پرش به محتوا

ج‍ن‍دی‌، خ‍ل‍ی‍ل ‌‌ب‍ن‌ اس‍ح‍اق‌: تفاوت میان نسخه‌ها

ج‍ن‍دی‌، خ‍ل‍ی‍ل ‌‌ب‍ن‌ اس‍ح‍اق‌ (نمایش مبدأ)

نسخهٔ ‏۲۳ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۱۵:۴۷

۲٬۵۷۰ بایت حذف‌شده ،  ۲۳ آوریل
بدون خلاصۀ ویرایش
(صفحه‌ای تازه حاوی «{{جعبه اطلاعات زندگی‌نامه | عنوان = خلیل بن اسحاق بن موسی مالکی | تصویر = NUR00000.jpg | اندازه تصویر = | توضیح تصویر = | نام کامل = خلیل بن إسحاق بن موسى بن شعيب المالكي الجندي | نام‌های دیگر = محمد (نیز نامیده می‌شد) | لقب = ضياء الدين الجندي، أبو المودة | ت...» ایجاد کرد)
 
بدون خلاصۀ ویرایش
خط ۲: خط ۲:
| عنوان = خلیل بن اسحاق بن موسی مالکی
| عنوان = خلیل بن اسحاق بن موسی مالکی
| تصویر = NUR00000.jpg
| تصویر = NUR00000.jpg
| اندازه تصویر =
| اندازه تصویر =  
| توضیح تصویر =  
| توضیح تصویر =  
| نام کامل = خلیل بن إسحاق بن موسى بن شعيب المالكي الجندي
| نام کامل = خلیل بن إسحاق بن موسى بن شعيب المالكي الجندي
| نام‌های دیگر = محمد (نیز نامیده می‌شد)
| نام‌های دیگر = محمد
| لقب = ضياء الدين الجندي، أبو المودة
| لقب = ضياء الدين الجندي، أبو المودة
| تخلص =  
| تخلص =  
| نسب = ترکي الأصل، حنفي الأصل (پدرش حنفی بود)
| نسب = ترکي الأصل، حنفي الأصل
| نام پدر = إسحاق بن موسى
| نام پدر = إسحاق بن موسى
| ولادت = تاریخ دقیق ولادت در منابع موجود نیست
| ولادت = نامشخص
| محل تولد = مصر
| محل تولد = مصر
| کشور تولد = مصر
| کشور تولد = مصر
| محل زندگی = قاهره، مصر
| محل زندگی = قاهره، مصر
| رحلت = 767 هجری قمری (برخی منابع 776 هجری قمری)
| رحلت = 767ق (و به روایتی 776ق)
| شهادت =  
| شهادت =  
| مدفن = قاهره، مصر
| مدفن = قاهره، مصر
خط ۲۷: خط ۲۷:
| دانشگاه = المدرسة الشيخونية بالقاهرة
| دانشگاه = المدرسة الشيخونية بالقاهرة
| علایق پژوهشی = فقه مالکی، اصول فقه، علوم عربی
| علایق پژوهشی = فقه مالکی، اصول فقه، علوم عربی
| منصب = مدرس فقه المالكية بالخانقاه الشيخونية، مفتي مذهب مالك
| منصب = مدرس فقه المالکية بالخانقاه الشيخونية، مفتي مذهب مالك
| پس از =  
| پس از =  
| پیش از =  
| پیش از =  
| اساتید = {{فهرست جعبه عمودی | [[عبد الله المنوفي]] | [[برهان الدين الرشيدي]] | [[ابن عبد الهادي المقدسي]]}}| مشایخ =  
| اساتید = {{فهرست جعبه عمودی | [[عبد الله المنوفي]] | [[برهان الدين الرشيدي]] | [[ابن عبد الهادي المقدسي]]}}  
| مشایخ =  
| معاصرین =  
| معاصرین =  
| شاگردان =  
| شاگردان =  
| اجازه اجتهاد از =  
| اجازه اجتهاد از =  
| آثار = {{فهرست جعبه عمودی | [[مختصر خليل]] | [[التوضيح (شرح مختصر ابن الحاجب)]] | [[المناسك]] | [[مخدرات الفهوم في ما يتعلق بالتراجم والعلوم]]}}| سبک نوشتاری = ایجاز بلیغ، بیان مشهورات مذهب بدون ذکر اختلافات
