داستان داستانها: تأملی بر خاوراننامه ابن حسام خوسفی
| داستان داستانها: تأملی بر خاوراننامه ابن حسام خوسفی | |
|---|---|
 | |
| پدیدآوران | حق شناس، شهربانو (نویسنده) |
| ناشر | نگاه معاصر |
| مکان نشر | تهران |
| سال نشر | ۱۳۹۰ش |
| چاپ | نخست |
| شابک | ۴-۰۶۸-۱۹۲-۶۰۰-۹۷۸ |
| موضوع | ابن حسام، محمد بن حسامالدین، ۷۸۲؟-۸۷۵؟ق. خاوراننامه - نقد و تفسیر // فردوسی، ابوالقاسم، ۳۲۹-۴۱۶؟ق. شاهنامه - نقد و تفسیر // شعر فارسی - قرن ۹ق. - تاریخ و نقد // شعر فارسی - قرن ۴ق. - تاریخ و نقد // شعر حماسی - تاریخ و نقد // ادبیات تطبیقی |
| زبان | فارسی |
| تعداد جلد | ۱ |
| کد کنگره | ۵۶۵۷ PIR/خ۲۰۸ح۷ |
داستان داستانها: تأملی بر خاوراننامه ابن حسام خوسفی تألیف شهربانو حقشناس (متولد ۱۳۴۹ش) پژوهشگر ادبیات فارسی. این کتاب به تحلیل و بررسی منظومه حماسی-دینی خاوراننامه سروده ابن حسام خوسفی (حدود ۷۸۲-۸۷۵ق) میپردازد و با رویکردی تطبیقی، وجوه اشتراک و افتراق این اثر را با شاهنامه فردوسی مورد مطالعه قرار میدهد.
ساختار
این کتاب در هفت فصل اصلی تنظیم شده است.
گزارش کتاب
کتاب داستان داستانها با هدف تأمل در منظومه خاوراننامه ابن حسام خوسفی، ابتدا به مباحث نظری کلیدی میپردازد.
در فصل اول کلیات تحقیق ارائه شده است.
فصل دوم به مفهوم اسطوره، فایده و کارکرد آن، تاریخ اسطوره، زمان و مکان اسطوره و نیز پیوند اسطوره با افسانه، قصههای پریان، شعر و حماسه اختصاص یافته است.
فصل سوم به تعریف حماسه، ویژگیها و انواع آن، و تحول از حماسه ملی به حماسه مذهبی میپردازد.
فصل چهارم به معرفی ابن حسام خوسفی، شاعر قرن نهم هجری، و اثر مشهور او خاوراننامه اختصاص دارد. در این بخش، زندگی ابن حسام، تحصیلات او در علوم مختلف از تاریخ و نجوم تا حدیث و ادبیات، و وفاتش در سال ۸۷۵ قمری در خوسف قهستان مرور میشود. سپس خاوراننامه به عنوان یکی از قدیمیترین منظومههای حماسی دینی فارسی در بحر متقارب و شامل حدود ۲۲۵۰۰ بیت معرفی میگردد. محتوای این اثر، شرح سفرها و جنگهای حضرت علی(ع) به همراه یارانی مانند مالک اشتر و ابوالمحجن، با پادشاهان دیو صفت و بتپرستانی چون قطار، قباد و خاوران است. نویسنده تأکید میکند که ابن حسام با عشقی خالصانه به اهل بیت، حضرت علی(ع) را به عنوان قهرمان حماسه خود برگزیده و پهلوانی شجاعتر از رستم شاهنامه آفریده است. همچنین به تأثیر فضای فرهنگی قرن نهم و توجه بایسنقر میرزا به شاهنامه در رونق تقلید از آثار کهن، از جمله سرودن خاوراننامه اشاره میشود.
فصل پنجم به بررسی و مقایسه برخی ویژگیهای حماسی شاهنامه فردوسی و خاوراننامه ابن حسام میپردازد. فصل ششم به تحلیل و مقایسه دیدگاههای فردوسی و ابن حسام در این دو منظومه پرداخته و فصل هفتم نیز به تحلیل و بررسی برخی اسطورههای مشترک در هر دو اثر اختصاص یافته است.
نویسنده در سرتاسر کتاب، بر هنر شاعری ابن حسام، ذوق ذاتی و احساس لطیف او، توانایی در توصیفهای زبانی و به کارگیری آرایههای ادبی متنوع از جمله تشبیه، استعاره، مبالغه و جناس تأکید میکند. همچنین، علاقه فراوان ابن حسام به شاهنامه و دقت او در مطالعه این اثر، که منجر به لقب فردوسی ثانی برای وی شده، مورد بررسی قرار میگیرد. این کتاب پژوهشی است در شناخت یکی از مهمترین حماسهسرایان مذهبی پس از فردوسی و جایگاه اثر او در سنت ادبی ایران.[۱]
پانويس
منابع مقاله
پایگاه کتابخانه تخصصی ادبیات