ابن سلامه، هبةالله بن سلامه: تفاوت میان نسخه‌ها

| عنوان = هبة الله بن سلامة بن نصر

| نام کامل = هبة الله بن سلامة بن نصر بن علی

'''هبة الله بن سلامة بن نصر بن علی، ابوالقاسم ضریر بغدادی''' (متوفی ۴۱۰ قمری)، مفسر، مقری، نحوی و محدث برجستهٔ بغداد در اواخر سدهٔ چهارم و اوایل سدهٔ پنجم هجری بود. وی به دلیل نابینایی به «ضریر» شهرت داشت و از حافظه‌ای قوی در تفسیر قرآن، نحو و علوم عربی برخوردار بود. حلقهٔ درسی او در جامع منصور بغداد برگزار می‌شد و به روایت مشهور، نود و پنج تفسیر را از حفظ روایت می‌کرد. از آثار او می‌توان به «الناسخ والمنسوخ فی القرآن»، «الناسخ والمنسوخ من الحدیث» و «المسائل المنثورة فی النحو والتفسیر» اشاره کرد.

تاریخ دقیق تولد هبة الله بن سلامة دانسته نیست.<ref name="zirikli">زرکلی، خیرالدین، [https://noorlib.ir/book/view/2846?pageNumber=239 الأعلام: قاموس تراجم لأشهر الرجال و النساء من العرب و المستعربین و المستشرقین، ج۸، ص۷۲]</ref> او اهل بغداد بود و از این رو به «بغدادی» شهرت یافت.<ref name="khatib">خطیب بغدادی، احمد بن علی، [https://noorlib.ir/book/view/69921?volumeNumber=2&pageNumber=323 تاریخ بغداد أو مدینة السلام، ج۱۴، ص۷۱]</ref> پدرش «سلامة بن نصر بن علی» نام داشت.<ref name="yaghoob">یاقوت حموی، یاقوت بن عبدالله، [https://noorlib.ir/book/view/69921?volumeNumber=2&pageNumber=323 معجم الأدباء: ارشاد الاریب الی معرفة الادیب، ج۶، ص۲۶۷۷]</ref> وی به سبب نابینایی به «ضریر» ملقب بود.<ref name="khatib" /><ref name="safadi">صفدی، خلیل بن ایبک، نکت الهمیان فی نکت العمیان، بیروت: دار الکتب العلمیة، ۲۰۰۷م، ص۲۸۷</ref>

هبة الله بن سلامة علم قرائت قرآن را نزد «زید بن ابی بلال» فراگرفت.<ref name="ibnjazari">ابن جزری، محمد بن محمد، [https://noorlib.ir/book/view/13996?volumeNumber=3&pageNumber=1345 غایة النهایة فی طبقات القراء، ج۳، ص۱۳۴۵]</ref> همچنین از «ابوبکر بن مالک قطیعی» و دیگران حدیث شنید.<ref name="yaghoob" /><ref name="siyuti">سیوطی، عبدالرحمن بن ابی‌بکر، [https://noorlib.ir/book/view/69921?volumeNumber=2&pageNumber=323 بغیة الوعاة فی طبقات اللغویین و النحاة، ج۲، ص۳۲۳]</ref> او در علوم تفسیر، نحو و زبان عربی چنان تبحر یافت که یاقوت حموی در کتاب «معجم الأدباء» دربارهٔ او نوشته است: «کان من أحفظ الناس لتفسیر القرآن و النحو و العربیة» (از حافظه‌ترین مردم نسبت به تفسیر قرآن، نحو و زبان عربی بود).<ref name="yaghoob" /> همچنین ابوعمرو دانی در کتاب خود از او به عنوان «أحفظ أهل زمانه لتفسیر القرآن و اختلاف السلف فیه» (حافظه‌ترین مردم زمان خود در تفسیر قرآن و اختلاف سلف در آن) یاد کرده است.<ref name="ibnjazari" />

هبة الله بن سلامة در ماه رجب سال ۴۱۰ هجری قمری در بغداد درگذشت.<ref name="yaghoob" /> خطیب بغدادی در «تاریخ بغداد» تاریخ دقیق‌تری ذکر کرده و نوشته است: «توفي يوم الثلاثاء، ودفن يوم الأربعاء العاشر من رجب سنة عشر وأربعمائة في مقبرة جامع المنصور» (وی روز سه‌شنبه درگذشت و روز چهارشنبه دهم رجب سال ۴۱۰ در مقبرهٔ جامع منصور به خاک سپرده شد).<ref name="khatib" /> ادنه‌وی نیز در «طبقات المفسرین» وفات او را در شهر رجب سال ۴۱۰ ذکر کرده است.<ref name="adanawi" />

از هبة الله بن سلامة آثار متعددی بر جای مانده که مهمترین آنها عبارتند از:<ref name="zirikli" /><ref name="yaghoob" /><ref name="siyuti" /><ref name="alreq">[https://app.alreq.com/ar/Authors/Author/57e2d34b-8a53-4060-139b-08d7902f2e13 پایگاه الرق المنشور: ابن سلامة؛ هبة الله بن سلامة بن نصر بن علي، أبو القاسم]</ref>

* [https://app.alreq.com/ar/Authors/Author/57e2d34b-8a53-4060-139b-08d7902f2e13 پایگاه الرق المنشور: ابن سلامة؛ هبة الله بن سلامة بن نصر بن علي، أبو القاسم]