بررسی مباحث قرآنی در دیوان حکیم سنایی غزنوی
| بررسی مباحث قرآنی در دیوان حکیم سنایی غزنوی | |
|---|---|
 | |
| پدیدآوران | نظری، ماه (نویسنده) |
| ناشر | زوار |
| مکان نشر | تهران |
| سال نشر | 1393 |
| شابک | 978-964-401-493-2 |
| موضوع | سنایی، مجدود بن آدم - دیوان - نقد و تفسیر، قرآن در ادبیات فارسی، شعر فارسی - قرن ۶ - تاریخ و نقد |
| زبان | فارسی |
| تعداد جلد | یک جلد |
| کد کنگره | PIR ۴۹۵۷/ق۴/ن۶ |
بررسی مباحث قرآنی در دیوان حکیم سنایی غزنوی تألیف ماه نظری (متولد 1329ش)؛ این کتاب تصویری از پرتو کلام حق بر دیوان سنایی غزنوی است و به مطالعه و بررسی اشعار دیوان حکیم سنایی (473-545ق) از دیدگاه مباحث قرآنی میپردازد. نویسنده انواع تأثیرپذیری شاعر از آیات و مفاهیم قرآنی را جمعآوری، طبقهبندی و تحلیل کرده است.
ساختار
کتاب مشتمل بر پیشگفتار و بخشهای اصلی زیر است: شناخت صفات خداوند، آفرینش، تأثیرپذیری واژگانی و ترکیبی از آیات قرآنی، بازتاب امر و نهی آیات قرآنی، ملامت و سرزنش، ارشاد و تنبه، سیمای منافقان، سیمای مؤمنان، و سپس ابواب مربوط به پیامبران و شخصیتهای قرآنی (آدم، ابراهیم، داود و سلیمان، عیسی، محمد، موسی، نوح، یوسف، ادریس، اصحاب کهف، ایوب، خضر، ذوالقرنین، صالح، هاروت و ماروت، یونس)، و در پایان نتیجه، بسامد اثرپذیری و جدول درصد بهرهگیری از آیات.
گزارش کتاب
ادبیات فارسی از دیرباز با قرآن کریم پیوند ناگسستنی داشته است. ابوالمجد مجدود بن آدم سنایی غزنوی (473-545ق)، از بزرگترین شاعران قصیدهگو و مثنویسرای زبان پارسی در سده ششم هجری، بسیاری از مفاهیم بلند اخلاقی و عرفانی را برای نخستین بار با سخن دلنشین و زلال خود به ادبیات کهن فارسی وارد کرد. همین بذرهای اولیه بود که عطار، مولانا، سعدی و حافظ آنها را در طول بیش از سه قرن به اوج پختگی رساندند.
سنایی در آغاز شاعری، مدحسرا بود و پادشاهان و وزرای غزنه را میستود. اما در مرحله دوم زندگی، دست از مدح کشید و راه سیر و سلوک پیش گرفت. اشعار اوایل عمرش بر سبک فرخی سروده شده و در تغزل قدرت بینظیری نشان داده است. اما با سرودن اشعار زهدی، توحیدی و پند و نصیحت، سبک و طریقه خاصی یافت و خود را از تقلید رهانید. این طریقه قصاید توحیدی که خود مخترع آن بود، خاص وی گشت و بعدها شاعران بزرگی از او تقلید کردند.
نگارنده با مطالعه آثار سنایی به علاقه و تعهد وی نسبت به تأثیرپذیری از آیات قرآنی و احادیث پی برد. وی با مطالعه دقیق قرآن، ابیاتی را که شاعر بر اساس الهام، اقتباس، تضمین، ترجمه، تفسیر، حل، تلمیح یا گونههای مختلف تأثیرپذیری سروده بود، جمعآوری و بر حسب موضوع طبقهبندی کرد. در بخش نتیجه، نوع اثرپذیری (واژگانی، گزارهای، گزارشی، الهامی، تلمیحی، تأویلی، تطبیقی، تصویری و چندسویه) با بسامد، درصد و ترسیم جدول از آیات مد نظر قرار گرفته و اسامی پیامبران و شخصیتهای قرآنی به ترتیب الفبایی ثبت شده است. کثرت بسامدهای شگفتانگیز مفاهیم قرآنی در دیوان سنایی، حکایت از احاطه و اشراف کمنظیر او بر این کتاب هدایت دارد.[۱]
پانويس
منابع مقاله
پایگاه کتابخانه تخصصی ادبیات