مثنوی معنوی از نگاهی دیگر
مثنوی معنوی از نگاهی دیگر تألیف سید علیمحمد سجادی (متولد ۱۳۲۱ش، پژوهشگر و مولویپژوه)؛ نویسنده در این کتاب کوشیده است تا با روشی نو، پیوستگیهای معنایی ابیات مثنوی را نشان دهد و گسستگیهای ظاهری این اثر بزرگ را بازنماید و فهمی استوارتر از آن ارائه کند.
| مثنوی معنوی از نگاهی دیگر | |
|---|---|
 | |
| پدیدآوران | مولوی، جلالالدین محمد (نویسنده) سجادي، عليمحمد (شارح) |
| ناشر | مؤسسه پژوهشی حکمت و فلسفۀ ایران |
| مکان نشر | تهران |
| سال نشر | 1386 |
| شابک | 978-964-8036-36-7 |
| موضوع | نقد و تفسیر مولوی، جلالالدین محمد بن محمد، ۶۰۴ - ۶۷۲ق. مثنوی قرن ۷ق. -- تاریخ و نقد شعر فارسی |
| زبان | فارسی |
| کد کنگره | PIR 5301/س3/م2 |
ساختار
کتاب شرح و تفسیری است بر مثنوی معنوی که بر اساس نسخۀ قونیه (با تصحیح عبدالکریم سروش) تدوین شده و نویسنده ابیات را بر اساس پیوستگی معنایی دستهبندی کرده است.
گزارش کتاب
نویسنده در این کتاب بر این باور است که مثنوی معنوی با وجود پراکندگی ظاهری، تنوع مطلب و حجم بسیار، از نوعی وحدت و ارتباط لفظی و معنایی برخوردار است؛ اما این وحدت نه از سر طرحی از پیش تعیینشده، بلکه ناشی از سیلان فکری پرشتاب مولاناست که پایبندی به قواعد رایج را برنمیتابد. نویسنده در مقدمه، میان مثنوی و کیمیای سعادت غزالی مقایسهای به عمل میآورد و نشان میدهد که برخلاف غزالی که با طرحی معلوم و تبویب مشخص به تألیف پرداخته، مولانا در اندیشۀ خلق جهانی نو و ناشناخته است و عنان گسسته پیش میتازد.
روش کار نویسنده در این کتاب بدین صورت است که از «نینامه» آغاز کرده و ابیاتی را که به لحاظ معنایی به هم پیوسته مییابد، با علامت «à» مشخص میکند. همچنین تکبیتها یا دو سه بیتیای را که در نظر اول میتوان از آنها چشم پوشید، مشخص کرده و دلیل جایگاه آنها را بیان میدارد. نویسنده توضیح میدهد که گاه گسست و پیوستها چنان ظریفانه صورت میپذیرد که جز با دقت خاص و تشریح و تعلیل، دریافت امر غیرممکن مینماید؛ در این موارد تنها راه چاره ذکر معانی بیت یا ابیاتی مشخص است تا سررشتههای منقطع دوباره بازجسته و به هم پیوسته شود.
این تحقیق از سه ویژگى برخوردار است: نخست آنکه به شرح لغات و اصطلاحات نمیپردازد و هر بیت را به تفصیل شرح و بسط نمیدهد؛ دوم آنکه صرفاً به بیان دریافت خویش از چند بیت بسنده نمیکند؛ سوم آنکه هر جا ضرورت ایجاب کند (که به گفتۀ نویسنده اندک نیست) به هر یک از این امور دست مییازد. نویسنده در تنظیم متن اشعار مثنوی به نسخۀ نیکلسون اعتماد کرده و در مواردی که مولانا با الهام از آیات قرآن، روایات یا حوادثی خاص به سرودن پرداخته، آنها را نیز معرفی کرده است.
این کتاب که بر اساس نسخۀ قونیه و با تصحیح عبدالکریم سروش تنظیم شده، تلاشی است برای آشکار ساختن پیوستگیهای پنهان مثنوی و ارائه فهمی منسجمتر از این منظومۀ عظیم عرفانی.[۱]
پانويس
منابع مقاله
پایگاه کتابخانه تخصصی ادبیات