پرش به محتوا

شیعیان بحرین و احساء از سقوط عباسیان تا سقوط عثمانیان: تفاوت میان نسخه‌ها

جز
جایگزینی متن - ' اهل بیت' به ' اهل‌بیت'
جز (جایگزینی متن - 'ه شناسی ' به 'ه‌شناسی ')
جز (جایگزینی متن - ' اهل بیت' به ' اهل‌بیت')
 
خط ۲۵: خط ۲۵:
| پیش از =
| پیش از =
}}
}}
'''شیعیان بحرین و احساء از سقوط عباسیان تا سقوط عثمانیان''' تألیف [[علیخانی، فاطمه|فاطمه علیخانی]]؛ سرزمین بحرین قدیم، وسعتی از بصره تا عمان را شامل می‌شد، اسلام با حب اهل بیت ـ علیهم‌السلام ـ وارد این سرزمین شد. در این کتاب سعی شده اوضاع سیاسی، اقتصادی و فرهنگی این منطقه شیعه نشین طی حدود 700 سال یعنی از سقوط عباسیان تا سقوط امپراتوری عثمانی بررسی شود.
'''شیعیان بحرین و احساء از سقوط عباسیان تا سقوط عثمانیان''' تألیف [[علیخانی، فاطمه|فاطمه علیخانی]]؛ سرزمین بحرین قدیم، وسعتی از بصره تا عمان را شامل می‌شد، اسلام با حب اهل‌بیت ـ علیهم‌السلام ـ وارد این سرزمین شد. در این کتاب سعی شده اوضاع سیاسی، اقتصادی و فرهنگی این منطقه شیعه نشین طی حدود 700 سال یعنی از سقوط عباسیان تا سقوط امپراتوری عثمانی بررسی شود.


==ساختار==
==ساختار==
خط ۳۹: خط ۳۹:


==گزارش محتوا==
==گزارش محتوا==
سرزمین بحرین قدیم، وسعتی از بصره تا عمان را شامل می‌شد، اسلام با حب اهل بیت ـ علیهم‌السلام ـ وارد این سرزمین شد.
سرزمین بحرین قدیم، وسعتی از بصره تا عمان را شامل می‌شد، اسلام با حب اهل‌بیت ـ علیهم‌السلام ـ وارد این سرزمین شد.


