۱۱٬۹۰۰
ویرایش
چمران، مصطفی: تفاوت میان نسخهها
{{انقلاب اسلامی}}←وابستهها
Hbaghizadeh (بحث | مشارکتها) بدون خلاصۀ ویرایش |
({{انقلاب اسلامی}}←وابستهها) |
||
| (۱۵ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۲ کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱۶: | خط ۱۶: | ||
| رحلت = | | رحلت = | ||
| شهادت = 31 خرداد 1360 شمسی | | شهادت = 31 خرداد 1360 شمسی | ||
| مدفن = بهشت زهرا (س)، تهران | | مدفن = بهشت زهرا(س)، تهران | ||
| طول عمر = 49 سال | | طول عمر = 49 سال | ||
| نام همسر = پروانه (همسر اول)، غاده جابر (همسر دوم) | | نام همسر = پروانه (همسر اول)، غاده جابر (همسر دوم) | ||
| خط ۳۵: | خط ۳۵: | ||
| شاگردان = | | شاگردان = | ||
| اجازه اجتهاد از = | | اجازه اجتهاد از = | ||
| آثار = {{فهرست جعبه عمودی | [[ | | آثار = {{فهرست جعبه عمودی | [[زمزم عشق (شرح مفاهيم عرفانی در نيايشهای شهيد چمران)]] | [[بینش و نیایش]] | [[یادداشتهای سیاسی]]}} | ||
| سبک نوشتاری = | | سبک نوشتاری = | ||
| وبگاه = | | وبگاه = | ||
| خط ۴۱: | خط ۴۱: | ||
| کد مؤلف = AUTHORCODE16055AUTHORCODE }} | | کد مؤلف = AUTHORCODE16055AUTHORCODE }} | ||
'''مصطفی چمران''' ( | '''مصطفی چمران''' (1311- 1360ش) مهندس، سیاستمدار و فرمانده نظامی ایرانی، وزیر دفاع دولت موقت جمهوری اسلامی ایران و فرمانده ستاد جنگهای نامنظم در جنگ ایران و عراق بود. وی از شخصیتهای مبارز انقلاب اسلامی و از شاگردان [[مهدی بازرگان]] و [[طالقانی، سید محمود|سید محمود طالقانی]] محسوب میشود. چمران پس از تحصیلات عالی در آمریکا به لبنان رفت و در کنار امام موسی صدر به فعالیتهای فرهنگی و نظامی پرداخت. پس از انقلاب اسلامی به ایران بازگشت و در مناصب مختلفی از جمله معاون نخستوزیر، وزیر دفاع و نماینده امام در شورای عالی دفاع خدمت کرد. سرانجام در اوایل جنگ تحمیلی عراق بر ضدّ ایران (دفاع مقدّس هشت ساله) در سال 1360 شمسی به فیض بزرگ شهادت رسید. | ||
==ولادت== | ==ولادت== | ||
مصطفی چمران در اسفند ماه سال 1311 شمسی در شهر قم به دنیا آمد.<ref>ر.ک: اباذری، عبدالرحیم، ج4، ص221</ref> خانواده وی اصالتاً اهل ساوه بودند و پدرش کارگر ساده و جورابباف بود که از این راه زندگی خانواده را میگذراند.<ref>ر.ک: اباذری، عبدالرحیم، ج4، ص221</ref> مادرش بانویی آشنا با سیاست و فردی مذهبی بود. چمران یکساله بود که همراه خانواده به تهران مهاجرت کرد و در محله سرپولک ساکن شدند.<ref>ر.ک: اباذری، عبدالرحیم، ج4، ص221</ref> | مصطفی چمران در اسفند ماه سال 1311 شمسی در شهر قم به دنیا آمد.<ref>ر.ک: اباذری، عبدالرحیم، ج4، ص221</ref> | ||
<ref> ر.ک: حسینی هرندی، سید محمدحسین، ص166</ref> | |||
خانواده وی اصالتاً اهل ساوه بودند و پدرش کارگر ساده و جورابباف بود که از این راه زندگی خانواده را میگذراند.<ref>ر.ک: اباذری، عبدالرحیم، ج4، ص221</ref> مادرش بانویی آشنا با سیاست و فردی مذهبی بود. چمران یکساله بود که همراه خانواده به تهران مهاجرت کرد و در محله سرپولک ساکن شدند.<ref>ر.ک: اباذری، عبدالرحیم، ج4، ص221</ref> | |||
