث، ادیب، مفسر |
| اطلاعات علمی | |
| حوزه | حوزه علمیه اصفهان |
| علایق پژوهشی | فقه، حدیث، تفسیر، کلام، تاریخ، اخلاق |
| اساتید |
|
| شاگردان |
|
| برخی آثار |
|
سيد نعمتالله بن عبدالله جزايرى (۱۰۵۰-۱۱۱۲ق)، معروف به سید جزایری، فقیه، محدث، مفسر و ادیب برجسته شیعه در اواخر قرن یازدهم و اوایل قرن دوازدهم هجری بود. وی در سال ۱۰۵۰ق در منطقه «صباغیة الجزایر» از توابع بصره در عراق در خانوادهای که قرنها به فضل و علم شهرت داشت، دیده به جهان گشود. نسب وی با دوازده واسطه به عبدالله بن امام موسی بن جعفر(ع) میرسد. تحصیلات مقدماتی و قسمتی از سطوح فقهی را در جزائر (جنوب) و فارس به پایان رساند و سپس به دارالعلم اصفهان مهاجرت کرد و سالها از محضر اساتید بزرگ آن دیار بهره برد. از مهمترین اساتید او میتوان به علامه محمدباقر مجلسی، ملا محسن فیض کاشانی، محقق خوانساری و محقق سبزواری اشاره کرد. وی با علامه مجلسی انس فراوان داشت و در اکثر اوقات شبانهروز در محضر ایشان بود و در سالهایی که علامه مشغول تدوین بحارالانوار بود، بهترین همدم و مددکار استاد به شمار میرفت. سید جزایری در فقه، حدیث، تفسیر و سایر علوم متداوله مهارت داشت و به سرعت قلم و کثرت تألیفات وصف شده است. از آثار متعدد او میتوان به «قصص الأنبیاء»، «الأنوار النعمانیة»، «رياض الأبرار في مناقب الأئمة الأطهار»، «النور المبین في قصص الأنبیاء و المرسلین»، «زهر الربیع»، «کشف الأسرار في شرح الإستبصار»، «عقود المرجان في تفسير القرآن»، «نوادر الأخبار» و «منبع الحياة» اشاره کرد. وی همچنین شاگردان برجستهای از جمله فرزندش سید نورالدین جزائری و شیخ محمد علمالهدی (فرزند فیض کاشانی) را تربیت کرد. سید نعمتالله سرانجام در شب جمعه ۲۳ شوال ۱۱۱۲ق در قریه «جایدر» از توابع جزائر درگذشت. سید عبدالله بن نورالدین جزائری (متوفای ۱۱۷۳ق) نویسنده «التحفة السنیة» نوه ایشان است.
ولادت
سید نعمتالله بن عبدالله بن محمد بن حسین بن احمد بن محمود بن غیاثالدین جزایری موسوی در سال1050ق در در منطقهای به نام«صباغیة الجزایر» از توابع شهر بصره در عراق متولد شد. در خانوادهای که از قرنها پیش به فضل و علم شهرت داشت، دیده به جهان گشود. پدر، پدربزرگ، تعدادی از اجداد و فرزندان وی تا چند نسل، همگی، از علما و بزرگان مورد احترام شیعه بودهاند و برخی از آنان چندین جلد کتاب نوشتهاند که هم اکنون نیز آن کتب، موجود است. برادران و پسر عموهای سید نیز تنها همّ خویش را تحصیل و تدریس و کسب تقوا قرار داده بودند و وی را در هجرتها همراهی مینمودند.
تحصیلات
وى در جزائر(جنوب) و فارس، مقدمات و قسمتى از سطوح فقهى را به پايان برد. سپس در دارالعلم اصفهان سالها از حضور اساتيد مختلف بهرهمند بردند.
سيد جزائرى در فقه و حديث و روايات و تفسير و ساير علوم متداوله مهارت داشت. اكثر اصحاب تراجم علما، وى و خاندان و نياكان و نوادگان او را در رديف اعلام بزرگ شيعه ذكر كردهاند. قسمت زيادى از سنوات عمر او در اصفهان گذشت و خيلى با مرحوم علامه مجلسى مأنوس بود و در اكثر اوقات شبانهروز در محضر علامه همكارى صميمانهاى داشت. سيد در سنواتى كه علامه مشغول تدوين و تأليف بحار الانوار بود بهترين همدم و مددكار استاد بود.
اساتید
- علامه مجلسی (متوفای 1111)؛
- فیض کاشانی (متوفای 1091)
- محقق خوانساری (متوفای 1098)
- محقق سبزواری (متوفای 1098)
- ملا ابراهیم، فرزند ملا صدرا(متوفای 1070)
- سید اسماعیل بن محمدباقر خاتونآبادی (متوفای 1116)
- شیخ جعفر بن کمالالدین بحرانی (متوفای 1091)
- شیخ حسین بن سبتی حویزی
- شاه ابو الولی بن شاه تقیالدین شیرازی
- شیخ صالح بن عبد الکریم کرکزانی بحرانی (متوفای 1098)
- شیخ عبد العلی بن جمعة عروسی حویزی(متوفای 1075)
- میرزا رفیعا (محمد) بن حیدر طباطبائی (متوفای 1079)
شاگردان
- فرزندش، سید نورالدین جزائری (متوفای 1158)
- شیخ محمد علم الهدی، فرزند فیض کاشانی (متوفای 1115)
- مولی ابوالحسن اصفهانی غروی، معروف به شریف (متوفای 1138)
- حاج أبوالحسن بن حاج زمان شوشتری(متوفای 1143)
- میر ابو القاسم بن میر محمد حسینی مرعشی شوشتری
- ملا احمد بن ملا کاظم کبابی شوشتری (متوفای 1146)
- شیخ بهاءالدین محمد جزائری
- شیخ حسین بحرانی
- ملا عبد الغفار صراف شوشتری (متوفای 1147)
وفات
محدث قمى ضمن شرح مفصلى از حالات و مقامات او مىنويسد: «او در شب جمعه بيستوسوم شوال سال 1112 در قريه جايدر (جزائر) وفات نمود.
آثار
- الانوار النعمانيه فى بيان معرفة النشأة الانسانية؛
- انيس الفريد فى شرح التوحيد؛
- تحفة الاسرار فى الجمع بين الاخبار؛
- الجواهر الغوالى فى شرح عوالى اللئالى؛
- رياض الابرار فى مناقب الائمة الاطهار؛
- زهر الربيع؛
- الغاية القصوى؛
- عقود المرجان فى تفسير القرآن؛
- مشكلات المسائل؛
- منبع الحياة فى اعتبار قول المجتهدين من الاموات؛
- نوادر الاخبار؛
- النور المبين فى قصص الانبياء و المرسلين؛
- هدية المبين و تحفة الراغبين.
وابستهها
رياض الأبرار في مناقب الأئمة الأطهار
النور المبين في قصص الأنبياء و المرسلين (قصص قرآن)؛ به ضمیمه زندگانی چهارده معصوم علیهمالسلام
الشرح الکبير علی الصحيفة السجادية
النور المبين في قصص الأنبياء و المرسلين
نورالأنوار في شرح کلام خير الأخيار
مجموعه کامل قصص الانبیاء (تاریخ انبیاء از آدم تا خاتم)
مدينة الحديث (الجواهر الغوالي في شرح عوالي اللآلي)
نورالأنوار في شرح الصحیفة السجادیة
النور المبين في قصص الأنبياء و المرسلين (طبع بیروت)