تحلیلی نقلی و تاریخی بر رأفت و خشونت در اسلام
| تحلیلی نقلی و تاریخی بر رأفت و خشونت در اسلام | |
|---|---|
 | |
| پدیدآوران | مطلبی، ابوالحسن (نويسنده) |
| ناشر | سازمان تبليغات اسلامی. شركت چاپ و نشر بين الملل |
| مکان نشر | ایران - تهران |
| سال نشر | 1393ش |
| چاپ | 1 |
| شابک | 978-964-304-634-7 |
| موضوع | خشونت - جنبههای مذهبی - اسلام - مهربانی - جنبههای مذهبی - اسلام |
| زبان | فارسی |
| تعداد جلد | 1 |
| کد کنگره | م6ت3 250/2 BP |
| نورلایب | مطالعه و دانلود pdf |
تحلیلی نقلی و تاریخی بر رأفت و خشونت در اسلام، اثر سید ابوالحسن مطلبی (1338ش)، تحلیلی عقلانی و منطقی است که با هدف دفاع از چهره پاک اسلام، به تبیین جایگاه رأفت و مدارا در تعالیم اسلامی و مرزبندی آن با مفهوم خشونت میپردازد، تا به این شبهه که آیا اسلام دین خشونت است پاسخ داده شود.
انگیزه نگارش
انگیزه انتخاب این موضوع برای این رساله، پاسخ به این باور و به این تلقی غلط و در واقع، دفاع از کیان اسلام در رویارویی فرهنگی با کسانی است که آیین پاک و مهرگستر اسلام را به خشونتطلبی و حامی تروریسم متهم میکنند[۱].
ساختار
این کتاب تحلیلی در دو بخش اصلی با عناوین «اسلام، دین خشونت نیست» (شامل شش فصل) و «اسلام، دین رأفت و مدارا» (شامل هفت فصل)، مجموعاً در سیزده فصل تنظیم شده است که با یک چکیده، مقدمه، و در نهایت خاتمه و منابع همراه است.
گزارش محتوا
در مقدمه، به موضوع و انگیزه نگارش آن، اشاره شده است[۲].
بخش اول: اسلام، دین خشونت نیست: این بخش شامل شش فصل است و عمدتاً بر موضوع خشونت و جهاد از دیدگاههای مختلف متمرکز است و سپس با نگرشی به موضوع از منظر آیات و روایات ادامه یافته، افزون بر آن، موضوع از منظر حضرت امام خمینی(ره) و استاد شهید مطهری بازکاوی شده است.
فصل اول: کلیات این فصل به تعریف مفاهیم، اصطلاحات و کلیدواژههای مرتبط میپردازد. همچنین منشأ خشونت در درگیریهای اجتماعی را بررسی میکند. برای تبیین و بازسازی کلمات «رأفت» و «خشونت» و زدودن ابهام از دیدگاه اسلام، تعریف مفاهیم و اصطلاحات خشونتآمیز ضروری است[۳].
فصل دوم: نگرشی به آیات، این فصل بر آیات قرآن تمرکز دارد و دستورالعملهای مبارزه با تجاوزگران (دستور مبارزه با تجاوزگران) و همچنین جهاد با بغات، مشرکان، کافران، منافقان، و مستکبران را مورد بررسی قرار میدهد[۴].
فصل سوم: مروری بر روایات، این فصل روایات مربوط به خشونت را در منابع شیعی و اهلسنت مرور میکند. بخش عمدهای از آن به موضوع ارتداد و روایات مربوط به آن اختصاص دارد که شامل تعریف ارتداد در لغت و اصطلاح، انواع مرتد (فطری و ملی)، موجبات ارتداد، مجازاتهای مرتد، شرایط اجرای حد مرتد، راههای اثبات ارتداد، توبه مرتد، و آیات ارتداد در قرآن کریم میشود[۵].
فصل چهارم: دیدگاه امام خمینی، این فصل شامل دیدگاه امام خمینی(ره) در مورد خشونت است که از خلال صحبتها و بیانات ایشان، استخراج گردیده است[۶].
