معرفی و نقد و تحلیل شروح مثنوی، شروح فارسی موجود در ایران: تفاوت میان نسخه‌ها

بدون خلاصۀ ویرایش
(صفحه‌ای تازه حاوی «{{جعبه اطلاعات کتاب | تصویر =NUR.....J1.jpg | عنوان =معرفی و نقد و تحلیل شروح مثنوی، شروح فارسی موجود در ایران | عنوان‌های دیگر = |پدیدآورندگان | پدیدآوران = شجری، رضا (نویسنده) |زبان | زبان = | کد کنگره =‏ | موضوع = |ناشر | ناشر =مؤسسه انتشارات امیرکبیر |...» ایجاد کرد)
 
بدون خلاصۀ ویرایش
خط ۲۹: خط ۲۹:
در مقدمه، پرسش‌های زير به عنوان مسائل اين تحقیق مطرح شده است:
در مقدمه، پرسش‌های زير به عنوان مسائل اين تحقیق مطرح شده است:


۱. روش مفسران در تفسیر و شرح مثنوی چگونه است؟ (موضوعی، ابیات دشوار و مشکل،انتخاب دفاتر، یاقسمتی از دفتر). ۲. کدام یک از ابعاد مثنوی(عرفانی، ادبی، فلسفی وکلامی، قرآنی و حدیثی و ...) بیشتر مورد تأکید شارحان قرارگرفته است؟ ۳. هر کدام از شروح متخب(چهار شرح) از چه امتیاراتی برخوردار |ست؟ ۴. کدام یک از ابیات مثنوی(در دفتراول) بیشتر مورد شرح و تفسیر قرار گرفته است علل و عوامل آن چیست؟ پاسخ‌های این پرسش‌ها مجموعه مطالبی است که در دو فصل مطرح می‌شود. در فصل نخست، با عنوان شروح مثنوی از آغاز تا زرین کوب، شرح‌هایی که از قرن هشتم تا چهاردهم به زبانهای فارسی، ترکی و عربی در ایران هند و ترکیه نگارش یافته معرفی می‌کند و در ادامه، تحت عنوان شروح منتخب و ارزشمند، بیست شرح برتر را انتخاب و روش‌های تفسیری و ویژگی‌های هر کدام را به تفصیل مورد نقد و بررسی قرار می‌دهد. مقصود مؤلف از شروح منتخب بیست گانه، شرح‌هایی‌است که به گفتۀ وی از معیارهای یک شرح مطلوب برخوردار
۱. روش مفسران در تفسیر و شرح مثنوی چگونه است؟ (موضوعی، ابیات دشوار و مشکل،انتخاب دفاتر، یاقسمتی از دفتر).  
است و مورد استفاده و استناد شارحان بعد از خود بوده است. اين شرح‌ها عبارت است: شرح
جواهرالاسرار خوارزمی، شرح مثنوی شاه داعی، شرح مثنوی سروری، گلشن توحیدی شاهدی، کنوزالعرفان ملاصالح روغنی، شرح کبیرانقروی، مکاشفات رضوی، لطایف المعنوی عباسی، اسرارالغیوب خواجه پارسا، مخزن‌الاسراراکبرآبادی، شرح بحرالعلوم، شرح اسرار سبزواری، المنهج القوی(عربی)، شرح نیکلسون، شرح مثنوی شریف فروزانفر؛ تفسیر محمدتقی جعفری، نثر و شرح گولپینارلی، مولوی‌نامه همایی، شرح مثنوی استعلامی، سرّنی زرین کوب، شرح مثنوی سید جعفر شهیدی ظاهرا فراموش شده و در میان این مجموعه نیست.


۲. کدام یک از ابعاد مثنوی(عرفانی، ادبی، فلسفی وکلامی، قرآنی و حدیثی و ...) بیشتر مورد تأکید شارحان قرارگرفته است؟


در فصل دوم، با عنوان نقد و تحلیل شروح مثنوی، از میان بیست شرح مذکو، چهار شرح جواهرالاسرار، شرح کبیر انقروی، شرح نیکلسون و شرح فروزانفر را برتر تشخیص داده و به صورت ویژه، تطبیقی و مقایسه‌ای مورد نقد و تحلیل دقیق‌تر قرارداده است. نگارنده، در این تحلیل‌ها می‌کوشد با بررسی مقایسه‌ای میان مطالب آغازین هر شرح با یکدیگر، تمامی ویژگی‌ها و امتبازات و همچنین کاستی‌ها و نارسایی‌های هرکدام را با تمام جزئیات بیان کند.
۳. هر کدام از شروح متخب(چهار شرح) از چه امتیاراتی برخوردار |ست؟
 
۴. کدام یک از ابیات مثنوی(در دفتراول) بیشتر مورد شرح و تفسیر قرار گرفته است علل و عوامل آن چیست؟ پاسخ‌های این پرسش‌ها مجموعه مطالبی است که در دو فصل مطرح می‌شود.  


