کاردان، غلامرضا

غلامرضا کاردان (۱۳۱۹-۱۴۰۱ش)، از اساتید برجسته حوزه علمیه قم، نویسنده و محقق در زمینه کلام اسلامی و امامت بود. او عمر بابرکت خود را وقف کسب و نشر معارف اهل بیت(ع) و دفاع از آموزه‌های مکتب تشیع نمود. کاردان حافظ کل قرآن کریم بود و سال‌ها در مؤسسه «در راه حق» به تدریس، تحقیق و تربیت شاگردان پرداخت. او همچنین عضو شورای کتاب مجمع جهانی اهل بیت(ع) بود و آثار ارزشمندی در زمینه اثبات حقانیت امام علی(ع) و دیگر امامان معصوم به یادگار گذاشت. کاردان پس از تحمل یک دوره بیماری، در سن ۸۱ سالگی درگذشت و در جوار مزار فرزند شهیدش در گلزار شهدای علی بن جعفر(ع) قم به خاک سپرده شد.

غلامرضا کاردان
نام کامل	غلامرضا کاردان
ولادت	۱۳۱۹ هجری شمسی (۱۹۴۰ میلادی)
محل تولد	مشهد، ایران
محل زندگی	مشهد، قم
رحلت	۹ فروردین ۱۴۰۱ هجری شمسی (۲۰۲۲ میلادی)
مدفن	گلزار شهدای علی بن جعفر(ع)، قم
طول عمر	۸۱ سال
فرزندان	مهدی کاردان (شهید)
دین	اسلام
مذهب	شیعه اثنی‌عشری
پیشه	استاد حوزه، محقق، نویسنده
منصب	عضو شورای کتاب مجمع جهانی اهل بیت(ع)
اطلاعات علمی
علایق پژوهشی	کلام اسلامی، امامت، دفاع از عقاید شیعه
اساتید	ادیب نیشابوری محمدتقی ستوده سید علی خامنه‌ای اعتمادی فاضل لنکرانی مکارم شیرازی سلطانی میرزا هاشم آملی سید محمدرضا گلپایگانی امام خمینی حسین وحید خراسانی
برخی آثار	علم پیامبر و امام در قرآن الرد علی شبهات الوهابية امامت در حدیث غدیر، ثقلین، منزلت امامت و عصمت امامان در قرآن فاطمه (س) معیار شناخت صحابه در میزان کتاب و سنت

ولادت

غلامرضا کاردان در اول فروردین ماه ۱۳۱۹ هجری شمسی (۱۹۴۰ میلادی) در خانواده‌ای روحانی در شهر مشهد مقدس به دنیا آمد. علاقه وافر به تحصیل علوم دینی از همان اوان نوجوانی در ایشان نمایان بود و او را به شرکت در مجالس علمی و وعظ در مشهد می‌کشاند.

تحصیلات

تحصیل در حوزه علمیه مشهد

آیت‌الله کاردان از ابتدای جوانی وارد حوزه علمیه مشهد شد و تحصیلات مقدماتی را در این شهر آغاز کرد. ادبیات عرب را نزد مرحوم ادیب نیشابوری خواند و هزار بیت کتاب «الفیه ابن‌مالک» را حفظ کرد که نشان از حافظه قوی، پشتکار و هوش سرشار وی داشت.

تحصیل در حوزه علمیه قم

ایشان در حدود سال ۱۳۴۰ش به حوزه علمیه قم وارد شد. بخشی از «شرح لمعه» را نزد مرحوم آیت‌الله ستوده خواند و بخش دیگر آن را زمانی که با آیت‌الله شهید سید علی خامنه‌ای (رهبر فقید انقلاب اسلامی) در مدرسه حجتیه هم‌حجره بود، از ایشان فراگرفت.

مرحوم کاردان «رسائل» را نزد آیت‌الله اعتمادی خواند و «کفایة الاصول» را از اساتیدی همچون آیت‌الله فاضل لنکرانی، آیت‌الله مکارم شیرازی و آیت‌الله سلطانی فراگرفت. سپس به درس خارج مراجع تقلید قم راه یافت و یک دوره درس خارج اصول فقه را در درس آیت‌الله میرزا هاشم آملی شرکت کرد و در درس خارج فقه آیت‌الله سید محمدرضا گلپایگانی و امام خمینی نیز حضور یافت. همچنین بیش از یک دوره در درس خارج اصول و خارج فقه مکاسب آیت‌الله حسین وحید خراسانی شرکت جست و بیشترین بهره را در خارج فقه و اصول از ایشان برد.

حفظ قرآن

آیت‌الله کاردان به همراه آیت‌الله خزعلی و آیت‌الله ری‌شهری، حفظ قرآن را آغاز کرد و پس از مدتی حافظ کل قرآن شد.

فعالیت‌ها

تدریس و تحقیق

آیت‌الله کاردان یکی از مدرسان و محققان فعال و پرکار در حوزه علمیه قم بود. او عضو هیئت علمی و از مدیران مؤسسه «در راه حق» بود که پیش از پیروزی انقلاب اسلامی به همراه آیت‌الله خرازی، آیت‌الله رضا استادی و آیت‌الله مسعودی علوی در این مؤسسه به فعالیت پرداخت و پس از پیروزی انقلاب اسلامی نیز به فعالیت خود در آنجا ادامه داد. ایشان در این مؤسسه تحقیقاتی به تدریس، تحقیق و تربیت شاگردان مشغول بود.