==تحصیلات== | ==تحصیلات== | ||
چمران تحصیلات ابتدایی خود را در دبستان انتصاریه در نزدیکی منطقه پامنار تهران گذراند و دوره متوسطه را در دبیرستانهای البرز و دارالفنون به پایان رساند.<ref>ر.ک: چمران، مهدی، ج12، ص111</ref> از پانزدهسالگی در جلسات دینی، از جمله درس تفسیر قرآن آیتالله طالقانی در مسجد هدایت شرکت میکرد.<ref>ر.ک: چمران، مهدی، ج12، ص111</ref> | چمران تحصیلات ابتدایی خود را در دبستان انتصاریه در نزدیکی منطقه پامنار تهران گذراند و دوره متوسطه را در دبیرستانهای البرز و دارالفنون به پایان رساند.<ref>ر.ک: چمران، مهدی، ج12، ص111</ref> از پانزدهسالگی در جلسات دینی، از جمله درس تفسیر قرآن [[طالقانی، سید محمود|آیتالله طالقانی]] در مسجد هدایت شرکت میکرد.<ref>ر.ک: چمران، مهدی، ج12، ص111</ref> | ||
در سال 1332 شمسی در رشته الکترومکانیک دانشکده فنی دانشگاه تهران پذیرفته شد و در سال 1335 با رتبه ممتاز فارغالتحصیل گردید.<ref>ر.ک: اباذری، عبدالرحیم، ج4، ص221</ref> در دوران تحصیل، دانشجویی ممتاز و مورد توجه استادش مهدی بازرگان بود.<ref>ر.ک: چمران، مهدی، ج12، ص111</ref> | در سال 1332 شمسی در رشته الکترومکانیک دانشکده فنی دانشگاه تهران پذیرفته شد و در سال 1335 با رتبه ممتاز فارغالتحصیل گردید.<ref>ر.ک: اباذری، عبدالرحیم، ج4، ص221</ref> در دوران تحصیل، دانشجویی ممتاز و مورد توجه استادش [[مهدی بازرگان]] بود.<ref>ر.ک: چمران، مهدی، ج12، ص111</ref> | ||
در سال 1337 شمسی با استفاده از بورس تحصیلی شاگردان ممتاز برای ادامه تحصیل راهی آمریکا شد. درجه کارشناسی ارشد مهندسی برق را از دانشگاه تگزاس گرفت و برای ادامه تحصیل به دانشگاه برکلی رفت و دوره دکتری در رشته الکترونیک و فیزیک پلاسما (مهندسی گرافت هستهای) را با درجه ممتاز به پایان رساند.<ref>ر.ک: چمران، مهدی، ج12، ص111</ref> | در سال 1337 شمسی با استفاده از بورس تحصیلی شاگردان ممتاز برای ادامه تحصیل راهی آمریکا شد. درجه کارشناسی ارشد مهندسی برق را از دانشگاه تگزاس گرفت و برای ادامه تحصیل به دانشگاه برکلی رفت و دوره دکتری در رشته الکترونیک و فیزیک پلاسما (مهندسی گرافت هستهای) را با درجه ممتاز به پایان رساند.<ref>ر.ک: چمران، مهدی، ج12، ص111</ref><ref> ر.ک: حسینی هرندی، سید محمدحسین، ص166</ref> | ||
پس از آن در یکی از مؤسسههای بیل که از مهمترین مراکز علمی و صنعتی جهان است، در زمره در زمره بزرگترین دانشمندان جهان مشغول به کار شد. <ref> ر.ک: حسینی هرندی، سید محمدحسین، ص166-167</ref> | |||
==فعالیتها== | ==فعالیتها== | ||
| خط ۵۹: | خط ۶۲: | ||
