پرش به محتوا

نقش شیعه در پیدایش و گسترش عرفان اسلامی: تفاوت میان نسخه‌ها

بدون خلاصۀ ویرایش
جز (جایگزینی متن - '( ' به '(')
بدون خلاصۀ ویرایش
خط ۲۷: خط ۲۷:
| پیش از =  
| پیش از =  
}}
}}
'''نقش شیعه در پیدایش و گسترش عرفان'''، اثر [[محمدمهدی گرجیان]] و جمعی از محققان، مجموعه‌ای از مقالات تحقیقی از نویسندگان مختلف است که به تبیین نقش شیعه و دانشمندان آن در پیدایش و گسترش عرفان اسلامی می‌پردازد.
'''نقش شیعه در پیدایش و گسترش عرفان'''، اثر [[گرجیان، محمدمهدی|محمدمهدی گرجیان]] و جمعی از محققان، مجموعه‌ای از مقالات تحقیقی از نویسندگان مختلف است که به تبیین نقش شیعه و دانشمندان آن در پیدایش و گسترش عرفان اسلامی می‌پردازد.


==ساختار==
==ساختار==
خط ۳۳: خط ۳۳:


==گزارش محتوا==
==گزارش محتوا==
«نقش امامان اهل‌بیت(ع) در عرفان با تأکید بر آموزه‌های عرفانی امام علی(ع)» نوشته [[محمدمهدی گرجیان]]، نخستین مقاله این مجموعه است. نویسنده این مقاله معتقد است که سیره عملی و کلام معصومان(ع) سرشار از معارف عرفانی والایی است که حاصل معرفت شهودی خداوند است. در این مقاله مباحث ذیل مطرح شده است: تاثیر اهل‌بیت(ع) بر عرفان اسلامی و کستره آن از منظر اهل معرفت، ترویج معرفت شهودی در مکتب اهل‌بیت(ع) به‌ویژه امیرالمومنین(ع)، اهل‌بیت(ع) مروجان معرفت قلبی و عشق حقیقی برای وصول به خداوند، معرفت شهودی علوی از زبان امام علی(ع)، شهود ملکوت با چشم ملکوتی، شناخت خداوند به نحو علم شهودی، عبادت عارفانه علوی محصول معرفت شهودی حقانی، معرفت توحیدی در کلام علوی است<ref>متن کتاب: ص23- 40</ref>‏.
«نقش امامان اهل‌بیت(ع) در عرفان با تأکید بر آموزه‌های عرفانی [[امام علی علیه‌السلام|امام علی(ع)]]» نوشته [[گرجیان، محمدمهدی|محمدمهدی گرجیان]]، نخستین مقاله این مجموعه است. نویسنده این مقاله معتقد است که سیره عملی و کلام معصومان(ع) سرشار از معارف عرفانی والایی است که حاصل معرفت شهودی خداوند است. در این مقاله مباحث ذیل مطرح شده است: تاثیر اهل‌بیت(ع) بر عرفان اسلامی و کستره آن از منظر اهل معرفت، ترویج معرفت شهودی در مکتب اهل‌بیت(ع) به‌ویژه [[امام علی علیه‌السلام|امیرالمومنین(ع)]]، اهل‌بیت(ع) مروجان معرفت قلبی و عشق حقیقی برای وصول به خداوند، معرفت شهودی علوی از زبان [[امام علی علیه‌السلام|امام علی(ع)]]، شهود ملکوت با چشم ملکوتی، شناخت خداوند به نحو علم شهودی، عبادت عارفانه علوی محصول معرفت شهودی حقانی، معرفت توحیدی در کلام علوی است<ref>متن کتاب: ص23- 40</ref>‏.


«مأخذشناسی توصیفی آثار عرفای شیعه در حوزه اسرار عبادات» نوشته [[بهرام دلیر]]: بر آن است که با روش توصیفی- تحلیلی، چند اثر از آثار به‌جامانده از دانشمندان شیعی را فقط از باب نمونه، به نگارش درآورد. «مصباح الشريعة» منسوب به امام صادق(ع)، «اسرار الشريعة» [[سید حیدر آملی]]، «نبراس الهدی» (مشعل هدایت) اثر ملا [[هادی سبزواری]]، «التنبيهات العلية علی وظائف الصلاة القلبية» [[شهید ثانی]] و «اسرار عبادات و حقیقت نماز» [[قاضی سعید]]، «اسرار الصلاه» [[میرزا جواد ملکی تبریزی]] و «سر الصلاه معراج السالکین و صلوه العارفین» [[امام خمینی]] از جمله این آثار هستند<ref>همان: ص41- 65</ref>‏.
«مأخذشناسی توصیفی آثار عرفای شیعه در حوزه اسرار عبادات» نوشته [[بهرام دلیر]]: بر آن است که با روش توصیفی- تحلیلی، چند اثر از آثار به‌جامانده از دانشمندان شیعی را فقط از باب نمونه، به نگارش درآورد. «مصباح الشريعة» منسوب به [[امام جعفر صادق علیه‌السلام|امام صادق(ع)]]، «اسرار الشريعة» [[آملی، سید حیدر|سید حیدر آملی]]، «نبراس الهدی» (مشعل هدایت) اثر [[سبزواری، هادی|ملا هادی سبزواری]]، «التنبيهات العلية علی وظائف الصلاة القلبية» [[شهید ثانی، زین‌الدین بن علی|شهید ثانی]] و «[[أسرار العبادات و حقيقة الصلوة|اسرار عبادات و حقیقت نماز]]» [[قاضی سعید قمی، محمدسعید بن محمدمفید|قاضی سعید]]، «[[أسرار الصلوة (ملکی تبریزی)|اسرار الصلاة]]» [[ملکی تبریزی، جواد بن شفیع|میرزا جواد ملکی تبریزی]] و «[[سر الصلاة (معراج السالكين و صلاة العارفين)|سر الصلاه معراج السالکین و صلوه العارفین]]» [[موسوی خمینی، سید روح‌الله|امام خمینی]] از جمله این آثار هستند<ref>همان: ص41- 65</ref>‏.


