ابوالعرب تمیمی، محمد بن احمد: تفاوت میان نسخه‌ها

| آثار = {{فهرست جعبه عمودی | طبقات علماء افریقیة و تونس | المحن | التاریخ (۱۷ جزء) | عباد افریقیة | مناقب بنی تمیم | فضائل مالک | فضائل سحنون | مسند حدیث مالک | ثقات المحدثین و ضعفائهم | عوالی الحدیث | الوضوء و الطهارة | الجنائز | ذکر الموت و عذاب القبر}}

'''ابوالعرب محمد بن احمد بن تمیم بن تمام بن تمیم تمیمی''' (حدود ۲۵۰ – ۳۳۳ق)، محدث، مورخ، رجال‌شناس و فقیه برجسته مالکی در افریقیه (تونس کنونی) بود. او از خاندانی سرشناس و اهل علم در قیروان برخاست و نزد بیش از ۱۲۰ تن از استادان زمان خود به فراگیری علوم پرداخت. ابوالعرب با تألیف کتاب «طبقات علماء افریقیة و تونس» که قدیم‌ترین اثر در رجال افریقیه است و نیز کتاب «[[المحن]]» که از کهن‌ترین آثار ملاحم و فتن به شمار می‌رود، سهمی ماندگار در تاریخ‌نگاری و حدیث‌پژوهی مغرب اسلامی ایفا کرد. او همچنین در قیام بر ضد فاطمیان و همراهی با ابویزید مخلد بن کیداد نقش داشت.

از جمله راویان و شاگردان او:<ref name="طبقات5">[https://noorlib.ir/book/view/127781?pageNumber=24 ابوالعرب تمیمی، طبقات علماء افریقیة، ص24]</ref><ref name="تمییز3">[https://noorlib.ir/book/view/109325?pageNumber=125 عجلی، تمییز الرجال، ص125]</ref>

*ابن ابی زید قیروانی (فقیه مشهور مالکی)

مورخان و علمای بزرگ درباره ابوالعرب سخنان ستایش‌آمیزی گفته‌اند. قاضی عیاض او را «حافظ مذهب، مفتی، و غلبه علم حدیث و رجال بر او» توصیف کرده است.<ref name="ابنعربي">[https://www.ibnalarabi.com/tarajim/tarjamat.php?id=17045 موقع الشيخ الأكبر محي الدين ابن العربي، تراجم الشيوخ والعلماء والأعيان، «أبي العرب محمد بن أحمد بن تميم»]</ref> ذهبی نیز او را «علامه مفتی، صاحب فنون» خوانده است.<ref name="حدیث">[https://hdith.com/encyclopedia/rawi/p-21752 پایگاه حدیث (hdith.com)، نمایه «محمد بن أحمد بن تميم بن تمام»]</ref>

ابوالعرب همزمان با ظهور دولت فاطمی (عبیدی) در افریقیه می‌زیست. هنگامی که ابویزید مخلد بن کیداد (معروف به صاحب الحمار) در سال ۳۳۲ قمری بر ضد فاطمیان قیام کرد، ابوالعرب همراه با گروهی از علمای قیروان به او پیوست. در جریان نبرد، ابوالعرب دو کتاب «امامت» محمد بن سحنون را برای مردم تدریس می‌کرد و می‌گفت: «شنیدن این دو کتاب در اینجا بر من بهتر از تمام آنچه نوشته‌ام است.»<ref name="دایرةالمعارف" /><ref name="طبقات7">[https://noorlib.ir/book/view/127781?pageNumber=25 ابوالعرب تمیمی، طبقات علماء افریقیة، ص25-26]</ref>

ابوالعرب به کثرت کتابت شهرت داشت. او با دست خود سه هزار و پانصد کتاب نوشته بود.<ref name="طبقات8">[https://noorlib.ir/book/view/127781?pageNumber=26 ابوالعرب تمیمی، طبقات علماء افریقیة، ص26-27]</ref> او همچنین نسخه‌ای از کتاب «تمییز الرجال» عجلی را از روی نسخه استادش احمد بن معتب استنساخ کرد.<ref name="تمییز4">[https://noorlib.ir/book/view/109325?pageNumber=124 عجلی، تمییز الرجال، ص124]</ref>

*'''المحن''' – از کهن‌ترین کتاب‌های ملاحم و فتن که شامل احادیثی در باب فتن، مقتل خلفای راشدین و حوادث منتهی به زمان مؤلف است. این کتاب به کوشش یحیی وهیب جبوری (بیروت، ۱۹۸۳م) منتشر شده است.<ref name="دایرةالمعارف" />

*[https://noorlib.ir/book/view/11689?volumeNumber=4&pageNumber=226 فروخ، عمر، تاریخ الأدب العربی، بیروت: دار العلم للملایین، ۲۰۰۶م، ج4]

[[رده:مقالات بازبینی نشده2]]