| آثار = {{فهرست جعبه عمودی | [[مختصر خليل]] | [[التوضيح (شرح مختصر ابن الحاجب)]] | [[المناسك]] | [[مخدرات الفهوم في ما يتعلق بالتراجم والعلوم]]}}  
| سبک نوشتاری = ایجاز بلیغ، بیان مشهورات مذهب بدون ذکر اختلافات
| وبگاه =  
| وبگاه =  
| امضا =  
| امضا =  
| کد مؤلف = AUTHORCODE00000AUTHORCODE
| کد مؤلف = AUTHORCODE00000AUTHORCODE
}}
}}
'''خلیل بن اسحاق بن موسی مالکی''' (متوفی 767ق)، فقیه برجسته مذهب مالکی در قرن هشتم هجری که به «جندی» معروف بود. وی در مصر می‌زیست و در قاهره تحصیل کرد. مهمترین اثر او «مختصر خلیل» است که یکی از مهمترین متون فقه مالکی محسوب می‌شود و حاوی حدود 400 هزار مسئله فقهی است. این کتاب به زبان فرانسوی ترجمه شده و بیش از 60 شرح بر آن نوشته شده است. خلیل بن اسحاق نزد استادانی چون عبدالله المنوفی (در فقه مالکی)، برهان الدین الرشیدی (در عربی و اصول) و ابن عبدالهادی المقدسی (در حدیث) تحصیل کرد. وی مدرس فقه مالکی در المدرسة الشيخونية بود و به عنوان مفتي مذهب مالك فعالیت می‌کرد. از دیگر آثار او می‌توان به «التوضيح» (شرح مختصر ابن الحاجب)، «المناسك» و «مخدرات الفهوم في ما يتعلق بالتراجم والعلوم» اشاره کرد.
==ولادت==
خلیل بن إسحاق بن موسى بن شعيب مالكی معروف به جندي، از علمای برجسته قرن هشتم هجری است. پدرش إسحاق بن موسى حنفی المذهب بود و به مصر منسوب است. نسب او به قبیله «جند» در مصر یا منطقه «الجند» در یمن می‌رسد که به همین دلیل به «الجندي» شهرت یافت. برخی نیز او را منسوب به روستای «الجندية» در مصر می‌دانند. تاریخ دقیق ولادت او در منابع موجود ذکر نشده است، اما می‌دانیم که در مصر متولد شد و در قاهره پرورش یافت.<ref>[https://noorlib.ir/book/view/66492?pageNumber=3 ر.ک: زرقانی، عبدالباقی بن یوسف، ج 1، ص 3]</ref> پدرش حنفی بود و به شیخ أبو عبدالله ابن حاج اعتقاد و ملازمت داشت، همین امر سبب شد که پسرش نیز ابتدا با مذهب حنفی آشنا شود، اما بعدها به مذهب مالکی گرایش یافت.<ref>[https://noorlib.ir/book/view/13293?pageNumber=376 ر.ک: ملطی، عبد الباسط بن خلیل، ج 1، ص 376-377]</ref>
==تحصیلات==
خلیل بن اسحاق تحصیلات خود را در قاهره پی گرفت. وی نزد استادان بزرگی تحصیل کرد که مهمترین آنها عبارتند از:


'''اساتید فقه مالکی:'''
'''خلیل بن اسحاق بن موسی مالکی''' (وفات 767ق/776ق)، فقیه برجسته مذهب مالکی در قرن هشتم هجری قمری، معروف به «جندی»، از مدرسان و مفتيان مذهب مالکی در مصر. مهمترین اثر او «مختصر خلیل» است که بیش از شصت شرح بر آن نوشته شده و به فرانسوی ترجمه شده است.


