ابن ابی‌الفوارس، محمد بن احمد: تفاوت میان نسخه‌ها

'''محمد بن احمد ابن ابی‌فوارس''' (۳۳۸-۴۱۲ق)، مشهور به ابوالفتح، محدث، حافظ و محقق برجسته بغدادی در قرن چهارم و پنجم هجری بود. او از بزرگان علم حدیث و رجال به شمار می‌رفت و به دلیل حافظه قوی، امانت‌داری و صلاح شهرت یافت. ابن ابی‌الفوارس برای کسب حدیث به شهرهای بصره، فارس، خراسان و اصفهان سفر کرد و آثار متعددی از خود بر جای گذاشت. او در جامع الرصافه بغداد به املای حدیث می‌پرداخت و شاگردان برجسته‌ای چون خطیب بغدادی، ابوبکر بیهقی و ابوبکر برقانی را تربیت کرد. از مهم‌ترین آثار او می‌توان به تعلیق علی التحری (که از شرح المؤید بالله انتزاع شده)، ذکر اسماء من اتفق علیه البخاری و مسلم و امالی اشاره کرد. وی سرانجام در بغداد درگذشت و در مقبره باب حرب در کنار قبر احمد بن حنبل به خاک سپرده شد.

محمد بن احمد بن محمد بن فارس بن سهل البغدادی، مشهور به ابن ابی‌الفوارس، در سحرگاه روز یکشنبه، هشتم ماه شوال سال ۳۳۸ هجری قمری (۹۴۹ میلادی) در بغداد به دنیا آمد.<ref name="wajih">[https://noorlib.ir/book/view/19715?pageNumber=851 وجیه، عبدالسلام بن عباس، أعلام المؤلفین الزیدیة، ص۸۵۱]</ref><ref name="khatib">[https://noorlib.ir/book/view/16418?volumeNumber=1&pageNumber=369 خطیب بغدادی، تاریخ بغداد، ج۱، ص۳۶۹]</ref><ref name="dhahabi">[https://noorlib.ir/book/view/18220?volumeNumber=17&pageNumber=223 ذهبی، سیر أعلام النبلاء، ج۱۷، ص۲۲۳]</ref><ref name="kahhale">کحاله، عمر رضا، معجم المؤلفین، ج۹، ص۱۴</ref> کنیه او «ابو الفتح» بود و لقب «ابن ابی‌الفوارس» به دلیل کنیه جدش «سهل» که «ابو الفوارس» نام داشت، به او نسبت داده شده است.<ref name="khatib" /><ref name="safadi">صفدی، خلیل بن ایبک، الوافی بالوفیات، ج۲، ص۶۰-۶۱</ref>

- ابوالحسن دارقطنی<ref name="khatib" />

تألیف و تصنیف: ابن ابی‌الفوارس آثار متعددی در زمینه حدیث و رجال تألیف کرد. خطیب بغدادی درباره او می‌گوید: «او دارای حافظه، معرفت، امانت و ثقه بود و به صلاح شهرت داشت و مردم از انتخاب‌ها و تخریج‌های او بر مشایخ استفاده می‌کردند.»<ref name="khatib" /><ref name="milani" /><ref name="kahhale" />

- خطیب بغدادی (که از او حدیث شنید و بر او قرائت کرد)<ref name="khatib" /><ref name="dhahabi" />

- ابوبکر بیهقی (که در بغداد از او حدیث شنید و او را با حافظه‌ای قوی توصیف کرد)<ref name="pazhouhesh" />

ابن ابی‌الفوارس در روز چهارشنبه، شانزدهم ماه ذی‌القعده سال ۴۱۲ هجری قمری (۱۰۲۱ میلادی) در بغداد درگذشت و روز بعد (پنجشنبه) در مقبره باب حرب به خاک سپرده شد.<ref name="khatib" /><ref name="milani" /><ref name="dhahabi" /><ref name="wajih" /> قبر او در کنار قبر احمد بن حنبل قرار دارد و تنها قبور سه تن از خاندان تمیم بین آن‌ها فاصله انداخته است.<ref name="khatib" /><ref name="safadi" />

- امالی: خطیب بغدادی بخشی از امالی او را شنیده و نقل کرده است.<ref name="khatib" /><ref name="dhahabi" /><ref name="milani" />

*[https://noorlib.ir/book/view/19715?pageNumber=851 وجیه، عبدالسلام بن عباس، أعلام المؤلفین الزیدیة، عمان: مؤسسة الإمام زید بن علي الثقافیة، ۱۴۲۰ق/۱۹۹۹م، ج۱]

*کحاله، عمر رضا، معجم المؤلفین: تراجم مصنفی الکتب العربیة، بیروت: دار إحیاء التراث العربي، ۱۳۷۶ق/۱۹۵۷م، ج۹

*[https://noorlib.ir/book/view/16418?volumeNumber=1&pageNumber=369 خطیب بغدادی، احمد بن علی، تاریخ بغداد أو مدینة السلام، بیروت: دار الکتب العلمیة، ۱۴۱۷ق/۱۹۹۷م، ج۱]

*[https://noorlib.ir/book/view/3274?volumeNumber=7&pageNumber=353 حسینی میلانی، علی، نفحات الأزهار في خلاصة عبقات الأنوار للعلم الحجة آیة الله السید حامد حسین اللکهنوي، قم: انتشارات سید علی حسینی میلانی، ۱۴۱۴ق، ج۷]

*[https://noorlib.ir/book/view/18220?volumeNumber=17&pageNumber=223 ذهبی، محمد بن احمد، سیر أعلام النبلاء، بیروت: مؤسسة الرسالة، ۱۴۱۴ق/۱۹۹۴م، ج۱۷]

*صفدی، خلیل بن ایبک، الوافی بالوفیات، بیروت: دار النشر فرانز شتاينر، ۱۳۸۱ق/۱۹۶۲م، ج۲

*گروهی از پژوهشگران، فرهنگ‌نامه مؤلفان اسلامی، قم: پژوهشگاه فرهنگ و معارف اسلامی، بهار ۱۳۹۷ش، ج۳