خزائن الأنوار و معادن الأخبار: تفاوت میان نسخه‌ها

خزائن الأنوار و معادن الأخبار (نمایش مبدأ)

نسخهٔ ‏۲۸ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۲۲:۴۷

۶۸ بایت اضافه‌شده ، ۲۸ فوریه

بدون خلاصۀ ویرایش

Hbaghizadeh

دیوان‌سالاران، مدیران

۱۵۹٬۸۶۸

ویرایش

@@ خط ۲۵: / خط ۲۵: @@
 | پیش از =
 }}
-'''خزائن الأنوار و معادن الأخبار'''، اثر [[میر محمدرضا بن محمدمؤمن خاتون‌آبادی]] (متوفی ۱۱۳۵ق)، یکی از آخرین تفاسیر ادبی و عرفانی شیعه به زبان فارسی در عصر صفوی است که علاوه بر تفسیر تفصیلی سوره فاتحه، به تبیین مباحث متنوعی از علوم قرآنی می‌پردازد.
+'''خزائن الأنوار و معادن الأخبار'''، اثر [[مدرس، محمد رضا بن محمد مؤمن|میر محمدرضا بن محمدمؤمن خاتون‌آبادی]] (متوفی ۱۱۳۵ق)، یکی از آخرین تفاسیر ادبی و عرفانی شیعه به زبان فارسی در عصر صفوی است که علاوه بر تفسیر تفصیلی سوره فاتحه، به تبیین مباحث متنوعی از علوم قرآنی می‌پردازد.
 ==انگیزه نگارش==
@@ خط ۴۸: / خط ۴۸: @@
 ===شیوه تنظیم و روش تفسیر===
 مؤلف در آغاز تفسیر، مباحثی از علوم قرآن را که جنبه مقدماتی دارد به بحث و بررسی می‌کشد. در این مقدمه گسترده و طولانی که شامل یک فاتحه و چهارده خزانه است و هرکدام نیز شامل چند فصل جداگانه، مباحث مختلفی را شرح می‌دهد که عناوین آن عبارتند از:
 فاتحه: در ذکر معانی حروف تهجی و حروف ابجد و بیان مخارج و صفات آن و اسراری که در آن مندرج است.
 خزانه اول: در بیان اختلاف قرائت‌ها و ذکر اسامی و رموز قرّاء سبعه و روات ایشان و حروف مقطعه قرآن.
 خزانه دوم: در بیان معجزه قرآن و فضیلت آن و غوامض علومی که در آن مندرج است.
 خزانه سوم: در بیان تعداد علوم قرآن و علومی که مفسّر را در تفسیر آن ضرور است.
 خزانه چهارم: در بیان کیفیت و آداب تلاوت و متمثل شدن قرآن در روز قیامت و شفاعت آن برای قاریان و ثواب تلاوت و حفظ آن.
 خزانه پنجم: در بیان جمع و تغییر و زیاده و نقصان قرآن و معنی آن.
 خزانه ششم: در بیان معنی قرآن و فرقان و ناسخ و منسوخ و محکم و متشابه و تأویل و تفسیر و ظهر و بطن و وجوه مختلفه آن و منع از تفسیر کردن به رأی خود.
 خزانه هفتم: در بیان آنکه جمله قرآن در باب اهل بیت رسول خدا و دوستان ایشان نازل شده و علم قرآن بتمامه نزد ایشان است، لا غیر.
 خزانه هشتم: در بیان تقسیم و تعداد آیات و سور به مکی و مدنی و معنی تفسیر و تأویل و وحی و غیر ذلک.
 خزانه نهم: در ذکر عدد آیات و قصص و کلمات و حروف و نقطه و اعراب و مدّ و تشدید و جزم و معنی اینها و ترتیب نزول سور.
 خزانه دهم: در ذکر اسامی شریفه قرآن و مدت نزول آن.
 خزانه یازدهم: در ذکر استعاذه و متفرعات بر آن.