ایشان به تدریس سطح چهار حوزه علمیه در رشته تخصصی علم کلام در مؤسسه امام صادق(ع) قم نیز مشغول بود و علاوه بر تدریس، طلابی که قصد نوشتن پایان‌نامه داشتند را به عنوان استاد راهنما راهنمایی می‌کرد.

عضویت در شورای کتاب مجمع جهانی اهل بیت(ع)

مرحوم کاردان سالیان متمادی عضو شورای کتاب مجمع جهانی اهل بیت(ع) بود و برخی از کتاب‌های او درباره امامت از سوی انتشارات این مجمع به چاپ رسیده است.

پاسخگویی به شبهات عقیدتی

آیت‌الله کاردان در راه دفاع از حقانیت معارف شیعی و مبارزه با انحرافات عقیدتی و فکری، سال‌ها مجاهدت علمی و فقهی داشت. هنگامی که یکی از عالمان اهل سنت در کویت، در مقاله‌ای با موضوع «ازدواج موقت» در عقاید شیعه شبهه کرده بود، مقاله وی را نزد آیت‌الله العظمی وحید خراسانی برده بودند و این مرجع تقلید پاسخ به این مقاله را به مرحوم کاردان ارجاع دادند و آن مرحوم به طور مفصل، مستدل و منطقی در مقاله‌ای با عنوان «الزواج الموقت؛ کتاباً و سنتاً» به جواب این شبهه پرداخت.

اوصاف بارز اخلاقی

از جمله اوصاف بارز اخلاقی آیت‌الله کاردان می‌توان به همت والا و پشتکار جدی در دانش‌اندوزی اشاره کرد. به گفته فرزند ایشان، آن مرحوم در سال‌های پایانی عمر با اینکه چشم راستش بر اثر عارضه‌ای نابینا شده و چشم چپش نیز بر اثر خونریزی کم‌سو شده بود، با ذره‌بین روی نوشته‌ها تمرکز می‌کرد و به مطالعه و نوشتن می‌پرداخت. ساده‌زیستی، زهد و تواضع از دیگر صفات حمیده اخلاقی‌ای بود که در رفتار و ظاهر زندگی ایشان نمایان بود.

شهادت فرزند

یکی از فرزندان ایشان به نام مهدی در جنگ رژیم بعث عراق علیه ایران در جبهه‌های نبرد حق علیه باطل به شهادت رسید. ایشان از شهدای لشکر ۱۷ امام علی بن ابی طالب(ع) بود که در عملیات کربلای چهار در ۴ دی ماه ۱۳۶۵ش شربت شهادت نوشید.

وفات

آیت‌الله کاردان پس از تحمل یک دوره بیماری، در روز نهم فروردین ۱۴۰۱ش در سن ۸۱ سالگی دار فانی را وداع گفت. پیکر این عالم شیعه، با حضور اساتید، طلاب و فضلای حوزه علمیه قم، از مسجد امام حسن عسکری(ع) به سمت بارگاه حضرت معصومه(س) تشییع شد و پس از اقامه نماز توسط آیت‌الله شب‌زنده‌دار، در گلزار شهدای علی بن جعفر(ع) در جوار مزار فرزند شهیدش به خاک سپرده شد.

آثار

آیت‌الله کاردان کتب و آثار ارزشمند بسیاری در دفاع از حقانیت امام علی(ع) و سایر امامان معصوم در موضوع امامت تألیف کرده است. برخی از این آثار عبارتند از:

- امامت و عصمت امامان در قرآن (۵ جلد): جلد اول به بررسی «آیه اولوالامر»، جلد دوم به «آیه تطهیر»، جلد سوم به «آیه ولایت»، جلد چهارم به «آیه مباهله»، و جلد پنجم به بررسی آیات «ابتلاء»، «صادقین» و «علم الکتاب» اختصاص دارد.

- شفاعت: در این کتاب آیات و احادیث مربوط به شفاعت بررسی می‌شود و اشکالات وارد شده بر آن پاسخ داده می‌شود.

- امامت در حدیث غدیر، ثقلین، منزلت: در این مجموعه سه حدیث که بر امامت امام علی(ع) دلالت دارند، مورد بررسی قرار گرفته است.

- علم پیامبر و امام در قرآن: این کتاب به بررسی علم پیامبر (ص) و امام در قرآن پرداخته است.

- فاطمه (س) معیار شناخت: در این کتاب به بررسی روایات درباره شأن و جایگاه حضرت فاطمه (س) و نیز تحلیل رفتار خلفا با ایشان پرداخته شده است.

- صحابه در میزان کتاب و سنت

منابع مقاله

• مجمع جهانی اهل بیت(ع): آیت‌الله شیخ غلامرضا کاردان
• خبرگزاری صدا و سیما: آیت الله کاردان، پدر شهید و از اساتید حوزه علمیه قم درگذشت
• خبرگزاری حوزه: سیره و مجاهدت علمی و پژوهشی مرحوم آیت الله کاردان ذخیره‌ای گرانقدر برای حوزه‌های علمیه است
• بنیاد محقق طباطبایی: آیت‌الله کاردان
• خبرگزاری دفاع مقدس: پیکر آیت‌الله کاردان در جوار فرزند شهیدش به خاک سپرده شد
• خبرگزاری ایکنا: سیره آیت‌الله کاردان ذخیره‌ای گرانقدر برای حوزه‌های علمیه است
• خبرگزاری ابنا: مراسم اولین سالگرد آیت الله کاردان در قم برگزار می‌شود

وابسته‌ها

• علم پیامبر و امام در قرآن
• الرد علی شبهات الوهابية
• شفاعت
• امامت در حدیث غدیر، ثقلین، منزلت
• وضو در کتاب و سنت
• فاطمه(س) معیار شناخت