مولایی، محمدسرور
| محمدسرور مولایی | |
|---|---|
 | |
| نام کامل | محمدسرور مولایی |
| ولادت | ۱۳۲۴ش |
| محل تولد | غزنی، افغانستان، افغانستان |
| محل زندگی | غزنی، کابل، تهران |
| دین | اسلام |
| پیشه | پژوهشگر، مصحح متون، منتقد ادبی، استاد دانشگاه |
| منصب | رئیس دانشگاه بامیان (افغانستان) |
| اطلاعات علمی | |
| درجه علمی | دکترای زبان و ادبیات فارسی |
| دانشگاه | دانشگاه تهران |
| علایق پژوهشی | متون عرفانی (به ویژه آثار خواجه عبدالله انصاری)، تاریخ و ادبیات افغانستان، شاهنامهپژوهی |
| اساتید | |
| برخی آثار | |
محمدسرور مولایی(متولد ۱۳۲۴ش)، پژوهشگر، مصحح و استاد برجسته ادبیات فارسی اهل افغانستان. وی پس از تحصیلات دبیرستان در کابل، برای ادامه تحصیل به ایران آمد و در دانشگاه تهران نزد استادانی چون فروزانفر و خانلری به درجه دکتری نائل شد. مولایی سالها در بنیاد فرهنگ ایران و نیز در دانشگاههای ایران به تحقیق و تدریس پرداخت. پس از تغییرات سیاسی در افغانستان، به وطن بازگشت و مدتی ریاست دانشگاه بامیان را بر عهده گرفت. عمده فعالیتهای پژوهشی او متمرکز بر تصحیح و احیای متون کهن فارسی، به ویژه آثار عرفانی خواجه عبدالله انصاری (مانند «طبقات الصوفیه») و نیز متون تاریخی افغانستان (مانند «سراج التواریخ» فیضمحمد کاتب) است. از دیگر حوزههای تحقیقاتی او میتوان به مولویپژوهی، بیدلشناسی و بررسی اسطوره در شعر حافظ اشاره کرد.
ولادت
محمدسرور مولایی، در سال 1324ش، در شهر غزنی (شهری در ولایت غزنی، در مرکز شرقی افغانستان) به دنیا آمد[۱].
تحصیلات
وی دبستان را در غزنی و دبیرستان را در مدرسه حبیبیه کابل گذراند. در آزمونی که برای فرستادن شاگردان رتبههای یکم تا سوم دبیرستانهای سراسر کشور به خارج برگزار گردید، رتبه پنجم را کسب کرد و بورسیه تحصیل در ایران را برگزید و در سال 1344ش، برای تحصیل در رشته زبان و ادبیات فارسی، به ایران مهاجرت کرد[۲].
در بهمن 1348ش، از دانشگاه تهران، دانشنامه کارشناسی، در دی 1351ش، از همین دانشگاه، دانشنامه کارشناسی ارشد و در خرداد 1355ش، نیز از همین دانشگاه، دانشنامه دکتری گرفت[۳].
اساتید
در دورهای که در دانشگاه تهران درس میخواند، از خرمن دانش استادانی چون سید جعفر شهیدی، بدیعالزمان فروزانفر، پرویز ناتل خانلری، ذبیحالله صفا، سید صادق گوهرین، عبدالحسین زرینکوب، سید حسن سادات ناصری و حسین خطیبی خوشه چید[۴].
از 1348 تا 1369ش، نیز در بنیاد فرهنگ ایران، زیر نظر دکتر پرویز ناتل خانلری، به مطالعه و بررسی متون فارسی پرداخت. همچنین از آغاز پایهگذاری بنیاد شاهنامه فردوسی، به عضویت هیئت تصحیح و تنقیح شاهنامه برگزیده شد[۵].
