نظریه‌های فیلسوفان اسلامی درباره رنگ: تفاوت میان نسخه‌ها

'''نظریه‌های فیلسوفان اسلامی درباره رنگ'''، اثر کاظم استادی (معاصر)، کوششی است در تبیین نظریه‌های فیلسوفان اسلامی درباره ماهیت و چیستی رنگ.

* پیشگفتار: این بخش، با عنوان «در علم بصریات و ماهیت رنگ»، مشتمل بر چهار مبحث است. نویسنده قبل از پرداختن به آنها، خاطرنشان کرده است که: «در این پیشگفتار برای آشنایی خوانندگان و آمادگی ذهنی بیشتر، ما ضمن نقل تاریخچه مختصر علم بصریات در فلسفه یونانی و اسلامی و نیز نقل اقوال گوناگون در کیفیت ابصار، برخی از دیدگاه‌ها پیرامون رنگ را ذکر می‌کنیم؛ پس از آن توجه خوانندگان را به نقل و بررسی مسئله رنگ توسط ابن سینا و حواشی خواجه نصیرالدین طوسی و عبدالرزاق لاهیجی جلب می‌کنیم<ref>ر.ک: پیشگفتار، ص23</ref>. در ادامه، وی مطالب مورد اشاره فوق را به‌تفصیل بیان کرده است<ref>ر.ک: همان، ص23-48</ref>

* یونانیان و مسئله رنگ: در این بخش، نظر فلاسفه یونان، از جمله: فیثاغورث<ref>ر.ک: متن کتاب، ص52</ref>، سقراط<ref>ر.ک: همان، ص56</ref>، افلاطون<ref>ر.ک: همان، ص64</ref>، بطلمیوس<ref>ر.ک: همان، ص72</ref> و رواقیون<ref>ر.ک: همان، ص74</ref> درباره رنگ، به‌صورت خلاصه، بیان شده است.

# زکریای رازی: وی به‌طور جدی درباره مسئله ابصار به تحقیق پرداخته و آن را از دو جهت فیزیکی و طبی، مورد مطالعه قرار داده است<ref>ر.ک: همان، ص88</ref>.

# ابوالحسن عامری: معتقد است ادراک (بصری) اجسام از طریق رنگ انجام می‌شود<ref>ر.ک: همان، ص92</ref>.

# ابن حزم اندلسی: وی عقیده دارد که رنگ تمام آن چیزی است که دیده می‌شود و آنچه دیده می‌شود، همان رنگ است<ref>ر.ک: همان، ص120</ref>.

خواجه نصیرالدین طوسی، علاءالدوله سمنانی، شمس‌الدین لاهیجی، محمدحسین طباطبایی، مرتضی مطهری و...، از دیگر اندیشمندان مذکور در این بخشند<ref>ر.ک: همان، ص148-186</ref>.

* دیدگاه ابن سینا درباره رنگ: وی عقیده دارد «روشنایی» کیفیتی است که جسم غیر شفاف از منبع نورانی استفاده می‌کند. همچنین شفاف بالقوه به‌واسطه روشنایی، شفاف بالفعل می‌شود و «نور تابیده‌شده»، کیفیتی است که ذاتا کمال برای شفاف (ازآن‌رو که شفاف است) می‌باشد<ref>ر.ک: همان، ص249</ref>.

* اثبات رنگ از نگاه صدرا: وی یکی از تأثیرگذارترین فیلسوفان قرن اخیر است، ولی به نظر نویسنده، همانند ابن سینا، احاطه‌ای به علوم مختلفی همانند علوم کاربردی نداشته و بنابراین در مباحث طبیعات و علوم کاربردی، حرف چندانی برای گفتن ندارد و آنچه وی در بحث رنگ بیان داشته، خلاصه اندکی از مباحث رنگ ابن سینا در کتاب نفس شفا می‌باشد که به‌همراه مطالبی دیگر از فخر رازی و یا دیگران، همراه شده است<ref>ر.ک: همان، ص255</ref>.

* شرح لاهیجی بر تجريد الاعتقاد خواجه نصیر در بیان رنگ: این شرح (شوارق الإلهام)، شرحی است مزجی به زبان عربی بر «تجريد الاعتقاد» و پس از مجموع شروح میر سید احمد علوی بر تجرید، مفصل‌ترین شرح این کتاب بشمار می‌آید و می‌توان آن را جامع اکثر نظرها و آرای متکلمان و فلاسفه پیش از خود دانست<ref>ر.ک: همان، ص289-290</ref>.

# ترجمه تنظیم‌شده‌ای از مقاله‌ای از هانری کربن، پیرامون رساله «ياقوتة الحمراء» که به‌ضمیمه رساله‌ای دیگر، تحت عنوان «واقع‌انگاری رنگ‌ها و علم میزان»، منتشر شده است و به‌منظور حفظ حق مادی این کتاب برای مترجم، فقط متن اصلی مقاله، بدون چهل پی‌نوشت و پاورقی‌های کتاب نشر سوفیا، آورده شده است<ref>ر.ک: همان، ص377</ref>. کرمانی رساله را به دو مقاله با حجمی کمابیش برابر، تقسیم کرده است. مقاله نخست، هشت فصل دارد و موضوع بحث آن، مفهوم و واقعیت رنگ است و مقاله دوم، نه فصل دارد و به‌طور خاص، به رنگ قرمز و «نزول آن از عالم مثل» می‌پردازد<ref>ر.ک: همان، ص410</ref>.