شیخ عبدالله منوفي: نزد وی فقه مالکی را فرا گرفت و مدت زیادی ملازم او بود تا در این مذهب تبحر یافت<ref>[https://noorlib.ir/book/view/32879?volumeNumber=8&pageNumber=91 ر.ک: سبحانی تبریزی، جعفر، ج 8، ص 91]</ref>.
==ولادت==
خلیل بن إسحاق بن موسى بن شعيب مالکی معروف به جندی، در مصر به دنیا آمد و در قاهره پرورش یافت. تاریخ دقیق ولادت او در منابع موجود ذکر نشده است.<ref>[https://noorlib.ir/book/view/66492?pageNumber=3 زرقانی، عبدالباقی بن یوسف، ج 1، ص 3]</ref> پدرش إسحاق بن موسی حنفی‌مذهب بود و به شیخ أبو عبدالله ابن حاج اعتقاد داشت؛ همین امر سبب شد که خلیل ابتدا با مذهب حنفی آشنا شود، اما بعدها به مذهب مالکی گرایش یافت.<ref>[https://noorlib.ir/book/view/13293?pageNumber=376 ملطی، عبد الباسط بن خلیل، ج 1، ص 376-377]</ref> نسب او به قبیله «جند» در مصر یا منطقه «الجند» در یمن می‌رسد و به همین دلیل به «الجندی» شهرت یافت.


'''اساتید علوم عربی و اصول:'''
==تحصیلات==
خلیل بن اسحاق تحصیلات خود را در قاهره پی گرفت و نزد استادان بزرگی دانش آموخت:


برهان‌الدین رشيدی: نزد وی علوم عربی و اصول فقه را آموخت<ref>[https://noorlib.ir/book/view/14280?pageNumber=197 ر.ک: عراقی، احمد بن عبدالرحیم، ج 1، ص 197]</ref>.
* **فقه مالکی:** نزد شیخ عبدالله منوفی مدت زیادی ملازم بود و فقه مالکی را فراگرفت.<ref>[https://noorlib.ir/book/view/32879?volumeNumber=8&pageNumber=91 سبحانی تبریزی، جعفر، موسوعة طبقات الفقهاء، ج 8، ص 91]</ref>
* **علوم عربی و اصول فقه:** نزد برهان‌الدین رشیدی آموخت.<ref>[https://noorlib.ir/book/view/14280?pageNumber=197 عراقی، احمد بن عبدالرحیم، الذیل علی العبر، ج 1، ص 197]</ref>
* **حدیث:** از ابن عبدالهادی مقدسی حدیث شنید و اجازه روایت گرفت.<ref>[https://noorlib.ir/book/view/32879?volumeNumber=8&pageNumber=91 سبحانی تبریزی، جعفر، موسوعة طبقات الفقهاء، ج 8، ص 91]</ref>


'''اساتید حدیث:'''
همچنین نزد استادان دیگر به تحصیل علوم مختلفی چون فرائض پرداخت و تبحر یافت.


ابن عبد الهادي المقدسي: از وی حدیث شنید و اجازه روایت گرفت.[https://noorlib.ir/book/view/32879?volumeNumber=8&amp;sectionNumber=1&amp;pageNumber=91 موسوعة طبقات الفقهاء، جلد 8، صفحه 91]
وی همچنین نزد دیگر استادان به تحصیل پرداخت و در علوم مختلفی چون فقه، حدیث، عربی، اصول و فرائض تبحر یافت.
==فعالیت‌ها==
==فعالیت‌ها==
خلیل بن اسحاق پس از تکمیل تحصیلات، به فعالیت‌های علمی و آموزشی پرداخت:
خلیل بن اسحاق پس از تکمیل تحصیلات به فعالیت‌های علمی و آموزشی پرداخت:
تدریس و افتاء:


پس از وفات استادش عبدالله المنوفي، در مجلس او نشست و به اقراء طلبه پرداخت.[https://noorlib.ir/book/view/13293?volumeNumber=1&amp;sectionNumber=1&amp;pageNumber=376 نيل الأمل في ذيل الدول، جلد 1، صفحه 376]
* پس از وفات استادش عبدالله المنوفی، در مجلس او به اقراء طلبه مشغول شد.<ref>[https://noorlib.ir/book/view/13293?pageNumber=376 ملطی، عبد الباسط بن خلیل، نيل الأمل، ج 1، ص 376]</ref>
* به تدریس فقه مالکی در المدرسة الشيخونية (بزرگترین مدرسه مصر در آن زمان) منصوب شد.<ref>[https://noorlib.ir/book/view/20440?pageNumber=127 ابن مریم تلمسانی، محمد بن محمد، البستان، ج 1، ص 127]</ref>
* به عنوان مفتي مذهب مالک فعالیت کرد و مردم از او استفتاء می‌کردند.<ref>[https://noorlib.ir/book/view/20440?pageNumber=127 ابن مریم تلمسانی، البستان، ج 1، ص 127]</ref>