«مأخذشناسی توصیفی آثار عرفای شیعه در حوزه عرفان عملی»، نوشته [[اکبر راشدی‌نیا]]: این نوشتار به معرفی و توصیف متون عرفانی شیعه می‌پردازد که در زمینه سیروسلوک و عرفان عملی نگاشته شده‌اند؛
«مأخذشناسی توصیفی آثار عرفای شیعه در حوزه عرفان عملی»، نوشته [[راشدی‌نیا، اکبر|اکبر راشدی‌نیا]]: این نوشتار به معرفی و توصیف متون عرفانی شیعه می‌پردازد که در زمینه سیروسلوک و عرفان عملی نگاشته شده‌اند؛
مهم‌ترین منبع و مأخذ عرفان عملی نزد شیعه، قـرآن و روایـات صـادره از پیـامبر(ص) و کلمـاتی است که از ائمه اطهار(ع)  به‌عنوان ادعیه برجای‌مانده اسـت، عـلاوه بـر آنچـه گفتـه شـد کتاب‌های متعددی توسط بزرگان شـیعه در زمینـه سیروسلوک، اسـرار و آداب عبـادات و تفاسیر عرفانی نگارش‌یافته که به نوبه خود در رونـد شـکل‌گیـری علـم عرفـان تـأثیر بسـزا داشته‌اند. در این مقاله تلاش شده تا این آثار را در سه محور معرفـی کنـد.
مهم‌ترین منبع و مأخذ عرفان عملی نزد شیعه، قرآن و روایات صادره از پیامبر(ص) و کلماتی است که از ائمه اطهار(ع)  به‌عنوان ادعیه برجای‌مانده اسـت، علاوه بر آنچـه گفتـه شد کتاب‌های متعددی توسط بزرگان شیعه در زمینـه سیروسلوک، اسرار و آداب عبادات و تفاسیر عرفانی نگارش‌یافته که به نوبه خود در رونـد شکل‌گیری علم عرفان تأثیر بسـزا داشته‌اند. در این مقاله تلاش شده تا این آثار را در سه محور معرفـی کنـد.


بخـش اول�آثاری که توسط بزرگان شیعه در حقیقت عرفان عملی، مراحل، شرایط سیروسلوک نگارش‌یافته است: در این بخش ٩اثر از برجسته‌ترین و تأثیرگذارترین آثار شیعی همچـون «مصـباح الشریعة» منسوب به امام صادق(ع)، «محاسـبةالـنفس» [[سید بن طـاووس]]، «اوصـاف الأشـراف» [[خواجه‌نصیر]]، «التحصین» [[ابن فهد حلی]] و منابعی دیگر که توسط شخصیت‌های بارز شیعه در حوزه عرفان عملی نوشته شده بود معرفی شده است.
بخـش اول آثاری که توسط بزرگان شیعه در حقیقت عرفان عملی، مراحل، شرایط سیروسلوک نگارش‌یافته است: در این بخش ٩اثر از برجسته‌ترین و تأثیرگذارترین آثار شیعی همچـون «مصـباح الشریعة» منسوب به [[امام جعفر صادق علیه‌السلام|امام صادق(ع)]]، «[[محاسبة النفس|محاسبةالـنفس]]» [[ابن طاووس، علی بن موسی|سید بن طـاووس]]، «اوصـاف الأشراف» [[خواجه‌نصیر]]، «التحصین» [[ابن فهد حلی]] و منابعی دیگر که توسط شخصیت‌های بارز شیعه در حوزه عرفان عملی نوشته شده بود معرفی شده است.
بخش دوم اسرار و آداب عبـادات: عبـادات شـرعیه در عرفـان شـیعی بهتـرین طریـق و�نزدیک‌ترین راه برای وصول سالک به حق‌تعالی است؛ ازاین‌رو می‌توان اسرار، به‌خصوص آداب عبادات را به‌عنوان دستورالعمل‌های سلوکی برای سالکان راه حقیقت دانست. در ایـن بخش چهار کتاب مهم شیعی از بزرگانی همچون [[شهید ثـانی]]، [[قاضـی سـعید قمـی]] و [[امـام خمینی]] معرفی شده‌اند.
بخش دوم اسرار و آداب عبـادات: عبـادات شـرعیه در عرفـان شـیعی بهتـرین طریـق و�نزدیک‌ترین راه برای وصول سالک به حق‌تعالی است؛ ازاین‌رو می‌توان اسرار، به‌خصوص آداب عبادات را به‌عنوان دستورالعمل‌های سلوکی برای سالکان راه حقیقت دانست. در ایـن بخش چهار کتاب مهم شیعی از بزرگانی همچون [[شهید ثـانی]]، [[قاضـی سـعید قمـی]] و [[امـام خمینی]] معرفی شده‌اند.
بخش پایانی تأثیرگذارترین تفاسیر انفسی و اشاری شـیعه: عارفـان شیعی قرآن را به‌عنوان مهم‌ترین و کامل‌ترین منبع برای سیروسلوک دانسته و به تبیین اسرار آن پرداخته‌اند.
بخش پایانی تأثیرگذارترین تفاسیر انفسی و اشاری شـیعه: عارفـان شیعی قرآن را به‌عنوان مهم‌ترین و کامل‌ترین منبع برای سیروسلوک دانسته و به تبیین اسرار آن پرداخته‌اند.