 خزانه دوازدهم: در ذکر افتتاح کارها به بسمله و تحمید و صلوات و ثواب آن و اسراری که در آن پنهان است.
 خزانه سیزدهم: در ذکر فضایل و خواص سوره فاتحه و اسامی آن و برخی از فوایدش بر سبیل ایجاز.
 خزانه چهاردهم: در ذکر نکات لطیفه که در باب اختصاص سوره حمد به هفت آیه گفته شده و ذکر قدری از صنایع و بدایع آفاق و انفس به تقریب آنکه هریک نیز هفت است<ref>ر.ک: همان، صفحه پنجاه‌وسه – پنجاه‌وچهار</ref>.
@@ خط ۷۰: / خط ۸۴: @@
 جنبه‌های ادبی و بلاغی آیات از جمله ابعادی است که او بدان‌ها توجه فراوان دارد و با تعمق و باریک‌بینی به تبیین نظم و ترتیب و تناسب در سوره و آیات می‌پردازد و در مناسبت‌های مختلف از آنها سخن می‌گوید<ref>ر.ک: همان</ref>.
-مؤلف در قالب موضوعات و در ذیل آیات مربوط به احکام، به برداشت‌های فقهی روی می‌آورد و در ادامه آن به دیدگاه‌های فقیهان مذاهب و بررسی و ارزیابی اقوال آنان می‌پردازد. همچنین وی در تاریخ و جغرافیا و نجوم چیره‌دست بود و در کتاب «جنات الخلود» خویش که از آثار گران‌سنگ فرهنگ و تاریخ اسلامی بشمار می‌رود، مباحث و مطالبی را به‌طور اجمال مطرح می‌کند و تفصیل آن را به کتاب «خزائن الأنوار» وامی‌نهد و در تفسیرش این مباحث را مشروحاً مد نظر قرار می‌دهد. هر چند مؤلف از معلومات بسیاری در جهت توضیح و تشریح آیات سود می‌جوید، اما صبغه کلی تفسیرش، عرفانی و جنبه هدایتی و تربیتی دارد و همواره تلاش می‌کند این بعد قرآن را برای مخاطبان خود بنمایاند. به همین دلیل از بحث‌های فنی و ادبی کلاسیک فرساینده پرهیز می‌کند. سبک مطالب او عرفانی با صبغه اخلاقی بوده، به مدد آیات و اشعار و نثری جذاب، خواننده را در پیراستن و آراستن راهنمایی می‌کند<ref>ر.ک: همان</ref>.
+مؤلف در قالب موضوعات و در ذیل آیات مربوط به احکام، به برداشت‌های فقهی روی می‌آورد و در ادامه آن به دیدگاه‌های فقیهان مذاهب و بررسی و ارزیابی اقوال آنان می‌پردازد. همچنین وی در تاریخ و جغرافیا و نجوم چیره‌دست بود و در کتاب «جنات الخلود» خویش که از آثار گران‌سنگ فرهنگ و تاریخ اسلامی بشمار می‌رود، مباحث و مطالبی را به‌طور اجمال مطرح می‌کند و تفصیل آن را به کتاب «[[خزائن الأنوار]]» وامی‌نهد و در تفسیرش این مباحث را مشروحاً مد نظر قرار می‌دهد. هر چند مؤلف از معلومات بسیاری در جهت توضیح و تشریح آیات سود می‌جوید، اما صبغه کلی تفسیرش، عرفانی و جنبه هدایتی و تربیتی دارد و همواره تلاش می‌کند این بعد قرآن را برای مخاطبان خود بنمایاند. به همین دلیل از بحث‌های فنی و ادبی کلاسیک فرساینده پرهیز می‌کند. سبک مطالب او عرفانی با صبغه اخلاقی بوده، به مدد آیات و اشعار و نثری جذاب، خواننده را در پیراستن و آراستن راهنمایی می‌کند<ref>ر.ک: همان</ref>.
 ==پانویس==