پرش به محتوا

تاریخ‌نگاری و تاریخ‌نگری مورخان ایرانی (قرن سوم تا ششم هجری): تفاوت میان نسخه‌ها

بدون خلاصۀ ویرایش
(صفحه‌ای تازه حاوی «{{جعبه اطلاعات کتاب | تصویر =NUR96522J1.jpg | عنوان = تاریخ نگاری و تاریخ نگری مورخان ایرانی (قرن سوم تا ششم هجری) | عنوان‌های دیگر = | پدیدآورندگان | پدیدآوران = ترکمنی آذر، پروین (نويسنده) |زبان | زبان = فارسی | کد کنگره = | موضوع =تاریخ نویسی - ایر...» ایجاد کرد)
 
بدون خلاصۀ ویرایش
خط ۲۴: خط ۲۴:
| پیش از =  
| پیش از =  
}}
}}
'''تاریخ‌نگاری و تاریخ‌نگری مورخان ایرانی (قرن سوم تا ششم هجری)'''، اثر [[پروین ترکمنی آذر]] (متولد 1340ش)، مورخ و پژوهشگر تاریخ‌نگاری ایرانی است. این کتاب، به تحلیل تطبیقی تاریخ‌نگاری و اندیشه‌های مورخان ایرانی از قرن سوم تا ششم هجری می‌پردازد و چگونگی تأثیر عوامل اجتماعی، فرهنگی و معرفتی بر روایت‌های تاریخی را بررسی می‌کند.
'''تاریخ‌نگاری و تاریخ‌نگری مورخان ایرانی (قرن سوم تا ششم هجری)'''، اثر [[ترکمنی‌آذر، پروین|پروین ترکمنی آذر]] (متولد 1340ش)، مورخ و پژوهشگر تاریخ‌نگاری ایرانی است. این کتاب، به تحلیل تطبیقی تاریخ‌نگاری و اندیشه‌های مورخان ایرانی از قرن سوم تا ششم هجری می‌پردازد و چگونگی تأثیر عوامل اجتماعی، فرهنگی و معرفتی بر روایت‌های تاریخی را بررسی می‌کند.


==ساختار==
==ساختار==
خط ۵۶: خط ۵۶:
# تاریخ‌نگری او؛
# تاریخ‌نگری او؛
# تاریخ‌نگاری او.
# تاریخ‌نگاری او.
مورخان و کتب آنان که در این بخش ذکر شده‌اند، به‌ترتیب عبارتند از: ابن واضح یعقوبی و تاریخ یعقوبی، دینوری و أخبار الطوال، ابوجعفر محمد جریر طبری و تاریخ طبری، بلعمی و ترجمه تاریخ طبری، مسعودی و کتاب‌های مروج الذهب و معدن الجوهر و التنبيه و الأشراف، مقـدسی و البدء و التاريخ، مسکویه و تجارب الأمم، حمزه اصفهانی و سني ملوك الأرض و الأنبياء، گردیزی و زين الأخبار، مجمل التواريخ و القصص<ref>ر.ک: همان، ص20-183</ref>‏.
مورخان و کتب آنان که در این بخش ذکر شده‌اند، به‌ترتیب عبارتند از: ابن واضح یعقوبی و [[تاريخ اليعقوبي|تاریخ یعقوبی]]، [[دینوری، احمد بن داود|دینوری]] و [[الأخبار الطوال|أخبار الطوال]]، [[طبری، محمد بن جریر بن یزید|ابوجعفر محمد جریر طبری]] و [[تاريخ الطبري، تاريخ الأمم و الملوك|تاریخ طبری]]، [[بلعمی، محمد بن محمد|بلعمی]] و [[تاریخ طبری (ترجمه)|ترجمه تاریخ طبری]]، [[مسعودی، علی بن حسین|مسعودی]] و کتاب‌های [[مروج الذهب و معادن الجوهر|مروج الذهب]] و معدن الجوهر و [[التنبيه و الإشراف|التنبيه و الأشراف]]، [[مقدسی، مطهر بن طاهر|مقدسی]] و [[البدء و التاريخ]]، [[ابن مسکویه، احمد بن محمد|مسکویه]] و [[تجارب الأمم]]، [[حمزه اصفهانی، حمزه بن حسن|حمزه اصفهانی]] و [[تاریخ سني ملوك الأرض و الأنبیاء علیهم‌الصلاة‌و‌السلام|سني ملوك الأرض و الأنبياء]]، [[گردیزی، عبدالحی بن ضحاک|گردیزی]] و [[زين الأخبار]]، [[مجمل التواريخ و القصص (نشر آلمان)|مجمل التواريخ]] و القصص<ref>ر.ک: همان، ص20-183</ref>‏.


