بررسی مباحث قرآنی در دیوان حکیم سنایی غزنوی
بررسی مباحث قرآنی در دیوان حکیم سنایی غزنوی تألیف ماه نظری (متولد 1329ش)؛ این کتاب تصویری از پرتو کلام حق بر دیوان سنایی غزنوی است و به مطالعه و بررسی اشعار دیوان حکیم سنایی (473-545ق) از دیدگاه مباحث قرآنی میپردازد. نویسنده انواع تأثیرپذیری شاعر از آیات و مفاهیم قرآنی را جمعآوری، طبقهبندی و تحلیل کرده است.
| بررسی مباحث قرآنی در دیوان حکیم سنایی غزنوی | |
|---|---|
 | |
| پدیدآوران | نظری، ماه (نویسنده) |
| ناشر | زوار |
| مکان نشر | تهران |
| سال نشر | 1393 |
| شابک | 978-964-401-493-2 |
| موضوع | سنایی، مجدود بن آدم - دیوان - نقد و تفسیر، قرآن در ادبیات فارسی، شعر فارسی - قرن ۶ - تاریخ و نقد |
| زبان | فارسی |
| تعداد جلد | یک جلد |
| کد کنگره | PIR ۴۹۵۷/ق۴/ن۶ |
ساختار
کتاب مشتمل بر پیشگفتار و بخشهای اصلی زیر است: شناخت صفات خداوند، آفرینش، تأثیرپذیری واژگانی و ترکیبی از آیات قرآنی، بازتاب امر و نهی آیات قرآنی، ملامت و سرزنش، ارشاد و تنبه، سیمای منافقان، سیمای مؤمنان، و سپس ابواب مربوط به پیامبران و شخصیتهای قرآنی (آدم، ابراهیم، داود و سلیمان، عیسی، محمد، موسی، نوح، یوسف، ادریس، اصحاب کهف، ایوب، خضر، ذوالقرنین، صالح، هاروت و ماروت، یونس)، و در پایان نتیجه، بسامد اثرپذیری و جدول درصد بهرهگیری از آیات.
گزارش کتاب
ادبیات فارسی از دیرباز با قرآن کریم پیوند ناگسستنی داشته است. ابوالمجد مجدود بن آدم سنایی غزنوی (473-545ق)، از بزرگترین شاعران قصیدهگو و مثنویسرای زبان پارسی در سده ششم هجری، بسیاری از مفاهیم بلند اخلاقی و عرفانی را برای نخستین بار با سخن دلنشین و زلال خود به ادبیات کهن فارسی وارد کرد. همین بذرهای اولیه بود که عطار، مولانا، سعدی و حافظ آنها را در طول بیش از سه قرن به اوج پختگی رساندند.
سنایی در آغاز شاعری، مدحسرا بود و پادشاهان و وزرای غزنه را میستود. اما در مرحله دوم زندگی، دست از مدح کشید و راه سیر و سلوک پیش گرفت. اشعار اوایل عمرش بر سبک فرخی سروده شده و در تغزل قدرت بینظیری نشان داده است. اما با سرودن اشعار زهدی، توحیدی و پند و نصیحت، سبک و طریقه خاصی یافت و خود را از تقلید رهانید. این طریقه قصاید توحیدی که خود مخترع آن بود، خاص وی گشت و بعدها شاعران بزرگی از او تقلید کردند.
نگارنده با مطالعه آثار سنایی به علاقه و تعهد وی نسبت به تأثیرپذیری از آیات قرآنی و احادیث پی برد. وی با مطالعه دقیق قرآن، ابیاتی را که شاعر بر اساس الهام، اقتباس، تضمین، ترجمه، تفسیر، حل، تلمیح یا گونههای مختلف تأثیرپذیری سروده بود، جمعآوری و بر حسب موضوع طبقهبندی کرد. در بخش نتیجه، نوع اثرپذیری (واژگانی، گزارهای، گزارشی، الهامی، تلمیحی، تأویلی، تطبیقی، تصویری و چندسویه) با بسامد، درصد و ترسیم جدول از آیات مد نظر قرار گرفته و اسامی پیامبران و شخصیتهای قرآنی به ترتیب الفبایی ثبت شده است. کثرت بسامدهای شگفتانگیز مفاهیم قرآنی در دیوان سنایی، حکایت از احاطه و اشراف کمنظیر او بر این کتاب هدایت دارد.[۱]
پانويس
منابع مقاله
پایگاه کتابخانه تخصصی ادبیات