در دوران تحصیل در آمریکا، وی و چند تن از دانشجویان، شاخهای از جبهه ملی را با عنوان «جبهه ملی ایران در آمریکا» تأسیس کردند و او به عضویت شورای مرکزی و هیئت اجرایی آن انتخاب شد.<ref>ر.ک: چمران، مهدی، ج12، ص111</ref> همچنین به همراه دانشجویان ایرانی و دانشجویان مسلمان سایر کشورهای اسلامی، «انجمن اسلامی دانشجویان در آمریکا و کانادا» را پایهگذاری کرد.<ref>ر.ک: چمران، مهدی، ج12، ص111</ref> | در دوران تحصیل در آمریکا، وی و چند تن از دانشجویان، شاخهای از جبهه ملی را با عنوان «جبهه ملی ایران در آمریکا» تأسیس کردند و او به عضویت شورای مرکزی و هیئت اجرایی آن انتخاب شد.<ref>ر.ک: چمران، مهدی، ج12، ص111</ref> همچنین به همراه دانشجویان ایرانی و دانشجویان مسلمان سایر کشورهای اسلامی، «انجمن اسلامی دانشجویان در آمریکا و کانادا» را پایهگذاری کرد.<ref>ر.ک: چمران، مهدی، ج12، ص111</ref> | ||
آنگاه به تعبیر خود «همه لذات را سه طلاقه» کرد و به لبنان سفر کرد.<ref> ر.ک: حسینی هرندی، سید محمدحسین، ص167</ref> | |||
===فعالیت در لبنان=== | |||
در پایان سال 1349 شمسی به دعوت [[امام موسی صدر]] به لبنان مهاجرت کرد و مدیریت مدرسه صنعتی جبل عامل در شهر صور لبنان را بر عهده گرفت.<ref>ر.ک: اباذری، عبدالرحیم، ج4، ص222</ref> در این مدرسه به فرزندان یتیم شیعه آموزش میداد و هنرجویان با علوم و فناوری روز آشنا میشدند.<ref>ر.ک: اباذری، عبدالرحیم، ج4، ص224</ref> چمران همکاری نزدیکی با امام موسی صدر در تشکیل حرکت محرومین و سپس جناح نظامی آن، سازمان الافواج المقاومة اللبنانیة (جنبش امل) داشت.<ref>ر.ک: اباذری، عبدالرحیم، ج4، ص223</ref> | |||
<ref> ر.ک: نوری، داوود، ص317</ref> | |||
بدون تردید جنبش امل، مجلس اعلای شیعیان لبنان و سرانجام مولود این دو، «حزبالله لبنان»، نتیجه حضور مؤثر دکتر چمران در کنار امام موسی صدر بود.<ref> ر.ک: حسینی هرندی، سید محمدحسین، ص168</ref> | |||
===فعالیتهای پس از انقلاب اسلامی=== | ===فعالیتهای پس از انقلاب اسلامی=== | ||
پس از پیروزی انقلاب اسلامی، چمران همراه گروه 92 نفری از نخبگان مذهبی و سیاسی لبنان به ایران آمد و به دیدار امام خمینی رفت.<ref>ر.ک: اباذری، عبدالرحیم، ج4، ص224</ref> در تیر 1358 به عنوان معاون نخستوزیر در امور انقلاب منصوب شد.<ref>ر.ک: اباذری، عبدالرحیم، ج4، ص224</ref> | [[پرونده: فرمانده ستاد جنگهای نامنظم.jpg|بندانگشتی|300px| فرمانده ستاد جنگهای نامنظم]] | ||
پس از پیروزی انقلاب اسلامی، چمران همراه گروه 92 نفری از نخبگان مذهبی و سیاسی لبنان به ایران آمد و به دیدار [[موسوی خمینی، سید روحالله|امام خمینی]] رفت.<ref>ر.ک: اباذری، عبدالرحیم، ج4، ص224</ref> در تیر 1358 به عنوان معاون نخستوزیر در امور انقلاب منصوب شد.<ref>ر.ک: اباذری، عبدالرحیم، ج4، ص224</ref> | |||
در تابستان سال 1358 برای فرونشاندن توطئههای جداییطلبانه ضد انقلاب در کردستان، به این منطقه رفت و در آزادسازی شهر پاوه نقش اساسی ایفا کرد.<ref>ر.ک: اباذری، عبدالرحیم، ج4، ص224</ref> | در تابستان سال 1358 برای فرونشاندن توطئههای جداییطلبانه ضد انقلاب در کردستان، به این منطقه رفت و در آزادسازی شهر پاوه نقش اساسی ایفا کرد.<ref>ر.ک: اباذری، عبدالرحیم، ج4، ص224</ref> | ||