در پایان کتاب پس از نتیجه‌گیری از مباحث فصل دوم و با بیان مجدّد امتیازات شرح‌های چهارگانه، می‌نویسد: به عقیدۀ من شرح مثنوی شریف استاد فروزانفر از شرایط و امتیازات
در فصل نخست، با عنوان شروح مثنوی از آغاز تا زرین کوب، شرح‌هایی که از قرن هشتم تا چهاردهم به زبانهای فارسی، ترکی و عربی در ایران هند و ترکیه نگارش یافته معرفی می‌کند و در ادامه، تحت عنوان شروح منتخب و ارزشمند، بیست شرح برتر را انتخاب و روش‌های تفسیری و ویژگی‌های هر کدام را به تفصیل مورد نقد و بررسی قرار می‌دهد. مقصود مؤلف از شروح منتخب بیست گانه، شرح‌هایی‌است که به گفتۀ وی از معیارهای یک شرح مطلوب برخوردار است و مورد استفاده و استناد شارحان بعد از خود بوده است. اين شرح‌ها عبارت است: شرح جواهرالاسرار خوارزمی، شرح مثنوی شاه داعی، شرح مثنوی سروری، گلشن توحیدی شاهدی، کنوزالعرفان ملاصالح روغنی، شرح کبیرانقروی، مکاشفات رضوی، لطایف المعنوی عباسی، اسرارالغیوب خواجه پارسا، مخزن‌الاسراراکبرآبادی، شرح بحرالعلوم، شرح اسرار سبزواری، المنهج القوی(عربی)، شرح نیکلسون، شرح مثنوی شریف فروزانفر؛ تفسیر محمدتقی جعفری، نثر و شرح گولپینارلی، مولوی‌نامه همایی، شرح مثنوی استعلامی، سرّنی زرین کوب، شرح مثنوی سید جعفر شهیدی ظاهرا فراموش شده و در میان این مجموعه نیست.
بیشتر و بهتری برخوردار است و می‌توان آن را بهترین شرح بر دفتر اول (تا بیت ۳۰۰۸) معرفی
کرد. ضمن اینکه بر شرح نیکلسون و انقروی نیز ارزش بسیار زیاد قائل است. فهرست منابع در
هفت صفحه در پایان کتاب درج است.<ref> ر.ک: عالمی، محمدعلم، ص325-326</ref>


در فصل دوم، با عنوان نقد و تحلیل شروح مثنوی، از میان بیست شرح مذکو، چهار شرح جواهرالاسرار، شرح کبیر انقروی، شرح نیکلسون و شرح فروزانفر را برتر تشخیص داده و به صورت ویژه، تطبیقی و مقایسه‌ای مورد نقد و تحلیل دقیق‌تر قرارداده است. نگارنده، در این تحلیل‌ها می‌کوشد با بررسی مقایسه‌ای میان مطالب آغازین هر شرح با یکدیگر، تمامی ویژگی‌ها و امتبازات و همچنین کاستی‌ها و نارسایی‌های هرکدام را با تمام جزئیات بیان کند.


در پایان کتاب پس از نتیجه‌گیری از مباحث فصل دوم و با بیان مجدّد امتیازات شرح‌های چهارگانه، می‌نویسد: به عقیدۀ من شرح مثنوی شریف استاد فروزانفر از شرایط و امتیازات بیشتر و بهتری برخوردار است و می‌توان آن را بهترین شرح بر دفتر اول (تا بیت ۳۰۰۸) معرفی کرد. ضمن اینکه بر شرح نیکلسون و انقروی نیز ارزش بسیار زیاد قائل است. فهرست منابع در هفت صفحه در پایان کتاب درج است.<ref> ر.ک: عالمی، محمدعلم، ص325-326</ref>
==پانويس ==
==پانويس ==
<references />
<references />