* بخش دوم: (تاریخ‌نگاری ادواری):
* بخش دوم: (تاریخ‌نگاری ادواری):
خط ۶۴: خط ۶۴:
بر این اساس، بخش دوم نیز به‌صورت بخش اول تنظیم شده است.
بر این اساس، بخش دوم نیز به‌صورت بخش اول تنظیم شده است.


مورخان و کتب آنان که در این بخش ذکر شده‌اند، به‌ترتیب عبارتند از: عتبی و ترجمه تاریخ یمینی، بیهقی و تاریخ بیهقی، انوشیروان بن خالد بن محمد کاشانی و تاریخ سلسله سلجوقی، ظهیرالدین نیشابوری و سلجوق‌نامه و راوندی و راحة الصدور و آية السرور<ref>ر.ک: همان، ص192-260</ref>‏.
مورخان و کتب آنان که در این بخش ذکر شده‌اند، به‌ترتیب عبارتند از: عتبی و ترجمه تاریخ یمینی، بیهقی و [[تاریخ بیهقی]]، [[انوشیروان بن خالد بن محمد کاشانی]] و تاریخ سلسله سلجوقی، [[ظهیری نیشابوری، ظهیرالدین|ظهیرالدین نیشابوری]] و [[سلجوقنامه|سلجوق‌نامه]] و [[راوندی، محمد بن علی|راوندی]] و [[راحة الصدور و آية السرور در تاریخ آل سلجوق|راحة الصدور]] و آية السرور<ref>ر.ک: همان، ص192-260</ref>‏.