از حیث موقعیت جغرافیایی، بحرین کهن یا هجر یا هگر به محدوده واقع در بین بصره تا عمان اطلاق می‌شد. این نحوه کاربرد تا قریب قرن نهم معتبر بود و شامل نوار ساحلی شمال شرق و شرق عربستان به علاوه جزایر سی و هفت (هشت) گانه بحرین کنونه اطلاق می‌شد. جدایی اسم بحرین کهن در منابع قرن هشتم مثل سفرنامه ابن بطوطه مشهود است. حاکمیت سیاسی بحرین پیش از اسلام تحت لوای امپراتوری ساسانیان بود. از قرن چهارم به بعد، حاکمان ولایات فارس و جنوب ایران بر این نواحی تسلط داشتند و دولت‌های شکل یافته در آن خراجگزار این حکام بودند. عثمانیان در سال 958 ق با ورود به این مناطق نواحی شمال شرق و ساحل شرق عربستان را تحت تصرف خویش درآوردند و حاکمیت این قسمت را از جزایر بحرین جدا کردند. با وجود این، اقتدار سیاسی ایران در عصر صفویه بر جزایر بحرین ادامه داشت تا این که با تضعیف قدرت‌های مرکزی ایران در روزگاری نه چندان دور، چهار سال پیش از پیروزی انقلاب اسلامی ایران در یک نظرسنجی صوری، حاکمیت ایران بر این جزایر قطع شد.
از حیث موقعیت جغرافیایی، بحرین کهن یا هجر یا هگر به محدوده واقع در بین بصره تا عمان اطلاق می‌شد. این نحوه کاربرد تا قریب قرن نهم معتبر بود و شامل نوار ساحلی شمال شرق و شرق عربستان به علاوه جزایر سی و هفت (هشت) گانه بحرین کنونه اطلاق می‌شد. جدایی اسم بحرین کهن در منابع قرن هشتم مثل سفرنامه ابن بطوطه مشهود است. حاکمیت سیاسی بحرین پیش از اسلام تحت لوای امپراتوری ساسانیان بود. از قرن چهارم به بعد، حاکمان ولایات فارس و جنوب ایران بر این نواحی تسلط داشتند و دولت‌های شکل یافته در آن خراجگزار این حکام بودند. عثمانیان در سال 958 ق با ورود به این مناطق نواحی شمال شرق و ساحل شرق عربستان را تحت تصرف خویش درآوردند و حاکمیت این قسمت را از جزایر بحرین جدا کردند. با وجود این، اقتدار سیاسی ایران در عصر صفویه بر جزایر بحرین ادامه داشت تا این که با تضعیف قدرت‌های مرکزی ایران در روزگاری نه چندان دور، چهار سال پیش از پیروزی انقلاب اسلامی ایران در یک نظرسنجی صوری، حاکمیت ایران بر این جزایر قطع شد.
خط ۴۵: خط ۴۵:
بیشتر ساکنان بحرین و احساء از عرب‌ها بویژه بنی عبدالقیس و بنی تمیم بودند. در اثبات قدمت تشیع در اینجا، همین بس که جارود بن معلی در سنة الوفود از نام جانشیان پس از پیامبر پرسش می‌کرد و آن حضرت به او پاسخ دادند و همو مانع ارتداد قومش شد.
بیشتر ساکنان بحرین و احساء از عرب‌ها بویژه بنی عبدالقیس و بنی تمیم بودند. در اثبات قدمت تشیع در اینجا، همین بس که جارود بن معلی در سنة الوفود از نام جانشیان پس از پیامبر پرسش می‌کرد و آن حضرت به او پاسخ دادند و همو مانع ارتداد قومش شد.


بحرین از جمله سرزمین‌های دارای عقاید شیعی بود که به سبب موقعیت خاص جغرافیایی‌اش به دور از چشم نامحرمان توانست در فضایی نسبتا امن، زندگی شیعیان را توسعه بخشد، اگر چه با وجود استعداد تشیع و مهرورزی به اهل بیت ـ علیهم‌السلام ـ برخی فرصت‌طلبان همچون صاحب زنگ و ابوسعید قرمطی توانستند تا مدتی از این بستر به نفع خویش سوء استفاده کرده، عده‌ای را به سوی خود جذب کنند. لیکن در مقابل ریشه‌های مقاوم شیعیان نتوانستند به ادعاهای دروغین خود ادامه دهند.
بحرین از جمله سرزمین‌های دارای عقاید شیعی بود که به سبب موقعیت خاص جغرافیایی‌اش به دور از چشم نامحرمان توانست در فضایی نسبتا امن، زندگی شیعیان را توسعه بخشد، اگر چه با وجود استعداد تشیع و مهرورزی به اهل‌بیت ـ علیهم‌السلام ـ برخی فرصت‌طلبان همچون صاحب زنگ و ابوسعید قرمطی توانستند تا مدتی از این بستر به نفع خویش سوء استفاده کرده، عده‌ای را به سوی خود جذب کنند. لیکن در مقابل ریشه‌های مقاوم شیعیان نتوانستند به ادعاهای دروغین خود ادامه دهند.


نخستین دولت مقتدر شیعه در اواخر خلافت عباسیان با نام آل عیون تأسیس گردید؛ دوتلی که در تمام ابعاد فرهنگی، اقتصادی و سیاسی مروج عقاید شیعه بود، به گونه‌ای که حتی گروه‌های شیعی آل عصفور و بنی جروان وامدار این حکومت شدند.
نخستین دولت مقتدر شیعه در اواخر خلافت عباسیان با نام آل عیون تأسیس گردید؛ دوتلی که در تمام ابعاد فرهنگی، اقتصادی و سیاسی مروج عقاید شیعه بود، به گونه‌ای که حتی گروه‌های شیعی آل عصفور و بنی جروان وامدار این حکومت شدند.