به تدریس فقه مالکی در المدرسة الشيخونية (بزرگترین مدرسه مصر در آن زمان) منصوب شد.[https://noorlib.ir/book/view/20440?volumeNumber=1&amp;sectionNumber=1&amp;pageNumber=127 البستان في ذکر الأؤلياء و العلماء بتلمسان، جلد 1، صفحه 127]
ویژگی‌های اخلاقی و علمی او عبارت بود از: پوشیدن همیشگی لباس نظامی (زی الجند)،<ref>[https://noorlib.ir/book/view/14280?pageNumber=196 عراقی، الذیل علی العبر، ج 1، ص 196]</ref> دیانت، صلاح، عفاف و نزاهت،<ref>[https://noorlib.ir/book/view/13293?pageNumber=376 ملطی، نيل الأمل، ج 1، ص 376]</ref> و کوشش علمی بسیار زیاد تا آنجا که در برخی اوقات تنها مدت کوتاهی پس از طلوع فجر می‌خوابید.<ref>[https://noorlib.ir/book/view/20440?pageNumber=127 ابن مریم، البستان، ج 1، ص 127]</ref>


به عنوان مفتي مذهب مالك فعالیت کرد و مردم از او استفتاء می‌کردند.[https://noorlib.ir/book/view/20440?volumeNumber=1&amp;sectionNumber=1&amp;pageNumber=127 البستان في ذکر الأؤلياء و العلماء بتلمسان، جلد 1، صفحه 127]
==وفات==
خلیل بن اسحاق بن موسی مالکی در سال 767 هجری قمری (و به روایتی 776ق) در قاهره درگذشت. ابن حجر عسقلانی وفات او را در شب جمعه سیزدهم ماه ربیع‌الأول سال 767 هجری قمری ثبت کرده است.<ref>[https://noorlib.ir/book/view/14280?pageNumber=196 عراقی، الذیل علی العبر، ج 1، ص 196]</ref> پیکر او در قاهره به خاک سپرده شد.


ویژگی‌های اخلاقی و علمی:
==آثار==
 
خلیل بن اسحاق آثار متعددی از خود به جای گذاشت:
همواره لباس نظامی (زی الجند) می‌پوشید و آن را تغییر نداد.[https://noorlib.ir/book/view/14280?volumeNumber=1&amp;sectionNumber=1&amp;pageNumber=196 الذيل علی العبر في خبر من عبر، جلد 1، صفحه 196]
به دیانت، صلاح، عفاف و نزاهت شهرت داشت.[https://noorlib.ir/book/view/13293?volumeNumber=1&amp;sectionNumber=1&amp;pageNumber=376 نيل الأمل في ذيل الدول، جلد 1، صفحه 376]
 
در تحقیق و تتبع علمی بسیار کوشا بود تا حدی که در برخی اوقات فقط مدت کوتاهی پس از طلوع فجر می‌خوابید تا از خستگی مطالعه استراحت کند.[https://noorlib.ir/book/view/20440?volumeNumber=1&amp;sectionNumber=1&amp;pageNumber=127 البستان في ذکر الأؤلياء و العلماء بتلمسان، جلد 1، صفحه 127]


