ابومحمد خلال، حسن بن محمد

ابومحمد حسن بن محمد بن حسن بن علی بغدادی خلال (352-439ق)، محدث و حافظ بزرگ اهل سنت در قرن چهارم و پنجم هجری که در بغداد می‌زیست و از مشایخ بزرگی مانند ابوبکر القطيعی، ابن شاذان و ابن حيويه بهره برد. او را محدثی ثقه و حافظی با حافظه قوی می‌دانستند و از شاگردان مشهور او خطیب بغدادی بود. آثار مهم او شامل کتاب أمالی و المسند است که بر اساس صحیحین تدوین کرده بود.

ابومحمد حسن بن محمد بن حسن بن علی بغدادی خلال
پرونده:NURابومحمد حسن بن محمد بن حسن بن علی بغدادی خلال.jpg
نام کامل	ابومحمد حسن بن محمد بن حسن بن علی بغدادی خلال
لقب	الخلال، الحافظ المفید الإمام الثقة
نام پدر	محمد بن حسن بن علی
ولادت	352ق
محل تولد	بغداد، عراق
محل زندگی	بغداد
رحلت	439ق
طول عمر	87 سال
دین	اسلام
مذهب	سنی
پیشه	محدث، حافظ حدیث
اطلاعات علمی
اجازه اجتهاد از	نام استاد نام استاد نام استاد
درجه علمی	حافظ، امام در علم حدیث
علایق پژوهشی	حدیث، رجال
اساتید	ابوبکر القطيعی ابن شاذان ابن حيويه
شاگردان	خطیب بغدادی
برخی آثار	أمالی المسند

ولادت

ابومحمد حسن بن محمد بن حسن بن علی بغدادی خلال در سال 352 هجری قمری (962 میلادی) در بغداد متولد شد. او از خاندانی اهل علم بود و پدرش محمد بن حسن بن علی نام داشت. لقب ;الخلال; به او داده شد که احتمالاً به دلیل شغل خیاطی یا فروش اسباب خیاطی بوده است. برخی منابع تولد او را سال 352 هجری ذکر کرده‌اند.

تحصیلات

ابومحمد حسن بن محمد بن حسن بن علی بغدادی خلال در بغداد تحصیل کرد و از مشایخ و اساتید بزرگی بهره برد. از جمله اساتید او می‌توان به ابوبکر القطيعی، ابن شاذان و ابن حيويه اشاره کرد. او در علم حدیث تخصص یافت و به عنوان حافظ حدیث شناخته شد. الصوری درباره حافظه او گفته است: «ما رأت عيناي بعد عبد الغني أحفظ من الخلال» (چشم‌هایم پس از عبدالغنی حافظه‌ای بهتر از خلال ندیده است). الخلیلی درباره او گفته: «كان ثقة» (او ثقه بود).

فعالیت‌ها

ابومحمد حسن بن محمد بن حسن بن علی بغدادی خلال به عنوان محدث ثقه و حافظ بزرگ حدیث فعالیت می‌کرد. او به عنوان امام در علم حدیث شناخته می‌شد و شاگردان مهمی مانند خطیب بغدادی را تربیت کرد. فعالیت اصلی او در زمینه نقل و حفظ احادیث و تربیت شاگردان در بغداد بود. او را محدثی ثقه دانسته‌اند و به عنوان الحافظ المفید الإمام الثقة لقب داشت.

وفات

ابومحمد حسن بن محمد بن حسن بن علی بغدادی خلال سرانجام در ماه جمادی الاولی سال 439 هجری قمری (1047 میلادی) درگذشت. برخی منابع سال 438 هجری را نیز ذکر کرده‌اند. او حدود 87 سال عمر کرد و در بغداد به خاک سپرده شد. الخلیلی اشاره کرده که او ;خرج المسند على الصحيحين; (مسندی بر اساس صحیحین تدوین کرد).

آثار

أمالی - کتابی شامل مجالس و درس‌های او در حدیث المسند - کتابی که بر اساس صحیحین تدوین کرده بود نسخه‌ای از کتاب ;أمالی; او در کتابخانه ظاهریه دمشق موجود است که مربوط به قرن 7 هجری است. زندگینامه او در منابع معتبر تاریخی و رجالی ثبت شده است از جمله تاریخ بغداد (جلد 7، صفحه 425)، تذکرة الحفاظ ذهبی (صفحات 1109-1110)، شذرات الذهب ابن عماد (جلد 3، صفحه 262) و معجم المؤلفین کحاله (جلد 3، صفحه 280).

منابع مقاله

• سزگین، فواد، تاریخ نگارش‌های عربی، مترجم کیکاوس جهانداری، تهران - ایران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی. سازمان چاپ و انتشارات، 1380ش
• سیوطی، عبدالرحمن بن ابی‌‌بکر، طبقات الحفاظ، بیروت - لبنان: دار الکتب العلمية، 1373 هجری شمسی|1414 هجری قمری|1994 میلادی
• خطیب بغدادی، احمد بن علی، تاریخ بغداد، أو، مدینة السلام، بیروت - لبنان: دار الکتب العلمية، 1417 هجری قمری|1997 میلادی