امام خمینی در حکمی در هشتم مهر 1358 به پیشنهاد نخستوزیر دولت موقت و تصویب کلی شورای انقلاب، وی را وزیر دفاع در دولت موقت منصوب کرد.<ref>ر.ک: | [[موسوی خمینی، سید روحالله|امام خمینی]] در حکمی در هشتم مهر 1358 به پیشنهاد نخستوزیر دولت موقت و تصویب کلی شورای انقلاب، وی را وزیر دفاع در دولت موقت منصوب کرد.<ref> ر.ک: خمینی، روحالله، رهبر انقلاب و بنیانگذار جمهوری اسلامی ایران، ج10، ص163</ref> | ||
پس از آغاز جنگ ایران و عراق در شهریور 1359، چمران به خوزستان رفت و ستاد جنگهای نامنظم را تشکیل داد و فرماندهی آن را بر عهده گرفت.<ref>ر.ک: اباذری، عبدالرحیم، ج4، ص226</ref> وی واحد مهندسی فعالی را برای ستاد جنگهای نامنظم سازماندهی کرد و خدمات مؤثری مانند ایجاد پل متحرک روی آب، تعمیر و ساخت جادهها و کانال بیستکیلومتری ارائه داد.<ref>ر.ک: اباذری، عبدالرحیم، ج4، ص226</ref> | پس از آغاز جنگ ایران و عراق در شهریور 1359، چمران به خوزستان رفت و ستاد جنگهای نامنظم را تشکیل داد و فرماندهی آن را بر عهده گرفت.<ref>ر.ک: اباذری، عبدالرحیم، ج4، ص226</ref> وی واحد مهندسی فعالی را برای ستاد جنگهای نامنظم سازماندهی کرد و خدمات مؤثری مانند ایجاد پل متحرک روی آب، تعمیر و ساخت جادهها و کانال بیستکیلومتری ارائه داد.<ref>ر.ک: اباذری، عبدالرحیم، ج4، ص226</ref> | ||
| خط ۷۴: | خط ۸۱: | ||
چمران از سوی مردم تهران در سال 1359 در اولین دوره انتخابات مجلس شورای اسلامی به نمایندگی برگزیده شد.<ref>ر.ک: اباذری، عبدالرحیم، ج4، ص225</ref> | چمران از سوی مردم تهران در سال 1359 در اولین دوره انتخابات مجلس شورای اسلامی به نمایندگی برگزیده شد.<ref>ر.ک: اباذری، عبدالرحیم، ج4، ص225</ref> | ||
== | ==شهادت== | ||
مصطفی چمران پس از چندبار مجروحشدن در جبهه، ظهر 31 خرداد 1360 در روستای دهلاویه، حوالی سوسنگرد، با ترکش خمپاره دشمن در 49 سالگی به شهادت رسید.<ref>ر.ک: اباذری، عبدالرحیم، ج4، ص227</ref> پیکر وی در مراسمی به تهران منتقل و در بهشت زهرا (س) به خاک سپرده شد.<ref>ر.ک: اباذری، عبدالرحیم، ج4، ص227</ref> | مصطفی چمران پس از چندبار مجروحشدن در جبهه، ظهر 31 خرداد 1360 در روستای دهلاویه، حوالی سوسنگرد، با ترکش خمپاره دشمن در 49 سالگی به شهادت رسید.<ref>ر.ک: اباذری، عبدالرحیم، ج4، ص227</ref> پیکر وی در مراسمی به تهران منتقل و در بهشت زهرا(س) به خاک سپرده شد.<ref>ر.ک: اباذری، عبدالرحیم، ج4، ص227</ref> | ||
امام خمینی در پیامی به مناسبت شهادت چمران فرمودند: «شهادت انسانساز سردار پر افتخار اسلام و مجاهد بیدار و متعهد راه تعالی و پیوستن به ملأ اعلی، دکتر مصطفی چمران را به پیشگاه ولی عصر تسلیت و تبریک عرض میکنم.»<ref>ر.ک: | [[موسوی خمینی، سید روحالله|امام خمینی]] در پیامی به مناسبت شهادت چمران فرمودند: «شهادت انسانساز سردار پر افتخار اسلام و مجاهد بیدار و متعهد راه تعالی و پیوستن به ملأ اعلی، دکتر مصطفی چمران را به پیشگاه ولی عصر تسلیت و تبریک عرض میکنم.»<ref>ر.ک: خمینی، روحالله، رهبر انقلاب و بنیانگذار جمهوری اسلامی ایران، ج14، ص478</ref> | ||