==وفات==
* '''مختصر خليل''': مشهورترین اثر او، از مهمترین متون فقه مالکی، شامل حدود 400 هزار مسئله فقهی با ایجاز بلیغ. بیش از 60 شرح بر آن نوشته شده و به فرانسوی ترجمه شده است.<ref>[https://noorlib.ir/book/view/111062?pageNumber=87 شلبی، حمدی عبد المنعم، ج 1، ص 87-89]</ref>
خلیل بن اسحاق بن موسی مالکی سرانجام در سال 767 هجری قمری (برخی منابع 776 هجری قمری ذکر کرده‌اند) در قاهره وفات یافت. ابن حجر عسقلانی وفات او را در شب جمعه سیزدهم ماه ربیع الأول سال 767 هجری قمری ثبت کرده است.[https://noorlib.ir/book/view/14280?volumeNumber=1&amp;sectionNumber=1&amp;pageNumber=196 الذيل علی العبر في خبر من عبر، جلد 1، صفحه 196] وی در قاهره به خاک سپرده شد.
* '''التوضيح (شرح مختصر ابن الحاجب)''': شرحی بر مختصر ابن الحاجب در اصول فقه در شش جلد.<ref>[https://noorlib.ir/book/view/20440?pageNumber=127 ابن مریم، البستان، ج 1، ص 127]</ref>
==آثار==
* '''المناسك''': در مناسک حج.
خلیل بن اسحاق آثار متعددی از خود به جای گذاشته که مهمترین آنها عبارتند از:
* '''مخدرات الفهوم في ما يتعلق بالتراجم والعلوم'''
*مختصر خليل: این کتاب مشهورترین اثر اوست که یکی از مهمترین مختصرات فقه مالکی محسوب می‌شود. این کتاب حاوی حدود 400 هزار مسئله فقهی است و با ایجاز بلیغی نوشته شده است. در این کتاب مشهورات مذهب بدون ذکر اختلافات بیان شده است. بیش از 60 شرح بر این کتاب نوشته شده و به زبان فرانسوی نیز ترجمه شده است.[https://noorlib.ir/book/view/111062?volumeNumber=1&amp;sectionNumber=1&amp;pageNumber=87 الدرر في شرح المختصر، جلد 1، صفحه 87-89]
* '''ترجمه شيخه عبد الله المنوفي''': شرح حال استادش.
*التوضيح (شرح مختصر ابن الحاجب): شرحی بر مختصر ابن الحاجب در اصول فقه که در شش مجلد تألیف شده است. این شرح مورد اقبال علماء قرار گرفت و مردم به تحصیل آن پرداختند.[https://noorlib.ir/book/view/20440?volumeNumber=1&amp;sectionNumber=1&amp;pageNumber=127 البستان في ذکر الأؤلياء و العلماء بتلمسان، جلد 1، صفحه 127]
* '''شرح على المدونة''': ناتمام مانده تا کتاب الحج.
*المناسك: کتابی در مورد مناسک حج و آداب آن.
*مخدرات الفهوم في ما يتعلق بالتراجم والعلوم
*ترجمه شيخه عبد الله المنوفي: کتابی در شرح حال استادش عبدالله المنوفي.
*شرح على المدونة: این شرح ناتمام ماند و فقط تا کتاب الحج نوشته شد.


==پانویس==
==پانویس==
خط ۹۰: خط ۸۲:


==منابع مقاله==
==منابع مقاله==
 
* سبحانی تبریزی، جعفر، ''موسوعة طبقات الفقهاء''، جلد 8، قم: مؤسسه امام صادق، 1418ق.
*سبحانی تبریزی، جعفر، موسوعة طبقات الفقهاء، جلد 8، قم: مؤسسه امام صادق، 1418ق.
* ملطی، عبد الباسط بن خلیل، ''نيل الأمل في ذيل الدول''، جلد 1، بیروت: دار الکتب العلمیة.
*ملطی، عبد الباسط بن خلیل، نيل الأمل في ذيل الدول، جلد 1، بیروت: دار الکتب العلمیة.
* عراقی، احمد بن عبد الرحیم، ''الذيل علی العبر في خبر من عبر''، جلد 1، بیروت: دار الکتب العلمیة.
*عراقی، احمد بن عبد الرحیم، الذيل علی العبر في خبر من عبر، جلد 1، بیروت: دار الکتب العلمیة.
* ابن مریم تلمسانی، محمد بن محمد، ''البستان في ذکر الأؤلياء و العلماء بتلمسان''، جلد 1، الجزائر: الشركة الوطنیة للنشر والتوزیر.
*ابن مریم تلمسانی، محمد بن محمد، البستان في ذکر الأؤلياء و العلماء بتلمسان، جلد 1، الجزائر: الشركة الوطنیة للنشر والتوزیر.
* شلبی، حمدی عبد المنعم، ''دليل السالک للمصطلحات و الأسماء في فقه الإمام مالک''، جلد 1، قاهره: دار السلام.
*شلبی، حمدی عبد المنعم، دلیل السالک للمصطلحات و الأسماء في فقه الإمام مالک، جلد 1، قاهره: دار السلام.


==وابسته‌ها==
==وابسته‌ها==
برگرفته از «https://fa.wikinoor.ir/wiki/ویژه:تفاوت_گوشی_همراه/823995»