تدریس در دانشگاههای ایران
دکتر مولایی از 1354ش، در دانشگاهها و مراکز آموزش عالی ایران به تدریس زبان و ادبیات فارسی پرداخت. در این مدت نیز توانست مراتب علمی را از استادیاری تا استادی تمام، به دست آورد[۶].
ریاست دانشگاه بامیان افغانستان
با روی کار آمدن دولت تازه در افغانستان، ایشان به ریاست دانشگاه بامیان در مرکز افغانستان منصوب شد؛ ازاینرو، به میهن بازگشت و به خدمت پرداخت[۷].
در بازگشت به افغانستان، بهناچار از تدریس کناره گرفت و بیشتر سرگرم کارهای پژوهشی شد. مولایی هرازگاهی در دانشگاه کابل نیز تدریس کرده است[۸].
آثار
ایشان یکی از اندیشمندان بزرگ افغانستان است که آثار ارزشمندی در قلمرو زبان و ادب پارسی و تاریخ و فرهنگ کشور خویش نگاشته یا تصحیح و ویرایش کرده است. افزون بر آن، آثار متعددی در زمینههای مولویپژوهی، بیدلپژوهی و بازنشر آثار خواجه عبدالله انصاری هروی دارد[۹]. برخی از آثار وی، به شرح ذیل میباشد:
- برگزیده شعر معاصر افغانستان؛
- آیین کشورداری (دوره غزنویان)؛
- فرهنگ لغات قرآنی بازمانده از سده پنجم هجری؛
- روایت طبری و بلعمی از قیام سیدالشهداء(ع) و خونخواهی مختار؛
- طبقات الصوفیه، خواجه عبداللّٰه انصاری (تصحیح)؛
- تاریخ ادبیات ایران در دوره صفاریان و سامانیان؛
- مجموعه رسائل فارسی خواجه عبداللّٰه انصاری (۲ مجلد، تصحیح)؛
- تجلی اسطوره در دیوان حافظ؛
- ویراستاری شش دفتر مثنوی بر اساس نسخه قونیه (۶ مجلد)؛
- ترجمه تاریخ الحکمای شهرزوری؛
- مجموعه غزلیات میرزا عبدالقادر بیدل (۳ مجلد)؛
- دیوان اشعار خلیلالله خلیل؛
- آتشکده وحدت: دیوان حضرت خواجه مستانشاه کابلی (تصحیح)؛
- تاریخ احمدشاهی؛
- سیر الاقطاب یا تاریخ مشایخ چشتیه؛
- کلیات نادم، محمدیحیی نادم قیصاری (مقدمه)؛
- گنج روز نیاز: گزیده طبقات الصوفیه خواجه عبداللّٰه انصاری (گردآوری)؛
- بحر المعانی (مجموعه نامههای عرفانی)، حسینی مکّی (تصحیح)؛
- سراج التواریخ، ملا فیضمحمد کاتب (تصحیح)[۱۰].
فعالیتها
این استاد بزرگ، در پستهای اجرایی و علمی مختلفی در افغانستان و ایران، مصدر خدمت فراوان به زبان فارسی بوده است. آخرین اثر ارزشمندی که مولایی تصحیح کرده، «سراج التواریخ»، نگاشته ملا فیضمحمد کاتب است که سال گذشته به همت نشر امیری در کابل منتشر شد. خانه ادبیات افغانستان در ششمین جشنواره قند پارسی نیز که در ماه حوت سال 1390 در تهران برگزار گشت، مقام ادبی دکتر مولایی را گرامی داشته بود[۱۱].
پانویس
منابع مقاله
- بینام، «محمدسرور مولایی»، برگرفته از پایگاه اطلاعرسانی «پیام آفتاب»، تاریخ انتشار: سهشنبه 3 اسد 1391، کد مطلب: 18187، پنجشنبه 18 آذر 1399
- بینام، «محمدسرور مولایی»، برگرفته از پایگاه اطلاعرسانی «فرهنگستان زبان و ادب فارسی»