* بخش سوم (تاریخ‌های محلی): در این بخش نیز نویسنده، نخست، مطالبی را تحت عنوان «مقدمه‌ای درباره تاریخ‌های محلی» عرضه کرده و ضمن بیان تعریف و توصیف چنین تاریخ‌هایی و سابقه و قلمرو مکانی و بیان اقسام آنها و بیان ویژ‌گی‌های این نوع تاریخ‌نگاری، مثل «نگاه توأمان طولی و عرضی در نگارش وقایع یک شهر، ناحیه یا منطقه»، «پیگیری و ادامه گزارش‌های تاریخ محل توسط دیگر عوامل از جمله مترجمن، متخلصان، مصححان و... بعد از فوت مورخان اصلی» و... نوشته است: «پژوهش حاضر، پژوهشی در تاریخ‌نگاری و تاریخ‌نگری مورخانی است که در دوره اسلامی (از آغاز تا حمله مغولان به ایران)، تاریخ محلی نوشته‌اند. ابتدا در مورد تاریخ‌نگاری هریک از مورخان، پیشینه تحقیقات صورت‌گرفته در محدوده موضوع پژوهش و سپس زندگی‌نامه هریک از مورخان – بیشتر محل تولد، تحصیل، مطالعات و آثار – بررسی و در مرحله بعد، بخشی از روش‌های تاریخ‌نگاری آنان، شامل چگونگی گردآوری داده‌های تاریخی، منابع تاریخی مورد استفاده و چگونگی گزارش روایات و تدوین آنها بررسی خواهد شد. در مرحله بعد از آن، آنچه درباره نگرش آنان در محدوده معرفت دینی و معرفت متعارف – مورد نظر این پژوهش – با استناد به نوشته‌های خود آنان به دست آمده، با عنوان تاریخ‌نگری مورخ، مطرح خواهد شد و سپس به روش تألیف آنان که متأثر از نگرش آنها به تاریخ است، می‌پردازیم»<ref>ر.ک: همان، ص261-266</ref>‏.
* بخش سوم (تاریخ‌های محلی): در این بخش نیز نویسنده، نخست، مطالبی را تحت عنوان «مقدمه‌ای درباره تاریخ‌های محلی» عرضه کرده و ضمن بیان تعریف و توصیف چنین تاریخ‌هایی و سابقه و قلمرو مکانی و بیان اقسام آنها و بیان ویژ‌گی‌های این نوع تاریخ‌نگاری، مثل «نگاه توأمان طولی و عرضی در نگارش وقایع یک شهر، ناحیه یا منطقه»، «پیگیری و ادامه گزارش‌های تاریخ محل توسط دیگر عوامل از جمله مترجمن، متخلصان، مصححان و... بعد از فوت مورخان اصلی» و... نوشته است: «پژوهش حاضر، پژوهشی در تاریخ‌نگاری و تاریخ‌نگری مورخانی است که در دوره اسلامی (از آغاز تا حمله مغولان به ایران)، تاریخ محلی نوشته‌اند. ابتدا در مورد تاریخ‌نگاری هریک از مورخان، پیشینه تحقیقات صورت‌گرفته در محدوده موضوع پژوهش و سپس زندگی‌نامه هریک از مورخان – بیشتر محل تولد، تحصیل، مطالعات و آثار – بررسی و در مرحله بعد، بخشی از روش‌های تاریخ‌نگاری آنان، شامل چگونگی گردآوری داده‌های تاریخی، منابع تاریخی مورد استفاده و چگونگی گزارش روایات و تدوین آنها بررسی خواهد شد. در مرحله بعد از آن، آنچه درباره نگرش آنان در محدوده معرفت دینی و معرفت متعارف – مورد نظر این پژوهش – با استناد به نوشته‌های خود آنان به دست آمده، با عنوان تاریخ‌نگری مورخ، مطرح خواهد شد و سپس به روش تألیف آنان که متأثر از نگرش آنها به تاریخ است، می‌پردازیم»<ref>ر.ک: همان، ص261-266</ref>‏.
خط ۷۰: خط ۷۰:
بر این اساس، بخش سوم نیز به‌صورت بخش اول و دوم، تنظیم شده است.
بر این اساس، بخش سوم نیز به‌صورت بخش اول و دوم، تنظیم شده است.


مورخان و کتب آنان که در این بخش ذکر شده‌اند، به‌ترتیب عبارتند از: نرشخی و تاریخ بخارا، حسن بن محمد قمی و تاریخ قم، حاکم نیشابوری و تاریخ نیشابور، تاریخ سیستان، ابن بلخی و فارس‌نامه، ابن فندق و تاریخ بیهق و افضل‌الدین کرمانی و عقد العلی للموقف الأعلی<ref>ر.ک: همان، ص266- 348</ref>.
مورخان و کتب آنان که در این بخش ذکر شده‌اند، به‌ترتیب عبارتند از: [[نرشخی، محمد بن جعفر|نرشخی]] در [[تاریخ بخارا]]، [[قمی، حسن بن محمد|حسن بن محمد قمی]] در [[تاریخ قم]]، [[حاکم نیشابوری، محمد بن عبدالله|حاکم نیشابوری]] در [[تاریخ نیشابور]]، [[تاریخ سیستان]]، [[ابن بلخی]] و [[فارسنامه ابن بلخی|فارس‌نامه]]، [[بیهقی، علی بن زید|ابن فندق]] در [[تاریخ بیهق]] و [[افضل‌الدین کرمانی، احمد|افضل‌الدین کرمانی]] و [[عقد العلى للموقف الأعلى|عقد العلی للموقف الأعلی]]<ref>ر.ک: همان، ص266- 348</ref>.


==پانویس==
==پانویس==