سنت و تجدد یا ثابت و متحول
سنت و تجدد یا ثابت و متحول تألیف أدونیس (علی احمد سعید) (متولد 1930م)، شاعر، نظریهپرداز و محقق شهیر جهان عرب؛ ترجمه دکتر حبیب الله عباسی (متولد 1345ش)، استاد دانشگاه تربیت معلم؛ این کتاب برترین اثر تحقیقی أدونیس و یکی از شاهکارهای پژوهشی جهان اسلام است که به بررسی دیالکتیک سنت (ثابت) و تجدد (متحول) در تاریخ فرهنگ، سیاست و ادبیات عرب-اسلامی میپردازد.
| سنت و تجدد یا ثابت و متحول | |
|---|---|
 | |
| پدیدآوران | آدونیس (نویسنده) عباسی، حبیب الله (مترجم) |
| ناشر | سخن |
| مکان نشر | تهران |
| سال نشر | 1392 |
| شابک | 978-964-372-569-3 |
| موضوع | اسلام - تجددگرایی، تمدن عربی، تمدن اسلامی، جنبشها و قیامها - کشورهای عربی - تاریخ |
| زبان | فارسی |
| تعداد جلد | یک جلد (ترجمه چهار کتاب) |
| کد کنگره | BP ۲۲۹/الف۴س۹ ۱۳۹۲ |
ساختار
این کتاب ترجمه چهار جلد از آثار أدونیس است که در یک مجلد سامان یافته و شامل چهار کتاب اصلی میباشد. هر کتاب از بخشها و زیرمجموعههای متعددی تشکیل شده است.
گزارش کتاب
کتاب حاضر که در اصل رساله دکتری أدونیس به راهنمایی پل نویا در دانشگاه سن ژزف لبنان (1973م) است، نقطه عزیمت خود را قرآن کریم قرار میدهد. نویسنده معتقد است قرآن، فرهنگ عرب را از گفتار بنیادی به نوشتار بنیادی تبدیل کرد و زمینهساز رنسانسی در قرون سوم و چهارم هجری شد. أدونیس تمام تاریخ دینی، سیاسی و ادبی قوم عرب را در دو مفهوم «ثابت» و «متحول» خلاصه میکند.
کتاب اول با عنوان «الاصول» (اصول) در دو بخش به بررسی اصول سنت و اصول نوآوری میپردازد. کتاب دوم، «تأصیل الاصول» (اقتدار سنت)، در سه بخش مباحث پایهگذاری سنت و تقلید، پایهگذاری اصل ابداع و دیالکتیک کهنه و نو را دنبال میکند. کتاب سوم، «صدمة الحداثه و سلطة الموروث الشعری» (شوک مدرنیسم و اقتدار سنت ادبی)، به چارچوب عقل و نواندیشی در عصر نهضت اختصاص دارد. کتاب چهارم نیز «صدمة الحداثه و سلطة الموروث الدینی» (شوک مدرنیسم و اقتدار دین) نام دارد.
نویسنده در این کتاب، هم سیر تاریخی دین را از آغاز تا عصر جدید دنبال میکند، هم تطورات جریان سیاست را پی میگیرد و هم تحولات ادبیات عرب را تبیین مینماید. چهرههای شاخص دوره نخست (قرن چهارم و پنجم که آدام متز از آن به «رنسانس اسلامی» تعبیر میکند) مانند فارابی، غزالی، ابن تیمیه و قاضی عبدالجبار، و نیز نمایندگان عصر نهضت مانند محمد عبده، رشید رضا و کواکبی در این کتاب معرفی و تحلیل میشوند. أدونیس تأکید دارد که فرهنگ عربی-اسلامی هیچگاه خالی از تجدد و نوآوری نبوده است. به اعتقاد وی، ابتدا پدیدهای در حوزه دین رخ میدهد، سپس در سیاست خود را نشان میدهد و نهایتاً در ادبیات که آیینه اجتماع است متبلور میشود. این اثر که حکم دایرةالمعارفی جامع را دارد، از بدو انتشار تاکنون مناقشات بسیاری برانگیخته و آثار تحقیقی متعددی در کشورهای مختلف تحت تأثیر آن تألیف شده است. در ایران، برخی بر این نظرند که کتاب «سنت و نوآوری در شعر معاصر ایران» قیصر امینپور از این اثر الگو گرفته است.[۱][۲]
پانويس