فصل پنجم: دیدگاه استاد شهید مطهری، این بخش به بررسی دیدگاه شهید مطهری درباره جهاد و خشونت اختصاص دارد. در بخشی از صحبتهای ایشان، چنین آمده است: «جهاد و امربهمعروف و نهیازمنکر یعنی چه؟ یعنی اگر وضع حاکم، وضع نامطلوب و غیراسلامی بود... تو باید حداکثر کوشش خودت را برای طرد و نفی این وضع و برقراری وضع مطلوب و ایدهآل به کار ببری»[۷].
فصل ششم: ده پرسشوپاسخها، این فصل به پاسخگویی به ده سؤال میپردازد، از جمله اینکه آیا جهاد و خشونت با خردورزی و عقلانیت سازگار نیست و اینکه آیا اسلام دین شمشیر و خشونت است یا خیر؟ آیا جهاد با اصل «لا اکراه فی الدین» در تعارض نیست؟[۸].
بخش دوم: اسلام، دین رأفت و مدارا، این بخش شامل هفت فصل است و به بررسی ابعاد رأفت و مدارا در اسلام میپردازد:
فصل اول: کلیات، معنا و مفهوم و تعریف رأفت و مدارا، این فصل به تعریف رأفت و مدارا میپردازد و مفهوم آن را در نثر و شعر (با استناد به اشعار فردوسی، منوچهری، سعدی، ناصرخسرو، حافظ، نظامی و صائب) بررسی میکند. همچنین، شامل کلامی دلنشین از امام خمینی(ره) و تأثیر رأفت از منظر ایشان است[۹].
فصل دوم: نگرشی به آیات، این فصل آیات قرآنی مربوط به رأفت و رحمت الهی را بررسی میکند. موضوعاتی مانند رسول رئوف و رحمت، جلوهای از رأفت خداوند (از جمله تأخیر عقوبت و هدایتهای الهی)، و رأفت الهی در طلوع و غروب خورشید در این فصل بیان میشود[۱۰].
فصل سوم: مروری بر روایات، این فصل بهمرور روایات پیامبر اکرم(ص) و دوازدهامام(علیهمالسلام) درباره رأفت و مدارا میپردازد. از جمله این روایات، روایتی است از امیرالمؤمنین(ع) که فرمودند: «رأس السياسة استعمال الرفق» (اساس سیاست بهکارگرفتن مدارا است)[۱۱].
فصل چهارم: مدارا و رأفت در سیره رسول اکرم(ص) این فصل به بررسی رأفت در سیره پیامبر اکرم(ص) میپردازد و سیره ایشان را بهعنوان «اسوه حسنه» معرفی میکند. موضوعاتی مانند رأفت در اوج اقتدار، برکت رأفت، بردباری شگفتانگیز، و جلوههای رأفت در خلق عظیم در این فصل بررسی میشوند[۱۲].
فصل پنجم: رأفت و مدارا در سیره ائمه اطهار(ع) این فصل سیره امیرالمؤمنین(ع) و سایر ائمه اطهار(ع) در زمینه رأفت و مدارا را تشریح میکند[۱۳].
فصل ششم: گفتاری از محقق سبزواری در رأفت و مدارا، این فصل به دیدگاه محقق سبزواری درباره حکومت در سایه رأفت و مدارا اختصاص دارد. حکومت در سایه رأفت، در فضیلت حلم و بیان توابع آن چون تحلم، عفو و صفح، از عناوین مطرح شده در این فصل است[۱۴].
فصل هفتم: پرسشها و پاسخها، این فصل به پاسخگویی به سؤالاتی در مورد مدارا میپردازد. از جمله این پرسشها: آیا مدارا در اسلام ناپسند است؟ آیا مدارا در تاریخ اسلام دیده میشود؟ تفاوت مفاهیمی مانند «سمحه و سهله» با «تساهل و تسامح» چیست؟ و جایگاه تساهل و تسامح[۱۵].
کتاب با نتیجه بحث و خاتمه و منابع پایان مییابد. در نتیجه کلی، تأکید شده است که دین اسلام دین صلح و صفا و صمیمیت و رحمت و رأفت است و خشونت مجاز در اسلام جهت سعادت و کمال فرد و جامعه بشری و دفاع و بازدارندگی قرار داده شده است[۱۶].
پانویس
منابع مقاله
مقدمه و متن کتاب.