الأجوبة المسكتة

الأجوبة المسكتة، از آثار ادیب و سیاست‌مدار ملحد قرن چهارم هجری قمری و پیرو شلمغانی، ابراهیم بن محمد بن احمد بن ابی‌عون (مقتول در ۳۲۲ق)، پژوهشی ادبی است که انواع پاسخ‌های موجز، بلیغ، زیرکانه و ساکت‌کننده را در مواجهه با پرسش‌های اعتراضی و انتقادی می‌شناساند. این پاسخ‌ها بر فصاحت و بلاغت و هوشمندی پاسخ‌گویان، دلالت دارد و نمونه‌های جالبی از حاضرجوابی را در فرهنگ اسلامی به نمایش می‌گذارد و صحنه‌هایی از فضای فرهنگی و اجتماعی آن روزگار را ترسیم می‌کند. بانوی پژوهشگر معاصر، دکتر می ‌احمد یوسف (بخش زبان عربی دانشگاه یرموک)، این کتاب را تصحیح و تحقیق کرده است.

الأجوبة المسكتة
پدیدآوران	ابن احمد، ابراهیم بن محمد (نويسنده) یوسف، می احمد (محقق)
ناشر	عین للدراسات و البحوث الإنسانیة و الاجتماعیة
مکان نشر	هرم
سال نشر	1996م
چاپ	1
شابک	‎977-5487-57-9
زبان	عربی
تعداد جلد	1
نورلایب	مطالعه و دانلود pdf

هدف و روش

• ابراهیم بن ابی‌عون، این اثر را در پاسخ به درخواست شخصی (ظاهراً از حاکمان و سیاست‌مداران) نوشته است.
• دکتر می‌ احمد یوسف، در مقدمه‌ای مفصل، زندگی ابن ابی‌عون را بررسی کرده و افزوده است: ... از آنچه گذشت به این نتیجه می‌رسیم که آثار قرن سوم هجری، به‌استثنای برخی از کتاب‌های جاحظ مانند البخلاء و به‌استثنای برخی از باب‌های «الأجوبة المسكتة»، محصول مجالس و شب‌نشینی‌های خلفا و امیران و سیاست‌مداران آن دوران است و....

ساختار و محتوا

• کتاب حاضر از 9 بخش به ترتیب ذیل تشکیل شده است:

1. از پاسخ‌های جدی؛
2. از پاسخ‌های فیلسوفان و حکیمان؛
3. از مثل‌های یونانیان؛
4. از پاسخ‌های زاهدان؛
5. از پاسخ‌های متکلمان؛
6. از پاسخ‌های عرب‌های بیابانگرد؛
7. از پاسخ‌های زنان؛
8. از پاسخ‌های شهرنشینان و خنثی‌ها؛
9. پاسخ‌های شوخی.

• دکتر می‌ احمد یوسف، پاسخ‌های مذکور را از آغاز بخش اول تا پایان بخش نهم شماره‌گذاری کرده و شماره آن به 1394 پاسخ رسیده است.

نمونه مباحث

• 1068- شهرنشینی را روزی نزد قبر مردی دیدند که مشهور به فسق و فجور بود، گفتند: در این روز سرد اینجا چکار می‌کنی؟ گفت: با آتش او دستم را گرم می‌کنم!.

منابع مقاله

مقدمه و متن کتاب.