==آثار== | ==آثار== | ||
خاطرات کردستان | * خاطرات کردستان | ||
لبنان | * لبنان | ||
یادداشتهای سیاسی | * یادداشتهای سیاسی | ||
مقاله «16 آذر» درباره واقعه 16 آذر 1332 | * مقاله «16 آذر» درباره واقعه 16 آذر 1332 | ||
نوشتهها و نامههای سیاسی از دوران اقامت در لبنان | * نوشتهها و نامههای سیاسی از دوران اقامت در لبنان | ||
==پانويس== | ==پانويس== | ||
<references /> | <references /> | ||
==منابع مقاله== | ==منابع مقاله== | ||
# اباذری، عبدالرحیم، دانشنامه امام خمینی، به کوشش سید ضیاء مرتضوی، جلد 4، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی(س)، 1400ش. | |||
# چمران، مهدی، «دانشنامه جهان اسلام»، زیر نظر غلامعلی حداد عادل، ج12، تهران، بنیاد دایرةالمعارف اسلامی، چاپ اول، 1387. | # چمران، مهدی، «دانشنامه جهان اسلام»، زیر نظر غلامعلی حداد عادل، ج12، تهران، بنیاد دایرةالمعارف اسلامی، چاپ اول، 1387. | ||
# | # حسینی هرندی، سید محمدحسین، نخبگان و انقلاب اسلامی، قم: دفتر عقل، 1387 | ||
# نوری، داوود، شیعیان لبنان: وضعیت سیاسی _ اجتماعی پس از انقلاب اسلامی ایران، قم: انتشارات شیعهشناسی، 1389 | |||
# خمینی، روحالله، رهبر انقلاب و بنیانگذار جمهوری اسلامی ایران، صحیفه امام: مجموعه آثار امام خمینی(س): (بیانات، پیامها، مصاحبهها، احکام، اجازات شرعی و نامهها)، تهران - ایران: مؤسسه تنظيم و نشر آثار امام خمينی(س)، 1378 هجری شمسی | |||
{{شهیدان}} | |||
{{انقلاب اسلامی}} | |||
==وابستهها== | ==وابستهها== | ||
{{وابستهها}} | {{وابستهها}} | ||
* [[زمزم عشق (شرح مفاهيم عرفانی در نيايشهای شهيد چمران)]] | |||
* [[بینش و نیایش]] | |||
* [[لبنان: گزیده ای از مجموعه سخنرانی ها و دست نوشته های سردار پرافتخار اسلام شهید دکتر مصطفی چمران درباره لبنان]] | * [[لبنان: گزیده ای از مجموعه سخنرانی ها و دست نوشته های سردار پرافتخار اسلام شهید دکتر مصطفی چمران درباره لبنان]] | ||
* [[دعای کميل]] | * [[دعای کميل]] | ||
* [[عارفانه]] | * [[عارفانه]] | ||
* [[خدا بود و ديگر هيچ نبود]] | * [[خدا بود و ديگر هيچ نبود]] | ||
* [[علی زيباترين سرودهی هستی]] | * [[علی زيباترين سرودهی هستی]] | ||
* [[رقصی چنين ميانه ميدانم آرزوست]] | * [[رقصی چنين ميانه ميدانم آرزوست]] | ||
| خط ۱۱۱: | خط ۱۲۲: | ||
* [[لبنان به روایت امام موسی صدر و دکتر چمران]] | * [[لبنان به روایت امام موسی صدر و دکتر چمران]] | ||
[[رده:زندگینامه]] | [[رده:زندگینامه]] | ||
[[رده:مقالات بازبینی | [[رده:شهیدان]] | ||
[[رده:مدیران]] | |||
[[رده:مقالات بازبینی شده2 فروردین 1405]] | |||
[[رده:مؤلفین-فروردین]] | [[رده:مؤلفین-فروردین]] | ||
[[رده:درگذشتگان 1360]] | |||